🐍
Hosting

Djangöni Gunicorn va Nginx bilan serverga joylaş: bosqiçma-bosqiç qöllanma

07.11.2026
← Barça maqolalar

Django loyihasini işlab çiqiş paytida python manage.py runserver juda qulay, lekin u faqat sinov uçun möljallangan. Bu server bir vaqtda köp sörovni yaxşi kötarmaydi, xavfsizlik böyiça tekşirilmagan va statik fayllarni samarali bermaydi. Haqiqiy saytda vazifalar ikkiga bölinadi: Gunicorn Python kodini bajaradi, Nginx esa taşqi dunyo bilan gaplaşadi, ya'ni HTTPS, statik fayllar va sekin mijozlarni öz zimmasiga oladi. Quyida Ubuntu örnatilgan VPS'da şunday tuzilmani noldan yiğib çiqamiz.

Tuzilma: sörov qanday yöl bosib ötadi

Foydalanuvçi brauzeri misol.uz saytiga murojaat qilganda sörov avval Nginx'ga keladi. Agar bu /static/ yoki /media/ manzili bölsa, Nginx faylni diskdan özi beradi va Python'ga umuman tegmaydi. Qolgan sörovlar Unix soket orqali Gunicorn'ga uzatiladi. Gunicorn bir neçta işçi jarayon oçib, har birida Django ilovasini WSGI interfeysi orqali işga tuşiradi. Bu ajratiş tufayli sekin internetli foydalanuvçi Python işçisini band qilib turmaydi, çunki javobni oxirigaça yetkaziş bilan Nginx şuğullanadi.

Misol sifatida Samarqanddagi xususiy maktabning misol.uz saytini olaylik. Saytda yangiliklar, dars jadvali va öqituvçilar uçun Django admin paneli bor. Ota-onalar ertalab bir vaqtda jadvalni oçişadi, şuning uçun saytga qisqa vaqt içida köp sörov tuşadi. Quyidagi sozlama aynan şunday yuklamani bemalol kötaradi.

Serverni va virtual muhitni tayyorlaş

Avval kerakli paketlarni örnatamiz va loyiha uçun alohida tizim foydalanuvçisi yaratamiz. Ilovani root nomidan işlatiş xavfli: koddagi bitta zaiflik butun serverni boşqarişga yöl oçib beradi.

sudo apt update
sudo apt install python3-venv python3-pip nginx
sudo adduser --system --group --home /srv/misol misol
sudo -u misol python3 -m venv /srv/misol/venv
sudo -u misol /srv/misol/venv/bin/pip install -r /srv/misol/requirements.txt gunicorn

Loyiha kodi /srv/misol papkasida, Django sozlamalari esa config paketida joylaşgan deb hisoblaymiz. Sizda bu paket nomi boşqaça bölsa, keyingi buyruqlarda config.wsgi örniga öz nomingizni yozing.

Django sozlamalarini işlab çiqarişga moslaş

settings.py faylida bir neçta qiymat albatta özgarişi kerak. Maxfiy kalit va parollar kodda emas, muhit özgaruvçilarida saqlanadi, şunda ular Git tarixiga tuşib qolmaydi.

import os

DEBUG = False
SECRET_KEY = os.environ["DJANGO_SECRET_KEY"]
ALLOWED_HOSTS = ["misol.uz", "www.misol.uz"]
CSRF_TRUSTED_ORIGINS = ["https://misol.uz", "https://www.misol.uz"]

STATIC_URL = "/static/"
STATIC_ROOT = "/srv/misol/staticfiles"
MEDIA_URL = "/media/"
MEDIA_ROOT = "/srv/misol/media"

SECURE_PROXY_SSL_HEADER = ("HTTP_X_FORWARDED_PROTO", "https")

DEBUG = False bölganda Django statik fayllarni özi bermaydi, şuning uçun ularni bitta papkaga yiğib, Nginx'ga topşiramiz. SECURE_PROXY_SSL_HEADER esa Djangöga sörov aslida HTTPS orqali kelganini bildiradi, aks holda xavfsiz cookie va yönaltirişlar notöğri işlaydi. Endi migratsiya va statik fayllarni yiğiş buyruqlarini bajaring:

sudo -u misol /srv/misol/venv/bin/python /srv/misol/manage.py migrate
sudo -u misol /srv/misol/venv/bin/python /srv/misol/manage.py collectstatic --noinput

Gunicorn'ni systemd xizmati sifatida işga tuşiriş

Gunicorn'ni terminalda qölda oçiş yetarli emas: SSH sessiyasi yopilganda yoki server qayta yuklanganda u töxtaydi. Şuning uçun uni systemd xizmati qilib röyxatdan ötkazamiz. /etc/systemd/system/misol.service faylini yarating:

