WordPress сайт эгаларига кўпинча "захира плагини ўрнатинг" деган маслаҳат берилади ва бу тўғри маслаҳат. Муаммо шундаки, кўп плагинлар стандарт созламада архивларни сайтнинг ўзида, яъни хостинг дискида сақлайди. Ҳар куни ёки ҳар ҳафта янги тўлиқ архив яратилади, эскилари эса баъзан умуман ўчирилмайди. Натижада бир неча ойдан кейин захира нусхалар сайтнинг ўзидан бир неча баробар кўп жой эгаллаб, дискни тўлдиради ва сайтни 500 хато беришгача олиб келади. Бу мақолада энг машҳур плагинлар архивларни қаерда сақлашини, уларни қандай тозалаш ва кейин қандай созлашни кўриб чиқамиз.
Нега захира плагини дискни тўлдиради
Биринчи сабаб — сақланадиган нусхалар сони. Агар сайт файллари ва базаси бирга 1,5 GB бўлса ва плагин кунлик нусхалардан 30 тасини сақлашга созланган бўлса, фақат захираларнинг ўзи ўнлаб гигабайт жой олади. Кўпчилик бу сонни ўрнатиш пайтида ўйлаб кўрмайди ва стандарт қиймат қолади ёки "кўпроқ бўлса яхши" деб ошириб қўяди.
Иккинчи сабаб — архив яратиш жараёнининг ўзи. Плагин файлларни сиқиб архив қилаётганда вақтинчалик файллар яратади ва бир лаҳзага икки баравар жой талаб қилинади. Агар жараён PHP вақт чегараси ёки хотира етишмаслиги сабабли узилса, чала архивлар папкада қолиб кетади ва кейинги уринишларда яна қўшилади. Учинчи сабаб эса нусхаларнинг фақат хостингда сақланиши: ташқи омборга юбориш созланмаган бўлса, плагин ҳамма нарсани маҳаллий дискда қолдиради.
Архивлар қаерда сақланади
Ҳар бир плагин ўз папкасидан фойдаланади. UpdraftPlus архивларни wp-content/updraft папкасида, All-in-One WP Migration wp-content/ai1wm-backups папкасида сақлайди. Duplicator версияга қараб wp-content/backups-dup-lite ёки эски версияларда wp-snapshots папкасидан фойдаланади. Бошқа плагинларда папка номи фарқ қилиши мумкин, уни плагин созламаларидан аниқлаш энг тўғри йўл.
SSH орқали бу папкалар ҳажмини бир буйруқ билан кўриш мумкин:
cd ~/www/example.uz/wp-content
du -sh updraft ai1wm-backups backups-dup-lite wp-snapshots 2>/dev/nullМавжуд бўлмаган папкалар учун хато чиқмайди, фақат бор папкалар ҳажми кўрсатилади. Қайси архив қанча жой олаётганини батафсил кўриш учун папка таркибини ҳажм бўйича тартибланг:
ls -lhS ~/www/example.uz/wp-content/updraft | head -20Мисол: ресторан сайти ва 30 та кунлик нусха
Тошкентдаги рестораннинг example.uz сайти WordPress'да ишлайди: меню, кўплаб юқори сифатли таом расмлари ва стол брон қилиш формаси бор. Сайт файллари расмлар билан бирга тахминан 1,2 GB. Сайтни яратган дастурчи UpdraftPlus ўрнатиб, кунлик захирани ёқган ва сақлаш сонини 30 қилиб қўйган, ташқи омборни эса уламаган. Тахминан бир ойдан сўнг диск тўлди, сайт очилмай қолди ва брон формаси орқали буюртмалар келмай қолди.
Текширув wp-content/updraft папкасида ўнлаб гигабайт архив борлигини кўрсатди. Энг сўнгги тўлиқ нусха компьютерга юклаб олинди, қолганлари ўчирилди. Кейин плагин созламалари ўзгартирилди: файллар ҳафтасига бир марта, база эса ҳар куни захираланадиган, хостингда эса фақат иккитадан нусха сақланадиган қилиб созланди, барча нусхалар эса булутли омборга юбориладиган бўлди. Бундан кейин захиралар хостингда бир неча гигабайтдан ортиқ жой эгалламайди.
Хавфсиз тозалаш
Энг тўғри йўл — архивларни плагиннинг ўз интерфейси орқали ўчириш. UpdraftPlus'да "Мавжуд захиралар" рўйхатида кераксиз нусхаларни белгилаб ўчириш мумкин, бунда плагин ўз рўйхатини ҳам янгилайди. Агар диск бутунлай тўлиб админ панел очилмаса, аввал SSH ёки файл менежери орқали бир-иккита энг эски архивни ўчириб жой очинг, кейин қолганини плагин орқали тартибга келтиринг.
Икки ҳафтадан эски архивларни ўчиришдан олдин рўйхатини кўриб чиқиш учун қуйидаги буйруқдан фойдаланинг:
find ~/www/example.uz/wp-content/updraft -type f -mtime +14 -name '*.zip' -print
find ~/www/example.uz/wp-content/updraft -type f -mtime +14 -name '*.gz' -printРўйхат тўғри эканига ишонч ҳосил қилгандан кейин -print ўрнига -delete ёзиб буйруқни қайта ишга туширасиз. Ўчиришдан олдин камида битта янги ва тўлиқ нусха хостинг ташқарисида, масалан компьютерингизда ёки булутли омборда борлигига ишонч ҳосил қилинг. Акс ҳолда жойни бўшатиб, захирасиз қолишингиз мумкин.
Плагинни тўғри созлаш
Захира плагини созламаларида учта нарсага эътибор беринг. Биринчиси — жадвал: база тез-тез ўзгаради, шунинг учун уни ҳар куни захиралаш мантиқли, файллар эса камроқ ўзгаради ва уларни ҳафтасига бир марта захиралаш кўпинча етарли. Иккинчиси — сақланадиган нусхалар сони: хостингнинг ўзида икки-учта нусха етарли, узоқроқ тарих эса ташқи омборда сақлансин. Учинчиси — ташқи омбор: UpdraftPlus Google Drive, Dropbox, FTP ва S3 каби бир нечта омборни қўллаб-қувватлайди, баъзилари пуллик қўшимча талаб қилади.
Шунингдек, захирага кераксиз папкаларни киритманг. Кеш папкалари, бошқа плагинларнинг захира папкалари ва вақтинчалик файллар архивга тушса, ҳар бир нусха беҳуда катталашади. UpdraftPlus ва бошқа плагинларда истисно қилинадиган папкалар рўйхатини кўрсатиш имконияти бор. Бир вақтнинг ўзида икки хил захира плагинини ишлатманг: улар бир-бирининг архивини захиралаб, ҳажмни икки баравар оширади.
Хостинг захираси плагинни алмаштирадими
Кўплаб хостинг провайдерлари сервер даражасида ўз захираларини юритади, лекин уларнинг сақлаш муддати, частотаси ва тиклаш тартиби турлича. sayt.uz хостингида қандай захира юритилиши ва ундан қандай тиклаш мумкинлигини кабинетдан ёки техник ёрдам орқали аниқлаб олиш мумкин. Шундай бўлса ҳам, сайтнинг муҳим маълумотлари учун камида битта нусхани ўзингиз мустақил сақлаб туришингиз тавсия этилади, чунки битта жойдаги захира ҳеч қачон тўлиқ кафолат эмас.