MySQL — dunyodagi eng maşhur relyatsion ma'lumotlar bazasi tizimi, dunyodagi web saytlarning 60%+ şu DB'da işlaydi. Lekin default sozlamalar konservativ va modern saytlar uçun yetarli emas — töğri tuning bilan saytingiz 2-5 marta tez işlaşi mumkin. Asosiy tuning parametrlari quyida.
InnoDB tuning
innodb_buffer_pool_size — InnoDB ma'lumotlar bazasi uçun RAM keş. Bu eng muhim parametr. Tavsiya: böş RAM'ning 50-70%. Misol: 4GB RAM serverda, MySQL uçun 2GB ajratiş — innodb_buffer_pool_size = 2G. Bu ma'lumotlar va indekslarni RAM'da saqlaydi va disk I/O ni minimallaştiradi.
innodb_log_file_size — InnoDB transaction log ölçami. Tavsiya: 256M-1G. Katta log faylga köp tranzaksiyalar siğadi va crash recovery tez böladi.
innodb_flush_log_at_trx_commit — har tranzaksiyada loglarni qaerda fluş qiliş. 1 = ACID muvofiqlik (eng xavfsiz), 2 = OS keşga (tezroq, lekin OS crashda ma'lumot yöqotiş mumkin), 0 = har sekundda (eng tez). Production: 1 yoki 2.
Connection va thread tuning
max_connections — eng köp parallel ulaniş soni. Default: 151. Tavsiya: saytingiz hajmiga qarab 200-1000. WordPress'da har user 1-3 connection işlatişi mumkin.
thread_cache_size — yangi thread yaratmasdan, eski thread'larni qayta işlatiş uçun keş. Tavsiya: max_connections / 4.
Query cache (eski versiyalar uçun)
MySQL 5.7'gacha query_cache mavjud edi. MySQL 8.0'da olib taşlandi (köp connection paytida muammo edi). MariaDB esa hali query_cache'ni qöllab-quvvatlaydi. Agar siz MariaDB işlatsangiz: query_cache_size = 64M, query_cache_type = 1.
Slow query log
slow_query_log = 1, long_query_time = 2 (2 sekunddan uzun query'lar), slow_query_log_file = /var/log/mysql-slow.log. Bu log orqali optimallaşiş kerakli query'larni topiş mumkin. mysqldumpslow vositasi orqali statistika köriş: mysqldumpslow -s c -t 10 /var/log/mysql-slow.log.
Indekslaş va EXPLAIN
Indeks yöqligi MySQL'ning eng katta tezlik muammosi. EXPLAIN SELECT bilan har query plan'ini tekşiring: type "ALL" — full table scan, yomon; "ref" yoki "eq_ref" — indeks işlatilgan, yaxşi. WHERE va JOIN'da işlatiluvçi ustunlarga indeks qöşing: CREATE INDEX idx_user_email ON users(email);
Sayt.uz amaliyot
Sayt.uz hosting tariflarida MySQL/MariaDB tuning bizning DBA tomonidan amalga oşiriladi. WordPress saytlar uçun: innodb_buffer_pool_size 256M (Basic), 512M-1G (Pro). Pro mijozlarning köpçiligida slow_query_log yoqilgan va biz hafta bir marta tahlil qilamiz. E-commerce dökonlarda notöğri indekslaş sababli sekin pages — har 2-3 oyda audit ötkazamiz. Maslahat: indekslaş MySQL tezligining 80%, qolgan parametrlar 20%. Avval database struktura va indekslarni töğrilang.