FTP (File Transfer Protocol) va SFTP (SSH File Transfer Protocol) β bu sayt fayllarini lokal kompyuteringizdan xostingga yuklash yoki teskari ko'chirish uchun keng tarqalgan protokollardir. FTP 1971 yilda yaratilgan, eng eski va keng ishlatiluvchi. SFTP yangiroq β 1997 yilda, SSH protokoli asosida. Asosiy farq xavfsizlikda: FTP barcha ma'lumotni (jumladan parolni) ochiq matnda yuboradi, SFTP esa shifrlangan kanal orqali. Bugun esa SFTP yaxshiroq tanlov bo'lib qoladi.
FTP va SFTP farqi
FTP port 21'da ishlaydi, SFTP port 22'da. FTP parol va fayl ma'lumotini ochiq yuboradi, SFTP shifrlangan. FTP ko'pgina firewall'lar tomonidan bloklanadi, SFTP esa SSH port orqali ishlaydi (ko'pincha ochiq). Tezlik bo'yicha FTP biroz tezroq (shifrlash overheadi yo'q), lekin xavfsizlik narxi qadrli. FTPS (FTP Secure) β bu FTP'ning shifrlangan versiyasi, lekin sozlash murakkab; SFTP ko'pincha mosroq.
FileZilla bilan ishlash
FileZilla β eng mashhur bepul FTP/SFTP klient (Windows, macOS, Linux). O'rnatish: filezilla-project.org sahifasidan yuklab oling. Yangi ulanish yaratish: File β Site Manager β New site β "Sayt.uz hosting" deb nomlang. Sozlamalar: Host (sftp://server.sayt.uz yoki IP manzil), Port (22 SFTP, 21 FTP), Protocol (SFTP - SSH File Transfer Protocol tanlash), Logon Type (Normal), User va Password (hosting akkauntingiz login va paroli).
Connect bosgach, ekran ikki qismga bo'linadi: chap β lokal kompyuteringiz fayllari, o'ng β xosting fayllari (asosan public_html katalog). Faylni yuklash: chap tomondan tanlash va o'ngga drag-and-drop. Yuklab olish: aksincha.
WinSCP bilan ishlash
WinSCP β Windows uchun mashhur SFTP klient. Yangi sessiya yaratish: New Session β File protocol (SFTP), Host name (server.sayt.uz), Port number (22), User name va Password. Login bosgach, dual-pane interfeys β chap lokal, o'ng remote.
Sayt.uz amaliyot
Sayt.uz hosting tariflarida FTP va SFTP ikkalasi ham qo'llab-quvvatlanadi, lekin SFTP tavsiya qilinadi. cPanel'dan FTP foydalanuvchi yaratish: cPanel β FTP Accounts β Add FTP Account β username, password, directory (odatda /public_html/), quota. Ko'pgina mijozlar asosiy cPanel login va parolini ishlatadi (root level kirish), bu xavfli β har sayt uchun alohida FTP user yaratish yaxshi amaliyot. Maslahat: SFTP'dan foydalaning, FTP eskirgan va xavfli; parollarni shifrlangan menejerda saqlang (Bitwarden, 1Password).