www bilanmi yoki www'siz: sayt manzilining qaysi varianti to'g'ri

Yangi sayt ochayotganlar ko'pincha bir savolga duch keladi: manzil www.maktab.uz bo'lishi kerakmi yoki shunchaki maktab.uz? Bir qarashda bu did masalasidek tuyuladi, ammo aslida ikki variant texnik jihatdan ikki xil xost nomi hisoblanadi va ular bilan ishlash qoidalari biroz farq qiladi. Yaxshi xabar shundaki, qidiruv tizimlari uchun "to'g'ri" yoki "noto'g'ri" variant yo'q. Muhimi bitta variantni tanlash va unga izchil amal qilish. Quyida farqlarni, har ikki yondashuvning afzalliklarini va tanlovni qanday qilib texnik jihatdan mustahkamlashni ko'rib chiqamiz.

www aslida nima va u qayerdan kelgan

Internetning ilk yillarida bitta tashkilot domeni ostida turli xizmatlar alohida serverlarda ishlardi: pochta uchun mail, fayl almashish uchun ftp, veb-sahifalar uchun esa www. Shu sababli www oddiy subdomen sifatida paydo bo'lgan va u veb-server qayerda ekanini ko'rsatgan. Bugungi kunda bu ajratish majburiy emas, brauzerlar ham ko'pincha www qismini manzil satrida yashiradi. Shunga qaramay, DNS nuqtai nazaridan www.maktab.uz hamon maktab.uz ning alohida subdomeni bo'lib qoladi va unga alohida yozuv kerak.

Qidiruv tizimlari ikki variantni qanday ko'radi

Google ham, Yandex ham www bilan va www'siz manzillarni alohida xostlar sifatida qabul qiladi. Agar ikkalasi ham bir xil kontentni yo'naltirishsiz ko'rsatsa, tizim qaysi biri asosiy ekanini o'zi taxmin qilishga majbur bo'ladi, tashqi havolalar esa ikki manzil o'rtasida bo'linib ketadi. Bu jazoga olib kelmaydi, lekin ortiqcha chalkashlik va ba'zan noto'g'ri variantning qidiruvda chiqishiga sabab bo'ladi. Variantlardan biri ikkinchisiga nisbatan reyting ustunligiga ega emas, shuning uchun qarorni texnik qulaylik va brend uslubiga qarab qabul qilish mumkin.

www'siz variantning afzalliklari

Qisqa manzil yodda qolishi, reklamada, vizitkada va ijtimoiy tarmoqlarda yozilishi osonroq. Ko'plab zamonaviy brendlar aynan shu sababdan www'siz manzilni tanlaydi. Kichik biznes, shaxsiy blog yoki bitta sahifali sayt uchun bu ko'pincha eng tabiiy tanlovdir, chunki qo'shimcha subdomen hech qanday amaliy foyda bermaydi. Masalan, Samarqanddagi xususiy maktab o'z saytini maktab.uz ko'rinishida reklama qilsa, ota-onalar uni telefonda tez va xatosiz yoza oladi.

www variantining texnik afzalliklari

Katta loyihalar uchun www bir nechta haqiqiy texnik ustunlik beradi. Birinchisi CNAME bilan bog'liq: DNS standartiga ko'ra domen ildizida (apex) CNAME yozuvini boshqa yozuvlar bilan birga ishlatib bo'lmaydi, chunki u yerda SOA va NS yozuvlari bo'lishi shart. Ayrim bulutli platformalar va CDN xizmatlari esa saytni aynan CNAME orqali ulashni so'raydi. www subdomeni uchun bu muammo emas, ildiz uchun esa maxsus yechimlar kerak bo'ladi.

Ikkinchi farq cookie fayllariga taalluqli. Agar sayt cookie'ni ildiz domen uchun Domain atributi bilan o'rnatsa, u barcha subdomenlarga ham yuboriladi. Masalan, static.maktab.uz dan rasm yuklanganda ham brauzer keraksiz cookie'larni jo'natadi. Sayt www da ishlasa, cookie'larni faqat shu subdomen bilan cheklash osonroq. Bu farq kichik saytlar uchun deyarli sezilmaydi, lekin ko'p subdomenli yirik portallarda ahamiyatli bo'lishi mumkin.

