Penetration testing oddiy avtomatik zaiflik skanidan tubdan farq qiladi. Skaner faqat ma'lum naqshlarni qidiradi, pentester esa real hujumchiday fikrlaydi, kreativ usullarda himoyani buzishga harakat qiladi. Bu jarayon ko'p hollarda kompaniyaning chinakam xavfsizlik holatini aniqlashtirish uchun yagona ishonchli usul hisoblanadi. Sayt.uz infratuzilmasi ham muntazam ravishda tashqi pentest jamoalari tomonidan tekshirib turiladi.
Black box, white box va grey box
Pentest uch xil yondashuv bo'yicha o'tkaziladi. Black box — pentester hech qanday ma'lumot olmaydi, tashqi hujumchi nuqtai nazaridan ishlaydi. White box — pentestern manba kodga, sxemalarga va admin huquqlariga ega bo'ladi, eng chuqur audit shu yondashuvda chiqadi. Grey box — bularning o'rta varianti, pentester qisman ma'lumotga ega. Har bir yondashuvning o'z afzalliklari bor: black box realizmni, white box esa qamrov chuqurligini ta'minlaydi.
Pentest bosqichlari
Klassik pentest besh bosqichdan iborat. Reconnaissance — maqsad haqida ochiq manbalardan ma'lumot to'plash, DNS yozuvlari, ish vaqtlari, sotsial tarmoqlardan ham foydalaniladi. Scanning — texnik tahlil, portlar, xizmatlar va versiyalarni aniqlash. Exploitation — topilgan zaifliklarni amalda ishlatib ko'rish. Post-exploitation — tizimga kirgandan keyin nima qilish mumkinligini baholash. Reporting — barcha topilmalarni hujjatlash va tavsiyalar berish.
Burp Suite va OWASP ZAP
Web pentest uchun eng mashhur ikki vosita — Burp Suite va OWASP ZAP. Burp Suite Professional versiyasi yiliga 449 dollar turadi va sanoatda standart hisoblanadi. U trafikni ushlab oladi, so'rovlarni o'zgartirish imkonini beradi, automatik scanner va keng kengaytma ekosistemasiga ega. OWASP ZAP esa bepul va ochiq kodli alternativ, funksional jihatdan Burp'ga juda yaqin. Sayt.uz xavfsizlik jamoasi ikkala vositadan ham parallel foydalanadi.
Pentest va xato dasturlar farqi
Ko'pchilik pentestni bug bounty bilan aralashtirib yuboradi. Bug bounty — bu doimiy ravishda ochiq turgan dastur, har qanday tashqi tadqiqotchi zaiflik topib mukofot olishi mumkin. Pentest esa belgilangan vaqt oralig'ida, oldindan kelishilgan jamoa bilan o'tkaziladi va aniq hisobot bilan yakunlanadi. Ko'pchilik tashkilotlar ikkala variantni ham qo'llaydi: yiliga bir-ikki marta pentest plus doimiy bug bounty dasturi.
O'zbekistondagi pentest kompaniyalari
O'zbekistonda professional pentest xizmatlari hali ham yangi sohada hisoblanadi. Bir nechta mahalliy IT-xavfsizlik kompaniyalari va xalqaro auditorlarning vakolatxonalari bu xizmatni taklif qiladi. Narxlar pentest hajmi va chuqurligiga qarab 30 milliondan 200 million so'mgacha o'zgaradi. Sayt.uz korporativ mijozlarga ishonchli pentest hamkorlari ro'yxatini taklif qiladi.
Sayt.uz amaliyot
Sayt.uz o'zining infratuzilmasini yiliga ikki marta tashqi pentest jamoalariga taqdim etadi, har qanday topilgan zaiflik 30 kun ichida yopiladi. Korporativ mijozlar uchun yiliga bir marta bepul pentest xizmati taklif qilinadi, qo'shimcha auditlar uchun esa 15 million so'mdan boshlangan tariflar mavjud. 2026 yil ma'lumotlariga ko'ra, biz tomonidan o'tkazilgan pentestlar natijasida mijozlarda 312 ta critical va 890 ta high darajadagi zaiflik tuzatildi. Yiliga 2 ta pentest paketi 28 million so'm turadi.