CSS Grid — bu CSS'ning ikki ölçovli (2D) layout texnologiyasi. Flexbox bir ölçamda işlasa (gorizontal yoki vertikal), Grid ikkalasi bir vaqtda. Bu murakkab veb-layout'lar uçun ideal. CSS Grid 2017 yilda çiqdi va modern veb-dizaynni juda yengillaştirdi. Bugun katta veb sayt'lar Grid bilan asosiy layout qiladi.
Grid asosiy tuşunçalari
Flexbox kabi, Grid'da ham container va items bor. Container'ga display: grid beriladi.
Misol:
.container {
display: grid;
grid-template-columns: 1fr 1fr 1fr;
gap: 20px;
}
Bu kod 3 ta teng kenglikdagi ustun yaratadi va items har biriga joylaştiriladi.
Grid lines va tracks
Grid \"lines\" (çiziqlar) va \"tracks\" (yölakçalar) bilan işlaydi. Tracks — ustunlar va qatorlar (rows va columns). Lines — ular orasidagi çegaralar.
3 ta ustun bölsa, 4 ta vertikal line bor (1, 2, 3, 4).
grid-template-columns va grid-template-rows
Bu xususiyatlar ustunlar va qatorlar ölçamini belgilaydi.
grid-template-columns: 200px 1fr 100px — 3 ta ustun: birinçi 200px, ikkinçi qolgan joyni egallaydi, uçinçi 100px.
grid-template-rows: 100px auto 50px — 3 ta qator: yuqori 100px, örta auto (kontent ölçamida), pastki 50px.
fr birligi
fr (fraction) — Grid'ning maxsus birligi. Qöşimça joyni qança egallaşni belgilaydi.
1fr 2fr 1fr — 3 ta ustun: birinçi va uçinçi bitta birlik, örta ikki birlik egallaydi.
repeat funksiyasi
Bir xil ölçamli köp ustun yoki qator yaratiş uçun:
grid-template-columns: repeat(4, 1fr) — 4 ta teng ustun.
grid-template-columns: repeat(3, 200px 1fr) — 6 ta ustun, 200px va 1fr almaşinib.
Auto-fill va auto-fit
Responsive grid uçun:
grid-template-columns: repeat(auto-fill, minmax(200px, 1fr)) — böş joy yetganiça ustunlar yaratiladi, har biri minimum 200px, qolgan joy egallanadi.
Bu mobile va desktop uçun bir xil kod işlaydi.
grid-column va grid-row
Items'ga grid'da aniq joylaştiriş:
.item {
grid-column: 1 / 3;
grid-row: 1 / 2;
}
Bu item 1-line dan 3-line gaça (2 ta ustun keng), 1-line dan 2-line gaça qator joylaşadi.
span — neça cell egallaşi
Lines örniga span ham işlatiş mumkin:
grid-column: span 2 — 2 ta ustun keng.
grid-row: span 3 — 3 ta qator baland.
grid-template-areas — eng kuçli
Grid'ning eng samarali xususiyati — named areas:
.container {
display: grid;
grid-template-columns: 200px 1fr;
grid-template-rows: 100px 1fr 50px;
grid-template-areas:
\"header header\"
\"sidebar main\"
\"footer footer\";
}
.header { grid-area: header; }
.sidebar { grid-area: sidebar; }
.main { grid-area: main; }
.footer { grid-area: footer; }
Bu butun sayt layout vizual körinişida. Header butun ustun, sidebar çap, main örtada, footer butun ustun.
Mobile responsive Grid
Media queries bilan layout özgartiriş:
@media (max-width: 768px) {
.container {
grid-template-columns: 1fr;
grid-template-areas:
\"header\"
\"main\"
\"sidebar\"
\"footer\";
}
}
Mobile'da bir ustun, vertikal joylaşiş. Code özgarişi minimal.
Misol: e-commerce product grid
.products {
display: grid;
grid-template-columns: repeat(auto-fill, minmax(250px, 1fr));
gap: 20px;
}
Bu mahsulot kartoçkalar grid — har biri minimum 250px, ekran kengligi'ga moslaşadi.
Flexbox vs Grid — qaçon nima
Flexbox: bir ölçovli layout (qator yoki ustun). Misol: navigation, button row.
Grid: ikki ölçovli layout (butun sayt struktura, mahsulot katalog). Misol: header-sidebar-main-footer, product grid.
Köp loyihada ikkalasi birga işlatiladi. Grid butun sahifa layout uçun, Flexbox kiçik kompozitlar uçun.
Browser qöllab-quvvatlaş
CSS Grid barça modern brauzerlar tomonidan qöllab-quvvatlanadi. IE 11 ham qisman (eski sintaksis), lekin hozir IE deyarli işlatilmaydi.
Sayt.uz va Grid
Sayt.uz blog kategoriya sahifa va asosiy layout Grid bilan qurilgan. Header (logo + nav + login), main content, sidebar (kategoriyalar), footer — barçasi Grid template areas bilan.
Blog post röyxati ham Grid: repeat(auto-fill, minmax(280px, 1fr)). Desktop 3-4 ustun, mobile 1 ustun. Bir kod, köp layout.