DDoS (Distributed Denial of Service) — minglab kompyuter saytga bir vaqtda kirib, server ishdan chiqaradi. 2025'da hujumlar 100x kuchaygan — 2 Tbps trafik bo'ldi. Himoya majburiy.
Hujum turlari
1) Volumetric — katta trafik (Gbps). DNS amplification, NTP reflection. 2) Protocol — SYN flood, Ping of Death. Server resurslarini ishlatib qo'yadi. 3) Application — HTTP flood, Slowloris. Hech narsa bilinmaydi, lekin server javob bera olmaydi.
Cloudflare himoyasi (bepul)
Eng tezkor yechim. Bepul planda DDoS unlimited. Cloudflare 200+ Tbps tarmoqda hujumni o'z ichida singdiradi. Sayt darrov ishlaydi.
Rate Limiting
Bir IP 60 so'rov/daqiqa — ko'p so'rov bo'lsa CAPTCHA yoki blok. Nginx config: limit_req_zone. Cloudflare: Rate Limiting Rules ($5/oy ekstra).
WAF (Web Application Firewall)
OWASP qoidalari, IP reputation, bot detection. Cloudflare bepul OWASP CRS. ModSecurity — open-source, server'ga o'rnatish.
CAPTCHA
Forma yuborish oldidan reCAPTCHA, hCaptcha. Bot trafik 99% to'sadi. Login va kontakt formalarida majburiy.
Server-darajadagi himoya
1) fail2ban — 5 ta noto'g'ri login = 1 soat IP blok. 2) iptables rules — bitta IP'dan 100 so'rov/sekund — blok. 3) ufw firewall.
Anycast tarmoq
Cloudflare, AWS Shield, Akamai — Anycast bilan trafikni dunyo bo'ylab tarqatadi. Bitta server hujumdan halok bo'lsa — boshqa region o'z zimmasiga oladi.
Hosting darajada
Premium hostinglar (Linode, DigitalOcean) DDoS himoya kiritilgan. 10 Gbps gacha bepul to'sish.
Hujum paytida
1) Cloudflare → "Under Attack" rejim — 5 soniya JS challenge har tashrifga. 2) Geo-blocking — faqat O'zbekistondan kirish. 3) IP whitelist — kritik infra uchun. 4) Origin server IP yashirish — Cloudflare orqali.
Sayt.uz himoyasi
Cloudflare WAF, rate limiting, fail2ban server'da. 2024'da bir necha hujum bo'ldi — foydalanuvchilar sezmadi.
Hujumdan keyin
Log tahlil — qaysi IP'dan, qaysi sahifaga. Pattern topib qo'shimcha rule yaratish. Yana takrorlanmasligi uchun.