Self-signed sertifikat โ bu sertifikatlash markazi yordamisiz, to'g'ridan-to'g'ri server egasi tomonidan yaratilgan va imzolangan SSL sertifikat. Texnik nuqtai nazardan u oddiy sertifikatdan farq qilmaydi, ya'ni shifrlashni ta'minlaydi va bog'lanishni HTTPS protokoli orqali amalga oshiradi. Biroq brauzerlar bunday sertifikatga ishonmaydi, chunki uni ishonchli uchinchi tomon tasdiqlamagan. Natijada foydalanuvchi saytga kirgan paytda katta qizil ogohlantirish chiqadi va u xavfsizlik xatosi haqida xabar oladi. Aynan shu sababli self-signed sertifikatlar production muhitda ishlatilmasligi kerak.
Self-signed sertifikat qachon foydali
Eng birinchi va eng ko'p tarqalgan foydalanish holati โ bu development jarayoni. Dasturchilar lokal kompyuterda yoki ichki test serverida ishlayotganda HTTPS protokolini sinovdan o'tkazish uchun self-signed sertifikatdan foydalanishadi. Ikkinchi holat โ bu ichki korporativ tarmoqdagi xizmatlar, masalan ichki API server yoki ichki monitoring panel. Bu holatda sertifikatni faqat kompaniya xodimlari ishlatadi va ularning kompyuteriga sertifikat oldindan o'rnatilishi mumkin. Uchinchi holat โ bu IoT qurilmalar va embedded tizimlar, ular doimo internetga ulanmagan va o'z ichida ishlaydigan tarmoqda ishlatiladi.
Self-signed sertifikat yaratish jarayoni
OpenSSL vositasi yordamida self-signed sertifikat yaratish juda oson. Avval xususiy kalit yaratiladi, so'ngra unga asoslangan CSR ya'ni sertifikat so'rovi tayyorlanadi, eng oxirida esa o'zi-o'zini imzolaydigan komanda bajariladi. Jarayon davomida sertifikatning amal qilish muddati, domen nomi, tashkilot ma'lumotlari va boshqa parametrlar kiritiladi. Yaratilgan sertifikat odatda CRT yoki PEM formatida saqlanadi va keyinchalik web server konfiguratsiyasiga qo'shiladi. Nginx, Apache va boshqa serverlar uchun sintaksis biroz farq qilsa-da, asosiy printsip bir xil.
Production muhitda xavflari
Self-signed sertifikatni production saytda ishlatish bir nechta jiddiy xavflarga olib keladi. Birinchidan, foydalanuvchilar ogohlantirish ko'rganda saytdan darhol chiqib ketishadi va boshqa raqobatchi saytga o'tishadi, bu esa konversiyani keskin pasaytiradi. Ikkinchidan, Google va boshqa qidiruv tizimlari bunday saytlarni qidiruv natijalarida pastga tushiradi, ba'zan esa umuman ko'rsatmaydi. Uchinchidan, man-in-the-middle hujumlardan himoya yo'q, chunki foydalanuvchi sertifikatni har safar qabul qilishga majbur bo'ladi va u haqiqiymi yoki soxtami farqlay olmaydi. To'rtinchidan, to'lov tizimlari va boshqa muhim integratsiyalar bunday saytlar bilan ishlamaydi.
Self-signed o'rniga nima ishlatish kerak
Production muhit uchun har doim ishonchli sertifikatlash markazi tomonidan imzolangan sertifikatdan foydalaning. Eng oson va bepul variant โ bu Let's Encrypt sertifikati, u 90 kun davomida amal qiladi va avtomatik yangilanadi. Tijoriy maqsadlar uchun DigiCert, Sectigo, GlobalSign kabi sertifikatlardan foydalanish mumkin, ular qo'shimcha kafolat va sug'urta beradi. Banklar va to'lov tizimlari uchun EV sertifikat tavsiya etiladi, u eng yuqori darajadagi tekshiruvdan o'tgan va manzil satrida tashkilot nomini ko'rsatadi.
Sayt.uz amaliyot
Sayt.uz hosting mijozlariga Let's Encrypt sertifikati butunlay tekin va avtomatik o'rnatiladi. Yangilanish 60 kun davomida avtomatik amalga oshadi, mijozning hech qanday ishtirokisiz. Tijoriy DV sertifikatlar 89 ming so'm dan, OV sertifikatlar 290 ming so'm dan, EV sertifikatlar esa 890 ming so'm dan boshlanadi. Bizning mutaxassislarimiz 99 foiz hollarda sertifikatni 20 daqiqada o'rnatib berishadi. Self-signed sertifikatga nisbatan ishonchli sertifikatga o'tish bepul amalga oshiriladi.