Ikkala yozuv ham DNS'da bo'lishi shart

Qaysi variant tanlanmasin, ikkinchisi ham ishlashi kerak. Ko'p foydalanuvchilar odatga ko'ra www'ni qo'shib yozadi, boshqalar esa uni tushirib qoldiradi. Agar www uchun DNS yozuvi yo'q bo'lsa, bunday tashrif buyuruvchi "sayt topilmadi" xatosini ko'radi va ehtimol raqobatchingiz saytiga o'tadi. Odatiy sozlama quyidagicha:

maktab.uz.       3600  IN  A      203.0.113.25
www.maktab.uz.   3600  IN  CNAME  maktab.uz.

Natijani tekshirish uchun ikkala nomni so'rab ko'ring. Ikkinchi buyruq avval CNAME maqsadini, keyin IP manzilni qaytarishi kerak:

dig +short maktab.uz A
dig +short www.maktab.uz

Tanlovni 301 yo'naltirish bilan mustahkamlash

Ikkala nom serverga yetib kelgach, ikkinchi darajali variant asosiyga doimiy 301 kodi bilan yo'naltiriladi. Apache ishlatiladigan hostingda www'ni olib tashlash uchun .htaccess fayliga quyidagi qoida yoziladi. U har qanday www bilan boshlanadigan xostni tutib oladi va yo'lni saqlagan holda www'siz HTTPS manzilga yuboradi:

RewriteEngine On
RewriteCond %{HTTP_HOST} ^www\.(.+)$ [NC]
RewriteRule ^(.*)$ https://%1/$1 [R=301,L]

Agar aksincha www asosiy qilib tanlangan bo'lsa, qoida teskari yoziladi:

RewriteEngine On
RewriteCond %{HTTP_HOST} !^www\. [NC]
RewriteRule ^(.*)$ https://www.%{HTTP_HOST}/$1 [R=301,L]

nginx ishlatiladigan serverda esa ikkinchi variant uchun alohida server bloki yaratib, unda return 301 https://maktab.uz$request_uri; ko'rsatmasini yozish yetarli. Har qanday holatda yo'naltirishdan keyin natijani buyruq satrida tekshirib qo'ying:

curl -sI https://www.maktab.uz/qabul | grep -iE "^(HTTP|location)"

SSL sertifikati va HSTS

Yo'naltirish HTTPS orqali ham ishlashi uchun sertifikat ikkala nomni qamrab olishi kerak. Aks holda https://www.maktab.uz ni ochgan foydalanuvchi yo'naltirishni ko'rmasdan oldin xavfsizlik ogohlantirishiga duch keladi. sayt.uz hostingida beriladigan Let's Encrypt sertifikati odatda domen va uning www variantini birga oladi, shuni kabinetdagi sertifikat ma'lumotlarida tekshirish mumkin. Agar saytda HSTS sarlavhasini includeSubDomains bilan yoqmoqchi bo'lsangiz, ehtiyot bo'ling: bu barcha subdomenlarni faqat HTTPS orqali ochishga majbur qiladi, shuning uchun avval har bir subdomenda sertifikat borligiga ishonch hosil qiling.

Sayt ichidagi izchillik

Yo'naltirish o'rnatilgandan keyin sayt kodida ham faqat tanlangan variant ishlatilishi kerak. Kanonik teglar, sayt xaritasi, ichki havolalar va ijtimoiy tarmoqlar uchun metama'lumotlar bir xil manzilni ko'rsatsin. WordPress'da "Sayt manzili" va "WordPress manzili" sozlamalari tanlangan variantga mos bo'lishi shart, aks holda sayt ochilmay, cheksiz yo'naltirish xatosini beradi. Google Search Console'da esa "domen" turidagi resurs qo'shib, DNS orqali tasdiqlash qulay, chunki u www va www'siz variantlarni ham, HTTP va HTTPS'ni ham bitta hisobotda jamlaydi.

Xullas, www bilan yoki www'siz manzil o'rtasidagi tanlov reytingga ta'sir qilmaydi. Kichik va o'rta saytlar uchun qisqa www'siz manzil qulay, ko'p subdomenli va CDN orqali ishlaydigan yirik loyihalar uchun esa www texnik jihatdan moslashuvchanroq. Eng muhimi, ikkala nom ham DNS'da mavjud bo'lsin, sertifikat ikkalasini qamrasin va ikkinchi variant asosiyga 301 bilan yo'naltirilsin.