Drupal โ 2001 yilda Dries Buytaert tomonidan ishlab chiqilgan ochiq kodli kontent boshqaruv tizimi (CMS). Bugun dunyo bo'ylab 1.6 milliondan ortiq sayt Drupal'da ishlaydi, ulardan eng mashhurlari NASA, Tesla, The Economist, Oksford universiteti va ko'plab AQSh, Yevropa davlat saytlari (whitehouse.gov bir vaqtlar Drupal'da edi). Drupal "developer-first" CMS hisoblanadi โ WordPress'dan murakkabroq, lekin xavfsizlik, miqyoslashish va kontentni boshqarish moslashuvchanligi jihatidan kuchliroq.
Drupal va WordPress farqi
Birinchi va asosiy farq โ maqsadli auditoriya. WordPress oddiy bloger va kichik biznes uchun mo'ljallangan, "5 daqiqada sayt yaratish" mantra'sini ilgari suradi. Drupal esa professional developer'lar va kontent strategiyasi murakkab loyihalar uchun. Texnik tomondan, Drupal "node" tushunchasini ishlatadi โ har bir kontent birligi (maqola, sahifa, mahsulot, hodisa) "node" hisoblanadi va custom field'lar bilan boyitiladi. Bu yondoshuv katta sayt strukturalari yaratishni juda moslashuvchan qiladi.
Xavfsizlik bo'yicha Drupal sezilarli ustun โ drupal.org rasmiy xavfsizlik jamoasi mavjud, har bir CVE'ga tezkor patch chiqaradi, va Drupal yadrosi "secure by default" tamoyili asosida qurilgan. WordPress'da xavfsizlik muammolari ko'proq, asosan uchinchi tomon plaginlari sababli. Shuning uchun WhiteHouse, NASA, EU institutsiyalari aynan Drupal'ni tanlagan.
Drupal qachon to'g'ri tanlov?
Drupal'ni tanlash kerakli holatlar: (1) yirik kontent saytlari โ 10000+ sahifa, murakkab taxonomiya (uchinchi darajagacha kategoriyalar, teglar, atributlar); (2) ko'p tilli saytlar โ Drupal o'zining multilanguage funksiyasi bilan WordPress'dan ustun, 100+ tilda yaxshi ishlaydi; (3) korporativ workflow โ kontent yaratish, ko'rib chiqish, tasdiqlash, nashr qilish bosqichlari va rollar bilan; (4) yuqori xavfsizlik talabi โ banklar, davlat tashkilotlari, sog'liqni saqlash; (5) custom funksiyalar โ Drupal API juda kuchli, har qanday funksiyani PHP modul sifatida yozish mumkin.
Mahalliylashtirish va texnik xizmat
Drupal yadrosi 100+ tilni qo'llab-quvvatlaydi, jumladan uzbek tili. Mavzular (themes) โ Drupal'da mavzular kamroq, lekin sifatli: Olivero (default Drupal 10), Claro (admin), Gin Admin (premium). Modullar 49000+ mavjud, bepul versiyalari ko'pchilik. Texnik xizmat ko'rsatish Drupal uchun WordPress'dan qimmatroq โ chunki Drupal developer'lari kam va ish narxi yuqori. O'zbekistonda Drupal mutaxassisi soatlik narxi taxminan 200-400 ming so'm, WordPress mutaxassisi esa 80-200 ming so'm.
Asosiy kamchiliklari
Drupal'ning eng katta kamchiligi โ o'rganish egri chizig'i (learning curve). Yangi boshlovchi uchun admin paneli murakkab, terminologiya (node, taxonomy, content type, view, block, region) g'ayrioddiy. Migratsiya ham qiyin โ Drupal 8 dan Drupal 10 ga o'tish 2-3 hafta vaqt oladi, chunki modullar va mavzular tubdan o'zgartirilgan. Plagin ekotizimi WordPress'dan kichikroq โ har qanday "tayyor" yechimni topish qiyinroq.
Sayt.uz amaliyot
Sayt.uz mijozlari orasida Drupal kam ishlatiladi โ 2026 yil yanvar holatiga atigi 14 ta faol Drupal sayti, asosan ta'lim muassasalari, banklar va davlat tashkilotlari ostidagi loyihalar. O'rtacha Drupal sayti qurish narxi: 8-25 million so'm (kontentga qarab), oylik texnik xizmat 1.5-4 million so'm. Maslahat: agar siz 10000 dan kam sahifali sayt qurmoqchi bo'lsangiz, WordPress 90% holatlarda yetarli; Drupal'ga o'tish faqat haqiqatan ham murakkab kontent struktura va xavfsizlik talab qilinganda mantiqli.