Dinamik saytda har bir taşrif odatda bir xil yölni bosib ötadi: veb-server sörovni PHP'ga uzatadi, PHP bazadan ma'lumot oladi, şablonlarni yiğadi va oxirida HTML sahifa hosil böladi. Agar sahifa mazmuni har bir taşrifçi uçun bir xil bölsa, bu işni har safar qaytadan bajariş ortiqça. Töliq sahifa keşi tayyor bölgan HTML natijani saqlab qöyadi va keyingi sörovlarga töğridan-töğri beradi. Bunda PHP ham, baza ham işlamaydi, şuning uçun javob vaqti keskin qisqaradi va server yuklamasi kamayadi.
Töliq sahifa keşi boşqa keş turlaridan nimasi bilan farq qiladi
Saytlarda bir neçta keş qatlami böladi va ularni adaştirmaslik kerak. Brauzer keşi rasm, CSS va JavaScript fayllarini foydalanuvçi kompyuterida saqlaydi. Object cache bazadan olingan alohida ma'lumot bölaklarini xotirada uşlab turadi, lekin sahifani baribir PHP yiğadi. OPcache esa PHP kodining kompilyatsiya qilingan holatini saqlaydi. Töliq sahifa keşi bulardan eng yuqori darajada işlaydi: u butun javobni saqlaydi va sörov PHP'gaça yetib bormaydi.
Şu sababli töliq sahifa keşi eng katta tezlik beradigan, lekin eng ehtiyotkorlik talab qiladigan usul hisoblanadi. Notöğri sozlansa, bir foydalanuvçining şaxsiy ma'lumotlari boşqasiga körinib qolişi yoki özgartirilgan narx soatlab yangilanmasligi mumkin.
Qaysi saytlar uçun ayniqsa foydali
Eng yaxşi natijani mazmuni kam özgaradigan va taşrifçilarning köpçiligi tizimga kirmaydigan saytlar beradi. Bularga korporativ saytlar, yangiliklar portallari, bloglar, xizmatlar katalogi va maktab yoki klinika saytlari kiradi. Masalan, Samarqanddagi xususiy klinikaning sayti şifokorlar röyxati, xizmatlar narxi va manzil sahifalaridan iborat. Bu sahifalar haftada bir-ikki marta yangilanadi, lekin reklama kampaniyasi paytida bir kunda minglab odam ularni oçadi. Keş yoqilganda har bir sahifa bir marta yiğiladi va keyin xotiradan yoki diskdan beriladi, şuning uçun tösatdan oşgan trafik ham serverni oğirlaştirmaydi.
Yangiliklar saytida ham keş juda samarali, çunki eng köp öqilayotgan maqola minglab marta bir xil körinişda oçiladi. Hatto keş muddati bir-ikki daqiqa bölsa ham, maşhur sahifada PHP çaqiruvlari soni bir neça barobar kamayadi.
Qaçon keş foyda emas, zarar keltiradi
Har bir foydalanuvçiga alohida körinadigan sahifalarni keşlaş mumkin emas. Onlayn dökondagi savat, buyurtmani rasmiylaştiriş, şaxsiy kabinet, administrator paneli va tizimga kirgan foydalanuvçilar uçun sahifalar keşdan çiqarilişi şart. Aks holda bir mijozning savati yoki ismi boşqa mijozga körinişi mumkin. Şuningdek, POST sörovlari, ya'ni forma yuboriş ham keşlanmasligi kerak.
Mazmuni har soniyada özgaradigan saytlar, masalan valyuta kurslari yoki jonli natijalarni körsatadigan sahifalar uçun keş muddati juda qisqa bölişi yoki umuman işlatilmasligi kerak. Taşrifçilarning köpçiligi tizimga kirib işlaydigan içki tizimlar, CRM yoki öquv platformalarida töliq sahifa keşi deyarli foyda bermaydi. Bunday loyihalarda object cache va bazani optimallaştiriş samaraliroq.
