ISPmanager panelidagi fayl menejer sayt fayllari bilan işlaşning eng tez yöli. U brauzerda oçiladi, alohida dastur örnatişni talab qilmaydi va FTP'ning köp vazifalarini bajaradi. Kiçik tahrirlar, rasm yuklaş, arxivni oçiş yoki fayl ruxsatlarini tuzatiş uçun köpinça şuning özi yetarli. Uşbu maqolada fayl menejer bilan kundalik işning asosiy usullarini va köp uçraydigan xatolardan qanday qoçişni körib çiqamiz.
Fayl menejerni oçiş va papkalar tuzilmasi
Fayl menejer panelning çap menyusida joylaşgan. U oçilganda siz hosting foydalanuvçingizning uy papkasini körasiz. Sayt fayllari odatda www papkasi içida, har bir domen uçun alohida papkada turadi, masalan www/misol.uz. Aynan şu papka saytning ildizi hisoblanadi: brauzerda misol.uz/menu.pdf oçilsa, server şu papkadagi menu.pdf faylini beradi. Yuqoridagi yöl satri qaysi papkada turganingizni körsatadi, unga bosib istalgan yuqori darajaga qaytiş mumkin.
Nuqta bilan boşlanadigan fayllar, masalan .htaccess, yaşirin hisoblanadi, lekin fayl menejer ularni ham körsatadi. Bu muhim, çunki qayta yönaltiriş va xavfsizlik qoidalari aynan şunday fayllarda saqlanadi.
Misol: restoran menyusini yangilaş
Andijondagi oilaviy restoran har mavsumda menyusini yangilaydi. Restoran menejeri yangi menyuni PDF körinişida va önlab taom rasmlarini saytga joylaşi kerak, eski fayllarni esa olib taşlaşi lozim. Dasturçini çaqirmasdan bu işni fayl menejerning özida bir neça daqiqada bajariş mumkin. Quyidagi bölimlar aynan şu iş tartibini körsatadi.
Fayllarni yuklaş
Kerakli papkaga ötib, yuklaş tugmasini bosing va kompyuteringizdan fayl tanlang. Bitta yoki bir neçta faylni şu tarzda yuklaş qulay. Lekin önlab rasmlarni birma-bir yuklaş örniga ularni kompyuterda bitta zip arxivga jamlab, arxivni yuklab, söng serverda oçiş ança tez. Yuklanadigan fayl hajmiga çeklov bölişi mumkin, juda katta arxivlar uçun FTP yoki SSH qulayroq.
Fayl nomlarida böşliq, kirill harflari va maxsus belgilardan qoçing. Yangi menyu 2026.pdf örniga menyu-2026.pdf deb nomlaş havolalarda muammo çiqmasligini kafolatlaydi. Linux serverlarida katta va kiçik harflar farqlanadi: Rasm.JPG va rasm.jpg ikki xil fayl hisoblanadi, saytdagi havola esa aynan fayl nomiga mos bölişi kerak.
Arxivni oçiş va yaratiş
Yuklangan arxivni belgilab, arxivdan çiqariş amalini tanlang. Fayl menejer zip va tar.gz kabi keng tarqalgan formatlar bilan işlaydi. Arxivdan çiqarişdan oldin uning içki tuzilmasiga e'tibor bering: agar arxiv içida yana bitta papka bölsa, fayllar www/misol.uz/rasmlar/rasmlar/ kabi ortiqça darajaga tuşib qoladi. Bunday holatda fayllarni bir daraja yuqoriga köçiriş kerak böladi.
Teskari yönalişda ham işlaydi: bir neçta fayl yoki papkani belgilab, arxiv yaratiş mumkin. Bu katta özgarişdan oldin papkaning tezkor zaxira nusxasini olişning oddiy usuli. Masalan, restoran menejeri eski rasmlarni öçirişdan oldin butun rasmlar papkasini rasmlar-eski.zip qilib arxivlab qöyişi mumkin.
Brauzerda fayl tahrirlaş
Matnli fayllarni, masalan PHP, HTML, CSS yoki .htaccessni fayl menejerning içki muharririda oçib tahrirlaş mumkin. Bu kiçik tuzatişlar uçun juda qulay. Masalan, saytni HTTPS'ga majburiy yönaltiriş uçun .htaccess fayliga quyidagi qatorlar qöşiladi:
RewriteEngine On
RewriteCond %{HTTPS} off
RewriteRule ^(.*)$ https://%{HTTP_HOST}/$1 [L,R=301]
Tahrirlaşdan oldin faylning nusxasini oling: fayl ustida öng tugma yoki menyu orqali nusxa yaratib, uni .htaccess.bak deb nomlang. .htaccessdagi bitta xato butun saytni 500 xatosiga olib keladi va bunday paytda tayyor nusxadan tiklaş eng tez yeçim böladi. Şuningdek, faylni UTF-8 kodlaşda va BOM belgisisiz saqlang: PHP faylining boşidagi körinmas BOM belgisi "headers already sent" ogohlantirişiga va sahifa tepasida ğalati belgilar çiqişiga sabab bölişi mumkin.
Fayl ruxsatlari: 644 va 755
Har bir fayl va papkaning ruxsatlari kim öqişi, yozişi va işga tuşirişi mumkinligini belgilaydi. Fayl menejerda ular faylning xususiyatlari yoki atributlari oynasida özgartiriladi. Oddiy sayt uçun umumiy qoida quyidagiça:
| Nima | Ruxsat | Izoh |
|---|---|---|
| Oddiy fayllar | 644 | Egasi yozadi, boşqalar faqat öqiydi |
| Papkalar | 755 | Egasi yozadi, boşqalar içiga kira oladi |
| Maxfiy konfiguratsiya | 600 yoki 640 | Masalan, baza paroli saqlanadigan fayl |
Heç qaçon 777 qöymang. Bu har qanday jarayonga faylni özgartirişga ruxsat beradi va buzib kirilgan saytlarda zararli kod aynan şunday papkalarga yoziladi. Agar plagin "papkaga yozib bölmaydi" deb xato bersa, muammo odatda ruxsatda emas, fayl egasida böladi. Fayl menejer orqali yuklangan fayllar avtomatik ravişda sayt foydalanuvçisiga tegişli böladi, şuning uçun ular bilan bunday muammo kam uçraydi.
Köçiriş, nomini özgartiriş va öçiriş
Fayllarni bir papkadan boşqasiga köçiriş yoki nusxalaş, nomini özgartiriş fayl menejerda bir neça bosişda bajariladi. Öçirişga esa alohida e'tibor bering: odatda öçirilgan faylni qaytaradigan savat yöq va fayl darhol yöqoladi. Şuning uçun muhim papkani öçirişdan oldin uni arxivlab qöying yoki zaxira nusxa borligiga işonç hosil qiling. sayt.uz hostingida zaxira nusxalardan tiklaş böyiça savol bölsa, kabinet orqali texnik yordamga tiket yoziş mumkin.
Fayl menejer qaçon yetmaydi
Fayl menejer kundalik işlar uçun ajoyib, lekin ba'zi vazifalarda boşqa vositalar qulayroq. Bir neça gigabaytli saytni köçiriş, minglab fayl içidan matn qidiriş yoki WP-CLI bilan işlaş uçun SSH terminali kerak böladi. Köp faylni kompyuter bilan muntazam sinxronlaş uçun esa FileZilla yoki WinSCP kabi FTP dasturlari qulay. Restoran misolida menejer uçun fayl menejer töliq yetarli: u yangi menyuni yuklaydi, eskisini arxivlaydi va sayt bir neça daqiqada yangilanadi.