FastAPI tez yoziş va tez işlaş uçun yaratilgan freymvork, şuning uçun u mobil ilovalar, Telegram botlar va içki xizmatlar uçun API sifatida tobora köp tanlanmoqda. Lokal kompyuterda uvicorn main:app --reload buyruği bilan hammasi bir zumda işga tuşadi. Ammo bu rejim işlab çiqiş uçun: --reload fayllarni kuzatadi, bitta jarayonda işlaydi va server qayta yuklanganda özi tiklanmaydi. Uşbu maqolada FastAPI ilovasini VPS'ga töğri joylaş, uni doimiy işlaydigan xizmatga aylantiriş va Nginx orqali HTTPS bilan oçişni körib çiqamiz.
ASGI nima va nega Uvicorn kerak
FastAPI ASGI standartiga asoslangan, ya'ni u asinxron sörovlarni, WebSocket ulanişlarini va uzoq davom etadigan aloqalarni qöllab-quvvatlaydi. Bunday ilovani işga tuşiriş uçun ASGI server kerak, eng keng tarqalgani Uvicorn. U bir neçta işçi jarayon oçişi mumkin, har bir jarayon esa içida köplab asinxron sörovni parallel ravişda qayta işlaydi. Nginx esa oldinda turib, HTTPS şifrlaş, sekin mijozlar va sörov hajmi çeklovlarini öz zimmasiga oladi, şunda Python jarayonlari faqat ilova mantiği bilan band böladi.
Misol: Toşkentdagi milliy taomlar oşxonasi yetkazib beriş uçun mobil ilova buyurtma qildi. Ilova api.misol.uz manzilidagi FastAPI xizmatiga murojaat qiladi: menyu röyxatini oladi, buyurtma yuboradi va kuryer joylaşuvini WebSocket orqali kuzatadi. Tuşlik paytida sörovlar keskin köpayadi, şuning uçun xizmat bir neçta işçi bilan, avtomatik qayta tiklaniş bilan va töğri sozlangan proksi orqali işlaşi kerak.
Loyihani serverga tayyorlaş
Ilova uçun alohida tizim foydalanuvçisi va virtual muhit yarating. Boğliqliklarni requirements.txt faylidan örnating; Uvicorn'ning standard varianti tezroq hodisa sikli va WebSocket kutubxonalarini birga olib keladi.
sudo apt update
sudo apt install python3-venv nginx
sudo adduser --system --group --home /srv/api api
sudo -u api python3 -m venv /srv/api/venv
sudo -u api /srv/api/venv/bin/pip install -r /srv/api/requirements.txt "uvicorn[standard]"
Ma'lumotlar bazasi paroli, JWT kaliti va taşqi xizmatlar tokenlari kodda emas, /srv/api/.env faylida saqlanadi va ilova ularni muhit özgaruvçilari sifatida öqiydi. Bu faylga faqat api foydalanuvçisi kira olişi uçun chmod 600 qöying. Avval ilovani qölda işga tuşirib, javob berişini tekşirib oling:
cd /srv/api
sudo -u api venv/bin/uvicorn app.main:app --host 127.0.0.1 --port 8000
curl http://127.0.0.1:8000/health
Işlab çiqariş uçun ilova sozlamalari
FastAPI standart holatda /docs va /redoc sahifalarida API'ning töliq tavsifini oçiq körsatadi. Içki yoki tijorat API uçun bu ortiqça ma'lumot, şuning uçun işlab çiqarişda ularni öçirib qöyiş yoki faqat ma'lum IP manzillarga oçiş ma'qul. Monitoring uçun esa oddiy soğliq tekşiruvi nuqtasini qöşing.
import os
from fastapi import FastAPI
is_prod = os.getenv("APP_ENV") == "production"
app = FastAPI(
docs_url=None if is_prod else "/docs",
redoc_url=None if is_prod else "/redoc",
)
@app.get("/health")
def health():
return {"status": "ok"}
Yana bir muhim jihat bor: async def bilan yozilgan endpoint içida bloklovçi kod, masalan sinxron HTTP sörov yoki sinxron ma'lumotlar bazasi drayveri işlatilsa, butun işçi jarayon kutib qoladi va boşqa sörovlar ham sekinlaşadi. Bunday hollarda yo asinxron kutubxonadan foydalaning, yo endpoint'ni oddiy def qilib yozing, şunda FastAPI uni alohida oqimlar hovuzida bajaradi.
