Google Workspace kompaniyaga ism@kompaniya.uz ko'rinishidagi Gmail qutilari, umumiy kalendar, Google Drive va Meet beradi. Ammo Google hech qachon kimgadir begona domen nomidan pochta ochishga ruxsat bermaydi. Shuning uchun ro'yxatdan o'tgandan so'ng birinchi vazifa domenga egalik qilayotganingizni isbotlashdir. Bu ish domen DNS zonasiga Google bergan maxsus TXT yozuvni qo'shish orqali bajariladi. Tasdiqlashdan keyin pochta ishlashi uchun yana bir nechta yozuv kerak bo'ladi va ularni ham shu maqolada ko'rib chiqamiz.
TXT yozuv nima uchun egalikni isbotlaydi
Domenning DNS zonasini faqat domen egasi yoki u ruxsat bergan odam o'zgartira oladi. Google sizga tasodifiy belgilardan iborat noyob qator beradi va uni zonada ko'rishni kutadi. Agar bu qator domen ostida paydo bo'lsa, demak zonani boshqarish huquqi sizda va domen haqiqatan sizniki. Bunday TXT yozuv saytning ishlashiga, pochtaga yoki boshqa xizmatlarga hech qanday ta'sir qilmaydi, u shunchaki ochiq yozilgan "kalit" vazifasini bajaradi.
Tasdiqlash kodini qayerdan olish mumkin
Ro'yxatdan o'tish ustasi odatda tasdiqlash sahifasini o'zi ochadi. Agar bu bosqichni keyinga qoldirgan bo'lsangiz, Google Admin konsoliga kiring va Account, so'ng Domains, keyin Manage domains bo'limini oching. Tasdiqlanmagan domen yonida tasdiqlash havolasi bo'ladi. Google bir nechta usulni taklif qiladi, eng keng tarqalgani TXT yozuv. Ekranda google-site-verification= bilan boshlanadigan qator ko'rinadi. Uni oxirigacha, bo'sh joy qo'shmasdan nusxa oling.
Yozuvni DNS zonasiga qo'shish
Domen sayt.uz orqali ro'yxatdan o'tgan va NS serverlari bizda bo'lsa, kabinetdagi domenning DNS bo'limida yangi TXT yozuv yarating. Agar NS boshqa xizmatga qaragan bo'lsa, yozuvni o'sha yerda qo'shing. Nom maydoniga ildiz domen belgisi @ yoziladi, ba'zi panellarda bu maydon bo'sh qoldiriladi yoki to'liq domen nomi yoziladi.
| Turi | Nomi | Qiymati |
|---|---|---|
| TXT | @ | google-site-verification=AbC123...xyz |
Muhim nuqta: domenda allaqachon SPF yozuvi kabi boshqa TXT yozuvlar bo'lishi mumkin. Google tasdiqlash qatorini ular bilan birlashtirmang, balki alohida yangi yozuv sifatida qo'shing. Bitta nom ostida bir nechta TXT yozuv bo'lishi mutlaqo normal holat. Yozuvni saqlagach, Admin konsolida tasdiqlash tugmasini bosing. Ko'pincha tasdiq bir soat ichida o'tadi, lekin eski TTL qiymatiga qarab ko'proq vaqt talab qilinishi ham mumkin. Muvaffaqiyatli tasdiqdan keyin ham bu yozuvni o'chirmang, chunki Google domenni vaqti-vaqti bilan qayta tekshirib turadi.
TXT yozuv qo'shish imkoni bo'lmagan kamdan-kam holatlarda Google muqobil sifatida CNAME yozuv orqali tasdiqlashni ham taklif qiladi. Bunda Admin konsoli sizga alohida nom va googlehosted.com bilan tugaydigan qiymat beradi, ular ham xuddi shu tarzda zonaga qo'shiladi.
