aiogram Python'da Telegram bot yoziş uçun eng ommabop kutubxonalardan biri. U asinxron işlaydi, routerlar va filtrlar orqali kodni tartibli saqlaşga yordam beradi va FSM yordamida köp bosqiçli suhbatlarni qulay boşqaradi. Bot noutbukda python bot.py bilan a'lo işlaydi, lekin kompyuter öçişi bilan bot ham javob berişni töxtatadi. Uşbu maqolada Namangandagi kiyim dökoni uçun yozilgan buyurtma botini aiogram 3 asosida VPS serverga joylab, uni keçayu kunduz işlaydigan xizmatga aylantiramiz.
Nega oddiy hosting emas, VPS
Polling rejimidagi bot doimiy işlab turadigan Python jarayonidir. Oddiy shared hosting asosan PHP saytlar uçun möljallangan va unda uzoq işlaydigan fon jarayonlari odatda çeklanadi yoki ma'lum vaqtdan keyin töxtatiladi. Cron orqali botni qayta-qayta işga tuşirişga uriniş ham işonçli natija bermaydi. Şuning uçun bot uçun eng töğri joy bu kiçik VPS, unda jarayonni systemd boşqaradi va bot server qayta yuklanganda ham özi kötariladi. sayt.uz'da VPS kabinet orqali buyurtma qilinadi va bir neça daqiqada tayyor böladi.
Bot kodini tayyorlaş
Production uçun birinçi qoida: token kod içida yozilmaydi. U muhit özgaruvçisidan öqiladi, şunda kodni GitHub'ga yuklasangiz ham token oşkor bölmaydi. Quyida aiogram 3 uçun minimal, lekin töğri tuzilgan bot misoli keltirilgan. Loglaş yoqilgan, çunki serverda xatolarni faqat loglar orqali körasiz.
import asyncio, logging, os
from aiogram import Bot, Dispatcher
from aiogram.filters import CommandStart
from aiogram.types import Message
dp = Dispatcher()
@dp.message(CommandStart())
async def start(message: Message):
await message.answer("Assalomu alaykum! Kerakli mahsulot nomini yozing.")
async def main():
bot = Bot(token=os.environ["BOT_TOKEN"])
await dp.start_polling(bot)
if __name__ == "__main__":
logging.basicConfig(level=logging.INFO)
asyncio.run(main())
Kutubxona versiyalarini requirements.txt faylida qayd eting. aiogram'ning 2 va 3 versiyalari örtasida katta farqlar bor, şuning uçun versiya çegarasini aniq yoziş keyinçalik kutilmagan buzilişlarning oldini oladi: masalan, aiogram>=3.0,<4.0.
Serverda virtual muhit yaratiş
Tizimdagi Python paketlariga aralaşmaslik uçun bot alohida virtual muhitda işlaşi kerak. Avval bot uçun alohida foydalanuvçi yaratamiz, kodni Git orqali yuklaymiz va boğliqliklarni örnatamiz. Ubuntu'da venv moduli alohida paket sifatida örnatilişi mumkin.
sudo apt install -y python3-venv git
sudo adduser --disabled-password bot
sudo -iu bot
git clone https://github.com/misol/shop-bot.git
cd shop-bot
python3 -m venv .venv
.venv/bin/pip install -r requirements.txt
Token va boşqa sozlamalar uçun /home/bot/shop-bot/.env faylini yarating va unga BOT_TOKEN=... qatorini yozing. Söng chmod 600 .env bilan faylni faqat egasi öqiy oladigan qiling. Bu fayl .gitignore röyxatida bölişi şart.
systemd xizmati: bot doimo tirik
systemd jarayonni fon rejimida işlatadi, u yiqilsa bir neça soniyadan keyin qayta kötaradi va server yoqilganda avtomatik işga tuşiradi. EnvironmentFile direktivasi .env faylidagi qiymatlarni muhit özgaruvçisi sifatida beradi, şuning uçun kodga qöşimça kutubxona kerak emas.
# /etc/systemd/system/shop-bot.service
[Unit]
Description=Shop Telegram bot (aiogram)
After=network-online.target
Wants=network-online.target
[Service]
User=bot
WorkingDirectory=/home/bot/shop-bot
EnvironmentFile=/home/bot/shop-bot/.env
ExecStart=/home/bot/shop-bot/.venv/bin/python bot.py
Restart=always
RestartSec=5
[Install]
WantedBy=multi-user.target
sudo systemctl daemon-reload
sudo systemctl enable --now shop-bot
journalctl -u shop-bot -f
Yangilaniş çiqariş jarayoni ham sodda: git pull, kerak bölsa .venv/bin/pip install -r requirements.txt va sudo systemctl restart shop-bot. Botning bir vaqtning özida faqat bitta nusxasi işlaşiga e'tibor bering. Agar noutbukdagi eski nusxa ham yoqiq qolsa, polling töqnaşuvi sababli aiogram TelegramConflictError xatosini çiqaradi.
FSM holatlari qayta işga tuşganda yöqolmasin
Buyurtma boti odatda bir neça bosqiçdan iborat: mahsulot, ölçam, telefon raqami, manzil. aiogram bu bosqiçlarni FSM orqali saqlaydi va standart holatda MemoryStorage işlatiladi. Muammo şundaki, xizmat qayta işga tuşirilganda xotiradagi barça holatlar öçadi va yarim yölda qolgan mijoz boşidan boşlaşga majbur böladi. Production'da Redis asosidagi ombor işlatiş töğri yeçim.
from aiogram.fsm.storage.redis import RedisStorage
storage = RedisStorage.from_url("redis://127.0.0.1:6379/0")
dp = Dispatcher(storage=storage)
Buyurtmalarning özini esa doimiy bazada saqlang. Kiçik dökon uçun SQLite ham yetarli bölişi mumkin, lekin bir neçta jarayon yoki administrator paneli bir vaqtda yozadigan bölsa, PostgreSQL yoki MySQL işonçliroq tanlov.
Webhook rejimiga ötiş
Foydalanuvçilar köpayganda yoki bot sayt bilan bir serverda turganda webhook qulayroq bölişi mumkin. aiogram bunga tayyor aiohttp integratsiyasini beradi. Bot içki portni tinglaydi, Nginx esa HTTPS sörovlarini unga uzatadi. secret_token soxta sörovlardan himoya qiladi.
from aiohttp import web
from aiogram.webhook.aiohttp_server import SimpleRequestHandler, setup_application
SECRET = os.environ["WEBHOOK_SECRET"]
async def on_startup(bot: Bot):
await bot.set_webhook("https://bot.example.uz/tg/webhook", secret_token=SECRET)
def main():
bot = Bot(token=os.environ["BOT_TOKEN"])
dp.startup.register(on_startup)
app = web.Application()
SimpleRequestHandler(dispatcher=dp, bot=bot, secret_token=SECRET).register(app, path="/tg/webhook")
setup_application(app, dp, bot=bot)
web.run_app(app, host="127.0.0.1", port=8081)
Nginx'da location /tg/webhook bloki proxy_pass http://127.0.0.1:8081; bilan sozlanadi, subdomen uçun esa Let's Encrypt sertifikati olinadi. systemd xizmati özgarmaydi, faqat işga tuşiriladigan fayl webhook versiyasiga almaştiriladi.