Uvicorn'ni systemd xizmati qiliş
Xizmat server qayta yuklanganda avtomatik kötarilişi va xato bilan töxtaganda qayta işga tuşişi kerak. /etc/systemd/system/api.service faylini yarating:
[Unit]
Description=FastAPI (Uvicorn) for api.misol.uz
After=network.target
[Service]
User=api
Group=api
WorkingDirectory=/srv/api
EnvironmentFile=/srv/api/.env
ExecStart=/srv/api/venv/bin/uvicorn app.main:app --host 127.0.0.1 --port 8000 --workers 2 --proxy-headers --forwarded-allow-ips=127.0.0.1
Restart=on-failure
[Install]
WantedBy=multi-user.target
--host 127.0.0.1 xizmat faqat serverning içidan oçiq bölişini ta'minlaydi, taşqaridan unga faqat Nginx orqali kiriş mumkin. --proxy-headers va --forwarded-allow-ips esa Nginx yuborgan X-Forwarded-For va X-Forwarded-Proto sarlavhalariga işonişni buyuradi, şunda ilova haqiqiy mijoz IP manzilini va HTTPS ekanini köradi. Işçilar soni serverdagi protsessor yadrolariga qarab tanlanadi. Xizmatni yoqing:
sudo systemctl daemon-reload
sudo systemctl enable --now api
sudo journalctl -u api -f
Nginx proksi va WebSocket
WebSocket ulanişi oddiy HTTP sörovdan protokolni yangilaş orqali boşlanadi, şuning uçun Nginx Upgrade va Connection sarlavhalarini ötkazişi kerak. Avval /etc/nginx/conf.d/upgrade.conf faylida yordamçi özgaruvçi e'lon qilinadi:
map $http_upgrade $connection_upgrade {
default upgrade;
'' close;
}
Söng sayt konfiguratsiyasi /etc/nginx/sites-available/api yoziladi:
server {
listen 80;
server_name api.misol.uz;
client_max_body_size 10M;
location / {
proxy_pass http://127.0.0.1:8000;
proxy_http_version 1.1;
proxy_set_header Host $host;
proxy_set_header X-Forwarded-For $proxy_add_x_forwarded_for;
proxy_set_header X-Forwarded-Proto $scheme;
proxy_set_header Upgrade $http_upgrade;
proxy_set_header Connection $connection_upgrade;
proxy_read_timeout 300s;
}
}
sudo ln -s /etc/nginx/sites-available/api /etc/nginx/sites-enabled/
sudo nginx -t && sudo systemctl reload nginx
sudo certbot --nginx -d api.misol.uz
proxy_read_timeout kuryer kuzatuvi kabi uzoq oçiq turadigan WebSocket ulanişlarining Nginx tomonidan bir daqiqada uzib qöyilişining oldini oladi. Sertifikat olişdan oldin api subdomeni uçun A yozuvi VPS manziliga körsatilgan bölişi kerak; buni sayt.uz kabinetidagi DNS bölimida qöşiş mumkin.
Yangilaş va muammolarni aniqlaş
Yangi versiyani çiqariş tartibi oddiy: kodni yangilaş, boğliqliklarni örnatiş, kerak bölsa ma'lumotlar bazasi migratsiyasini bajariş va sudo systemctl restart api. Agar Nginx 502 qaytarsa, avval journalctl -u api loglariga qarang: köpinça modul yöli notöğri, .env dagi özgaruvçi yetişmaydi yoki port boşqa jarayon tomonidan band qilingan böladi. Ilova içida mijozning IP manzili doim 127.0.0.1 bölib körinayotgan bölsa, --proxy-headers parametrini tekşiring. Oşxona misolida bu tartib tuşlik oldidan yangilanişni xavfsiz qiliş imkonini beradi: xizmat bir neça soniyada qayta kötariladi, mobil ilova esa buni deyarli sezmaydi.