403 Forbidden xatosi 404 dan farqli ravişda «sahifa topilmadi» degani emas. Server söralgan manzilni topdi, lekin uni sizga körsatişga ruxsat yöq deb hisobladi. Bu qaror turli darajalarda qabul qilinişi mumkin: fayl tizimidagi ruxsatlar, veb-server sozlamalari, .htaccess qoidalari, xavfsizlik plaginlari yoki tarmoq darajasidagi IP bloklari. Şuning uçun 403 ni tuzatişda avval xato kimga va qaysi manzilda çiqayotganini aniqlab oliş muhim, çunki bu sababni ança toraytiradi.
Xato kimda va qayerda çiqayapti
Avval oddiy savollarga javob toping. Xato butun saytda çiqayaptimi yoki faqat bitta papkada, masalan /wp-admin/ yoki /uploads/ da? U hamma foydalanuvçilarda bormi yoki faqat sizning kompyuteringizda va ofis tarmoğingizda? Boşqa tarmoqdan, masalan mobil internetdan oçib köring. Agar mobil internetda sayt oçilsa-yu, ofis Wi-Fi'da 403 çiqsa, sabab deyarli aniq IP bloklaşda: xavfsizlik tizimi yoki firewall sizning IP manzilingizni şubhali deb belgilagan bölişi mumkin.
Agar xato faqat boş sahifada çiqsa, içki sahifalar esa işlasa, köpinça muammo index faylida böladi. Faqat ma'lum papkada çiqsa, öşa papkadagi .htaccess yoki ruxsatlarni tekşiriş kerak.
Index fayli yöqligi va papka röyxati
Siz example.uz manzilini oçganingizda server sayt ildizidan index.php yoki index.html faylini qidiradi. Agar bunday fayl bölmasa va papka tarkibini körsatiş öçirilgan bölsa, server 403 qaytaradi. Bu köpinça fayllar notöğri papkaga yuklanganda böladi: masalan, arxiv oçilganda barça fayllar www/example.uz/site/ içida qolib ketadi, ildizda esa heç narsa yöq. Fayl menejerida sayt ildizini oçing va index fayli aynan öşa joyda turganini tekşiring.
Papka tarkibini oçiq körsatişni yoqiş muammoni yeçmaydi, aksinça, xavfsizlikni pasaytiradi. Töğri yöl fayllarni kerakli joyga köçiriş yoki index faylini yaratişdir.
Fayl va papka ruxsatlari
Veb-server faylni öqiy olmasa, 403 qaytaradi. Odatiy töğri ruxsatlar: papkalar uçun 755, fayllar uçun 644. Agar papkaga 700 yoki faylga 600 qöyilgan bölsa va veb-server boşqa foydalanuvçi nomidan işlasa, kiriş rad etiladi. Ba'zi FTP dasturlari yoki arxivdan çiqariş jarayoni ruxsatlarni notöğri örnatib qöyadi. SSH orqali tekşiriş va tiklaş mumkin:
ls -la ~/www/example.uz
find ~/www/example.uz -type d -exec chmod 755 {} \;
find ~/www/example.uz -type f -exec chmod 644 {} \;
Fayl egasi ham ahamiyatga ega. Agar fayllar root yoki boşqa foydalanuvçi nomidan yaratilgan bölsa, sayt foydalanuvçisi ularni öqiy olmasligi mumkin. ISPmanager fayl menejerida egasi va ruxsatlar körsatiladi, ularni u yerdan ham özgartiriş mumkin.
.htaccess dagi taqiqlovçi qoidalar
.htaccess faylida kirişni çeklovçi qoidalar bölişi mumkin va ular ba'zan siz kutmagan joyda işlaydi. Masalan, admin panelni himoya qiliş uçun qöyilgan IP çeklovi sizning provayderingiz IP manzili özgargaç, özingizni ham bloklab qöyadi. Apaçe 2.4 da bunday qoidalar quyidagiça körinadi:
<Files "wp-login.php">
Require ip 203.0.113.10
</Files>
# yoki butun papkani yopish
Require all denied
Eski Apaçe sintaksisida esa Order deny,allow va Deny from all qatorlari işlatiladi. Bunday qatorlarni qidirib toping va ular hozirgi vaziyatga mosligini tekşiring. Tekşiriş uçun faylni vaqtinça qayta nomlaş mumkin:
mv .htaccess .htaccess.off
Agar şundan keyin 403 yöqolsa, sabab aniq şu faylda. Şuni unutmangki, .htaccess faqat sayt ildizida emas, içki papkalarda ham bölişi mumkin va ular yuqoridagi qoidalarni özgartiradi. Masalan, uploads papkasidagi .htaccess xavfsizlik uçun PHP fayllarni bajarişni taqiqlasa, bu töğri sozlama; lekin u rasmlarni ham yopib qöysa, sayt rasmlarsiz oçiladi.
Xavfsizlik plaginlari va firewall
WordPress xavfsizlik plaginlari köp marta notöğri parol kiritilgan IP manzilni vaqtinça bloklaydi va bu ham 403 körinişida çiqişi mumkin. Misol uçun, Samarqanddagi xususiy klinika saytida administrator yangi telefondan bir neça marta eski parolni kiritgan, natijada plagin uning IP manzilini bloklagan va xodimlar ofisdan admin panelga kira olmay qolgan. Bunday holatda plagin sozlamalaridagi bloklangan IP röyxatini tozalaş yoki plagin papkasini vaqtinça qayta nomlaş yordam beradi.
Server darajasida ham himoya tizimlari işlaydi: juda köp sörov yuborgan yoki şubhali naqşdagi sörovlar (masalan, URL içida SQL buyruqlari) avtomatik bloklanişi mumkin. Agar özingizning IP manzilingiz bloklangan deb öylasangiz, uni texnik yordamga yuboriş kerak, çunki bunday bloklar mijoz tomonidan körinmaydi.
Ma'lum fayl turlariga kiriş
Ba'zan 403 faqat ma'lum fayllarda çiqadi va bu töğri holat bölişi mumkin. Köplab serverlarda .env, .git, zaxira arxivlari yoki konfiguratsiya fayllariga brauzer orqali kiriş ataylab yopiladi, çunki ular parollar va maxfiy kalitlarni öz içiga oladi. Agar siz şunday faylni brauzerda oçmoqçi bölsangiz va 403 olsangiz, bu himoya işlayotganini bildiradi. Bunday fayllarni FTP yoki fayl menejeri orqali yuklab oliş kerak.
Tekşiriş tartibi
Sababni tez topiş uçun quyidagi ketma-ketlik qulay:
- Saytni boşqa tarmoqdan (mobil internet) oçib, IP blokini istisno qiling.
- Sayt ildizida index fayli borligini tekşiring.
- Papka va fayl ruxsatlarini 755/644 ga keltiring, egasini tekşiring.
- .htaccess ni vaqtinça öçirib, natijani köring.
- Xavfsizlik plaginlarini vaqtinça öçirib köring.
- Sayt xato jurnalida «client denied» kabi yozuvlarni qidiring.
Xato jurnali köpinça aniq javob beradi: Apaçe logida qaysi qoida yoki qaysi ruxsat sababli kiriş rad etilgani yoziladi. Agar barça qadamlardan keyin ham sabab topilmasa, sayt.uz kabinetidagi texnik yordam bölimiga sahifa manzili va IP manzilingizni yozib tiket qoldiring.