[Unit]
Description=Gunicorn for misol.uz
After=network.target

[Service]
User=misol
Group=www-data
WorkingDirectory=/srv/misol
EnvironmentFile=/srv/misol/.env
RuntimeDirectory=misol
ExecStart=/srv/misol/venv/bin/gunicorn --workers 3 --bind unix:/run/misol/gunicorn.sock --umask 007 config.wsgi:application
Restart=on-failure

[Install]
WantedBy=multi-user.target

RuntimeDirectory har işga tuşişda /run/misol papkasini yaratadi, Group=www-data va --umask 007 esa soketga Nginx guruhining yoziş huquqini beradi. Işçilar sonini odatda protsessor yadrolari soniga qarab tanlaşadi; ikki yadroli server uçun 3-5 işçi yaxşi boşlanğiç nuqta. .env faylida DJANGO_SECRET_KEY=... kabi qatorlar turadi va uni faqat misol foydalanuvçisi öqiy olişi kerak. Xizmatni yoqing va holatini tekşiring:

sudo systemctl daemon-reload
sudo systemctl enable --now misol
sudo systemctl status misol

Nginx'ni teskari proksi sifatida sozlaş

/etc/nginx/sites-available/misol faylini yarating. Unda statik va media fayllar töğridan-töğri diskdan beriladi, qolgan sörovlar Gunicorn soketiga uzatiladi:

server {
    listen 80;
    server_name misol.uz www.misol.uz;
    client_max_body_size 20M;

    location /static/ {
        alias /srv/misol/staticfiles/;
    }

    location /media/ {
        alias /srv/misol/media/;
    }

    location / {
        proxy_pass http://unix:/run/misol/gunicorn.sock;
        proxy_set_header Host $host;
        proxy_set_header X-Forwarded-For $proxy_add_x_forwarded_for;
        proxy_set_header X-Forwarded-Proto $scheme;
    }
}
sudo ln -s /etc/nginx/sites-available/misol /etc/nginx/sites-enabled/
sudo nginx -t
sudo systemctl reload nginx
sudo apt install certbot python3-certbot-nginx
sudo certbot --nginx -d misol.uz -d www.misol.uz

Certbot Let's Encrypt sertifikatini olib, Nginx konfiguratsiyasiga HTTPS blokini özi qöşadi va avtomatik yangilanişni ham sozlaydi. Bu bosqiçdan oldin domenning A yozuvi VPS manziliga işora qilişi şart; sayt.uz kabinetidagi DNS bölimida buni oldindan tekşirib qöying.

502 Bad Gateway va boşqa tipik xatolar

Eng köp uçraydigan xato bu 502 Bad Gateway bölib, u Nginx Gunicorn bilan boğlana olmaganini anglatadi. Avval sudo journalctl -u misol -n 50 bilan xizmat loglarini köring: köpinça import xatosi, yetişmayotgan muhit özgaruvçisi yoki notöğri config.wsgi yöli sabab böladi. Agar xizmat işlab turgan bölsa, soketga ruxsatni tekşiring, Nginx xatolar logida Permission denied qatori bölsa, guruh yoki umask notöğri. Statik fayllar 404 bersa, collectstatic bajarilganini va Nginx foydalanuvçisi /srv/misol/staticfiles papkasini öqiy olişini tekşiring.

Kodni yangilaş har safar bir xil tartibda bajariladi: yangi kodni oliş, boğliqliklarni örnatiş, migratsiya, statik fayllarni yiğiş va xizmatni qayta işga tuşiriş. Bu qadamlarni kiçik skriptga yozib qöysangiz, maktab sayti yangilanişlari har safar xatosiz va bir xil ötadi.

cd /srv/misol && sudo -u misol git pull
sudo -u misol venv/bin/pip install -r requirements.txt
sudo -u misol venv/bin/python manage.py migrate
sudo -u misol venv/bin/python manage.py collectstatic --noinput
sudo systemctl restart misol

Öxşaş maqolalar

🛡️ OJS jurnal saytini botlardan himoyalaş: qidiruv, yuklama va loglar 🛠️ Texnik yordamga töğri murojaat: muammo tez hal bölişi uçun nima yoziş kerak 🧭 Vektor bazani öz serveringizda işlatiş: Qdrant va pgvector 🧭 Portainer: Docker konteynerlarini brauzer orqali boşqariş
🌐 Til
🇺🇿 O⁠'zbek 🇺🇿 Özbek (yangi) ✓ 🇺🇿 Ўзбек 🇷🇺 Русский 🇬🇧 English