Yozuv ko'rinayotganini tekshirish
Google tasdiqni rad etsa, avval yozuv haqiqatan internetda ko'rinayotganini tekshiring. Buning uchun quyidagi buyruqlar qo'l keladi:
dig +short TXT example.uz
nslookup -type=TXT example.uz 8.8.8.8Javobda google-site-verification bilan boshlanadigan qator chiqishi kerak. Agar chiqmasa, yozuv noto'g'ri panelga qo'shilgan, nom maydoniga ortiqcha narsa yozilgan (masalan example.uz.example.uz bo'lib qolgan) yoki o'zgarish hali tarqalmagan bo'ladi.
Gmail ishlashi uchun MX yozuvlari
Tasdiqlash faqat egalikni isbotlaydi, xatlar esa MX yozuvlari Google serverlariga qaratilgandan keyingina Gmail'ga kela boshlaydi. Google hozirgi yo'riqnomalarida yangi sozlamalar uchun bitta MX yozuvni tavsiya qiladi: smtp.google.com, ustuvorligi 1. Ilgari qo'yilgan beshta ASPMX.L.GOOGLE.COM va ALT yozuvlari ham ishlashda davom etadi, ularni almashtirish shart emas. Asosiysi, eski hosting pochtasiga qaragan MX yozuvlarni o'chirish kerak, aks holda xatlar goh u yerga, goh Google'ga tushadi.
Shuni yodda tuting: MX o'zgargan zahoti yangi xatlar Google'ga kela boshlaydi. Eski qutilardagi xatlarni Workspace'ga ko'chirish rejasini oldindan tuzing, xodimlarga esa qachon yangi pochtaga o'tishlarini aytib qo'ying.
SPF, DKIM va DMARC: xatlar spamga tushmasligi uchun
SPF yozuvi qaysi serverlar sizning nomingizdan xat yuborishi mumkinligini aytadi. Google uchun u v=spf1 include:_spf.google.com ~all ko'rinishida bo'ladi. Domenda faqat bitta SPF yozuvi bo'lishi shart: agar sayt hostingdan ham xat yuborsa, ikkita yozuv emas, bitta birlashtirilgan yozuv yarating. DKIM esa har bir xatga raqamli imzo qo'yadi. Uni Admin konsolida Apps, Google Workspace, Gmail bo'limidagi elektron pochta autentifikatsiyasi sozlamasidan yaratasiz: Google google._domainkey nomi va uzun TXT qiymat beradi. Yozuvni qo'shgach, o'sha sahifada Start authentication tugmasini bosish kerak. DMARC esa qabul qiluvchi serverlarga imzosiz xatlar bilan nima qilishni aytadi va boshlanishiga yumshoq siyosat bilan qo'yiladi.
@ TXT "v=spf1 include:_spf.google.com ~all"
google._domainkey TXT "v=DKIM1; k=rsa; p=MIIBIjANBgkq..."
_dmarc TXT "v=DMARC1; p=none; rua=mailto:dmarc@example.uz"Amaliy misol: Toshkentdagi xususiy klinika
Yunusobod tumanidagi xususiy klinika xodimlari shu paytgacha shaxsiy Gmail manzillaridan foydalangan va bemorlar xatlari tarqoq bo'lgan. Klinika Google Workspace'ga ulandi va example.uz domenini tasdiqladi. Administrator avval TXT yozuvni qo'shdi, tasdiq o'tgach, kechqurun ish tugaganda MX yozuvni smtp.google.com ga almashtirdi, SPF yozuvini yangiladi va DKIM imzosini yoqdi. Ertalab qabulxona, laboratoriya va bosh shifokor o'z korporativ qutilaridan foydalana boshladi, saytdagi qabulga yozilish formasi esa hostingdan xat yuborishda davom etdi, chunki SPF yozuviga hosting serveri ham kiritilgan edi.
Shunday tartib bilan ish ko'rilsa, domenni tasdiqlash va pochtani ko'chirish xodimlar uchun deyarli sezilmaydi: egalik bir marta isbotlanadi, MX esa tunda almashtiriladi va ertasiga hamma yangi qutilar bilan ishlay boshlaydi.