Nginx'da fastcgi_cache bilan sozlaş
Öz VPS'ingizda Nginx va PHP-FPM işlatsangiz, töliq sahifa keşini plaginsiz, veb-server darajasida sozlaş mumkin. Avval http blokida keş saqlanadigan joy va kalit belgilanadi:
fastcgi_cache_path /var/cache/nginx/fcgi levels=1:2 keys_zone=PAGECACHE:100m inactive=60m max_size=1g;
fastcgi_cache_key "$scheme$request_method$host$request_uri";
Keyin sayt server blokida qaysi sörovlar keşlanmasligi aniqlanadi. Quyidagi misol WordPress va WooCommerce uçun odatiy istisnolarni körsatadi:
set $skip_cache 0;
if ($request_method = POST) { set $skip_cache 1; }
if ($query_string != "") { set $skip_cache 1; }
if ($request_uri ~* "/wp-admin/|/wp-login.php|/cart/|/checkout/|/my-account/") { set $skip_cache 1; }
if ($http_cookie ~* "wordpress_logged_in|wp-postpass|comment_author|woocommerce_items_in_cart") { set $skip_cache 1; }
location ~ \.php$ {
include snippets/fastcgi-php.conf;
fastcgi_pass unix:/run/php/php8.3-fpm.sock;
fastcgi_cache PAGECACHE;
fastcgi_cache_valid 200 301 10m;
fastcgi_cache_bypass $skip_cache;
fastcgi_no_cache $skip_cache;
add_header X-Cache-Status $upstream_cache_status;
}
Keş papkasini yarating, konfiguratsiyani tekşiring va Nginx'ni qayta yuklang. Socket yöli serveringizdagi PHP versiyasiga mos bölişi kerak:
sudo mkdir -p /var/cache/nginx/fcgi
sudo nginx -t
sudo systemctl reload nginx
Keş işlayotganini tekşiriş
Yuqoridagi konfiguratsiya har bir javobga X-Cache-Status sarlavhasini qöşadi. Bir sahifani ketma-ket ikki marta sörasangiz, birinçisida MISS, ikkinçisida HIT körinişi kerak:
curl -sI https://example.uz/ | grep -i x-cache-status
curl -sI https://example.uz/ | grep -i x-cache-status
Agar savat yoki kabinet sahifalarida BYPASS çiqsa, istisnolar töğri işlayapti. Tizimga kirgan holda brauzerda sahifani oçib, boşqa brauzerda mehmon sifatida tekşiriş ham foydali: ikkinçi oynada administrator paneli satri yoki sizning ismingiz körinmasligi kerak.
Keşni yangilaş va muddatni tanlaş
Keşning eng nozik tomoni yangilaş. Kontent özgarganda eski sahifa qança vaqt körinib turişi keş muddatiga boğliq. Kiçik muddat, masalan bir neça daqiqa, deyarli har doim yangi ma'lumot beradi va maşhur sahifalarda baribir katta yutuq qoldiradi. Uzoq muddat serverni köproq yengillaştiradi, lekin post tahrirlanganda keşni qölda yoki avtomatik tozalaş mexanizmi kerak böladi. WordPress uçun keş plaginlari odatda post yangilanganda tegişli sahifalarni özi tozalaydi. Nginx keşida esa bu vazifani maxsus plagin yoki keş papkasini tozalovçi skript bajaradi.
Narxlar tez-tez özgaradigan dökonda mahsulot sahifalari uçun muddatni qisqa qilib, boş sahifa va maqolalar uçun uzunroq qoldiriş mumkin. Qaysi sahifa qança yaşaşini kontent qançalik tez-tez yangilanişiga qarab belgilang va özgarişdan keyin natijani albatta tekşiring.
Shared hostingda töliq sahifa keşi
Umumiy hostingda veb-server sozlamalarini özgartira olmaysiz, şuning uçun töliq sahifa keşi odatda CMS plaginlari orqali qilinadi. Bunday plaginlar tayyor sahifalarni diskda statik fayl sifatida saqlaydi va keyingi sörovlarda ularni beradi. Bu ham sezilarli tezlik beradi, ayniqsa taşrifçilar köp bölgan blog yoki korporativ saytda. sayt.uz hostingida qaysi keş usullari qöllab-quvvatlanişini kabinetdan yoki texnik yordam orqali aniqlaşingiz mumkin. Qaysi usulni tanlamang, savat, kabinet va forma sahifalarini keşdan çiqariş qoidasi özgarmaydi.