Ҳисоб-фактура юбордингиз, мижоз эса "ҳеч нарса келмади" дейди. Кейин хат унинг Gmail қутисида спамда ётгани ёки умуман қабул қилинмагани маълум бўлади. Сабаби — Gmail, Yahoo ва Outlook жўнатувчиларга қўйган қатъий талаблар. Қуйида уларни ва ечимни кўриб чиқамиз.
Муаммо қандай намоён бўлади
Энг кўп учрайдиган белги шуки, хатлар корпоратив манзилларга етиб боради, лекин Gmail ёки Hotmail фойдаланувчилари уларни спамда топади. Баъзан 550 коди билан қайтган хат келади ёки Gmail хат устида "тасдиқланмаган жўнатувчи" огоҳлантиришини кўрсатади. Бунинг сабаби кўпинча домен аутентификациясида.
Gmail, Yahoo ва Outlook нимани талаб қилади
2024 йил февралидан Gmail ва Yahoo барча жўнатувчилардан SPF ёки DKIM, сервер IP манзилининг тўғри ва тескари DNS ёзуви (PTR), TLS шифрлаш ва RFC 5322 га мос хат тузилишини талаб қилади. Спам деб белгиланган хатлар улуши 0,3% дан ошмаслиги, амалда эса 0,1% дан паст бўлиши керак.
Gmail'га кунига 5000 дан ортиқ хат юборувчилар учун SPF ҳам, DKIM ҳам, камида p=none сиёсатли DMARC ва "From" домени мослиги (alignment) мажбурий. Маркетинг хатларида RFC 8058 бўйича бир босишда обунадан чиқиш бўлиши ва сўров икки кун ичида бажарилиши лозим. 2025 йил ноябридан Gmail талабга жавоб бермаган трафикни рад эта бошлади. Microsoft ҳам 2025 йил 5 майдан Outlook.com, Hotmail ва Live учун шундай талабларни киритди, мос келмаган хатлар 550 5.7.515 коди билан қайтарилади.
| Талаб | Барча жўнатувчилар | Кунига 5000+ хат |
|---|---|---|
| SPF ёки DKIM | Иккаласидан бири | Иккаласи ҳам |
| DMARC | Тавсия этилади | Мажбурий, камида p=none |
| PTR ва TLS | Мажбурий | Мажбурий |
| Спам даражаси | 0,3% дан паст | 0,3% дан паст |
| Бир босишда обунадан чиқиш | Йўқ | Маркетинг хатларида мажбурий |
Хат сарлавҳаларини текшириш
Ўз хатингизни Gmail қутисига юборинг, уни очиб, уч нуқта менюсидан "Show original" бандини танланг. Саҳифада SPF, DKIM ва DMARC натижалари кўрсатилади ва учаласи ҳам pass бўлиши керак. Биттаси fail ёки none бўлса, муаммо айнан шу ерда.
Authentication-Results: mx.google.com;
dkim=pass header.d=kompaniya.uz header.s=dkim;
spf=pass smtp.mailfrom=info@kompaniya.uz;
dmarc=pass (p=NONE) header.from=kompaniya.uzDNS ёзувлари
SPF сизнинг номингиздан хат юбора оладиган серверларни санайди, DKIM ҳар бир хатга имзо қўяди ва очиқ калит селектор номи остида сақланади. DMARC эса текширув муваффақиятсиз бўлса нима қилишни айтади ва rua манзилига ҳисоботлар юборади. Доменда фақат битта SPF ёзуви бўлиши керак, қўшимча хизматлар include орқали қўшилади.
kompaniya.uz. TXT "v=spf1 a mx ip4:203.0.113.10 ~all"
dkim._domainkey.kompaniya.uz. TXT "v=DKIM1; k=rsa; p=MIIBIjANBgkqh..."
_dmarc.kompaniya.uz. TXT "v=DMARC1; p=none; rua=mailto:dmarc@kompaniya.uz; adkim=r; aspf=r"sayt.uz серверларида жойлашган почта доменлари учун SPF ва DKIM автоматик созланади, лекин DNS бошқа жойда бошқарилса, ёзувларни ўша ерга қўлда кўчириш керак.
DMARC'ни босқичма-босқич кучайтириш
- p=none — ҳеч нарса тўсилмайди, ҳисоботлар йиғилади ва домендан ким хат юбораётгани аниқланади.
- p=quarantine — текширувдан ўтмаган хатлар спамга тушади, аввал pct=25 билан қисман ёқиш мумкин.
- p=reject — сохта хатлар бутунлай рад этилади ва домен фирибгарлардан ҳимояланади.
Реал мисол: ҳисоб-фактуралар нега спамга тушди
Тошкентдаги улгуржи савдо компанияси ҳисоб-фактураларни сайт формаси орқали "From: mijoz@gmail.com" манзилидан, яъни мижоз номидан юборарди. Доменда DKIM йўқ эди. Gmail бу хатни gmail.com номидан юборилган сохта хат деб қабул қилди. Компания формани "From: noreply@kompaniya.uz" ва "Reply-To: мижоз манзили" кўринишига ўтказди, DKIM'ни ёқди ва бир ҳафтада хатлар яна қутига туша бошлади.
Классик хато: форма ташриф буюрувчи номидан юборади
Кўп CMS плагинлари "From" майдонига формани тўлдирган одам манзилини қўяди. Бу бошқа домен номидан хат юбориш дегани ва қатъий DMARC'ли доменлар учун бундай хат рад этилади. "From" да доим ўз доменингиз, ташриф буюрувчи манзили эса "Reply-To" да бўлсин, хатлар аутентификацияли SMTP орқали юборилсин.
Маркетинг хатларини ажратинг
Тарқатмалар асосий домен обрўсига зарар етказади. Маркетинг учун news.kompaniya.uz каби субдомен ёки алоҳида тарқатма хизматидан фойдаланинг.
Қора рўйхатлар, йўналтирилган хатлар ва Microsoft блоки
IP манзилни Spamhaus каби қора рўйхатларда текширинг. Йўналтирилган (forward) хатларда SPF бузилади, буни SRS тузатади. Microsoft баъзан сервер IP манзилини блоклайди ва хат S3140 коди билан қайтади, бу сервер даражасида ҳал қилинади.
Хато хабарини ўқиш
550 5.7.515 Access denied, sending domain kompaniya.uz does not meet the required authentication level.
550-5.7.26 This mail has been blocked because the sender is unauthenticated.550 коди хат рад этилганини, 5.7.x эса хавфсизлик сиёсати сабабини билдиради. Ечим DNS ёзувларидан бошланади.
Тест ва "иситиш"
Mail-tester каби хизматда хатни синанг, янги домендан ҳажмни аста-секин оширинг. Сабабни топа олмасангиз, sayt.uz техник ёрдамига мурожаат қилинг.