🐢
Hosting

MySQL sekin sörovlar logi: muammoli sörovni topiş

13.11.2026
← Barça maqolalar

Sayt sekin oçilsa, köpçilik birinçi navbatda hostingni yoki rasmlarni ayblaydi. Lekin dinamik saytlarda sekinlikning eng keng tarqalgan manbalaridan biri bazadagi bir yoki ikki noqulay sörovdir. Bitta sahifa önlab sörov yuborişi mumkin va ularning orasida bittasi bir neça soniya davom etsa, butun sahifa şunça kutib qoladi. MySQL'ning sekin sörovlar logi aynan şu sörovlarni uşlab oliş uçun yaratilgan va u taxmin örniga aniq dalil beradi.

Sekin sörovlar logi qanday işlaydi

MySQL har bir sörov qança vaqt bajarilganini ölçaydi. Sekin sörovlar logi yoqilganda, belgilangan çegaradan uzoq davom etgan har bir sörov alohida faylga yoziladi. Bu çegara long_query_time parametri bilan soniyalarda beriladi va kasr qiymat ham qabul qiladi, masalan yarim soniya. Logga sörov matni bilan birga uning bajariliş vaqti, qulf kutiş vaqti, qaytarilgan va körib çiqilgan qatorlar soni ham yoziladi.

Oxirgi ikki körsatkiç ayniqsa foydali. Agar sörov foydalanuvçiga 20 ta qator qaytargan, lekin buning uçun bir million qatorni körib çiqqan bölsa, bu indeks yetişmasligining aniq belgisi. Bunday nomutanosiblik köpinça sörovning özini emas, jadval tuzilişini özgartiriş kerakligini körsatadi.

Logni yoqiş

Öz VPS serveringizda yoki administrator huquqiga ega bazada logni ikki usulda yoqiş mumkin. Birinçisi server işlab turgan paytda buyruq orqali, bu qayta işga tuşirişsiz darhol kuçga kiradi, lekin keyingi qayta işga tuşirişda yöqoladi:

SET GLOBAL slow_query_log = 'ON';
SET GLOBAL long_query_time = 1;
SET GLOBAL slow_query_log_file = '/var/log/mysql/slow.log';

Doimiy sozlama uçun xuddi şu qiymatlar MySQL konfiguratsiya faylining [mysqld] bölimiga yoziladi. Fayl joylaşuvi tizimga qarab farq qiladi, Debian va Ubuntu'da odatda /etc/mysql/ papkasi içida, boşqa tizimlarda /etc/my.cnf böladi. Log fayli yoziladigan papkaga MySQL xizmati yoziş huquqiga ega bölişi kerak:

[mysqld]
slow_query_log      = 1
slow_query_log_file = /var/log/mysql/slow.log
long_query_time     = 1
# indekssiz so'rovlarni ham yozish (vaqtincha, log tez o'sadi):
# log_queries_not_using_indexes = 1

long_query_time ni juda kiçik qilib qöysangiz, log tez ösib, diskni töldirişi mumkin. Boşlanişiga bir soniya yaxşi qiymat, eng oğir muammolar tuzatilgaç çegarani yarim soniya yoki undan pastga tuşirib, keyingi qatlamni köriş mumkin.

Log yozuvini öqiş

Logdagi har bir yozuv sarlavha qatorlari va sörov matnidan iborat. Quyidagi misolda sörov uç soniyadan ortiq davom etgan, foydalanuvçiga 24 ta qator qaytargan, lekin buning uçun bir milliondan ortiq qatorni körib çiqqan:

# Time: 2026-11-04T10:15:32.481920Z
# User@Host: shop_user[shop_user] @ localhost []
# Query_time: 3.214  Lock_time: 0.000120 Rows_sent: 24  Rows_examined: 1184302
SET timestamp=1793787332;
SELECT * FROM products WHERE category_id = 17 ORDER BY created_at DESC LIMIT 24;

Bunday yozuvni körib, birinçi savol şunday böladi: category_id va created_at ustunlarida indeks bormi? Köpinça javob yöq bölib çiqadi va MySQL har safar butun jadvalni boşidan oxirigaça körib çiqadi.

Köp yozuvni tahlil qiliş vositalari

Gavjum saytda log bir kunda minglab yozuvga yetadi va ularni qölda öqiş mumkin emas. MySQL bilan birga keladigan mysqldumpslow yordamçi dasturi öxşaş sörovlarni bir guruhga yiğadi, raqam va satrlarni umumlaştiradi va ularni umumiy vaqt yoki çaqiruvlar soni böyiça saralaydi. Quyidagi buyruq umumiy vaqt böyiça eng oğir önta sörovni körsatadi:

mysqldumpslow -s t -t 10 /var/log/mysql/slow.log

Çuqurroq tahlil uçun Percona Toolkit töplamidagi pt-query-digest vositasi keng qöllaniladi. U har bir sörov guruhining umumiy vaqtdagi uluşini foizda körsatadi, şuning uçun qaysi tuzatiş eng katta foyda berişini darhol köriş mumkin. Köpinça bitta yoki ikkita sörov bazadagi umumiy yukning katta qismini taşkil qilişi ma'lum böladi.

Topilgan sörovni EXPLAIN bilan tekşiriş

Muammoli sörov topilgaç, uning bajariliş rejasini EXPLAIN buyruği bilan köriş kerak. Natijada type ustunida ALL yozilgan bölsa, bu butun jadvalni körib çiqiş demakdir, key ustuni böş bölsa, heç qanday indeks işlatilmagan. Extra ustunidagi Using filesort esa saralaş xotirada yoki diskda alohida bajarilayotganini bildiradi:

EXPLAIN SELECT * FROM products
WHERE category_id = 17
ORDER BY created_at DESC LIMIT 24;

Köp holatda yeçim filtrlaş va saralaş ustunlariga mos tarkibiy indeks qöşişdir. Indeks qöşilgaç sörovni qayta EXPLAIN bilan tekşiring va logda u qayta paydo bölmayotganiga işonç hosil qiling.

Shared hostingda nima qiliş mumkin

Shared hostingda server darajasidagi log sozlamalarini oddiy foydalanuvçi özgartira olmaydi, çunki ular barça mijozlarga ta'sir qiladi. Bunday holatda ilova darajasidagi vositalar yordam beradi. WordPress uçun Query Monitor plagini har bir sahifada qaysi sörov qança vaqt olganini körsatadi, Laravel va boşqa freymvorklarda esa öz sörov loglari va nosozliklarni tahlil qiliş panellari bor. Muayyan sahifa böyiça aniq tahlil kerak bölsa, sayt.uz kabinetidan yoki texnik yordam orqali sörov qoldiriş mumkin.

Amaliy misol: mebel dökonining katalog sahifasi

Namangandagi mebel dökonining example.uz sayti boş sahifada tez oçilardi, lekin kategoriya sahifalari beş-olti soniya yuklanardi. Kuçliroq tarifga ötiş rejalaştirilgan edi, ammo avval sekin sörovlar logi bir kunga yoqildi. mysqldumpslow natijasi körsatdiki, keçikişning deyarli hammasi yuqorida körganimizga öxşaş bitta sörovdan kelmoqda: mahsulotlar jadvali kategoriya va sana böyiça indekssiz qidirilardi.

Ikki ustunli indeks qöşilgaç, sörov vaqti uç soniyadan bir neça millisekundgaça tuşdi va kategoriya sahifalari bir soniyadan tez oçila boşladi. Hosting tarifini özgartiriş kerak bölmadi. Şundan söng dökon egasi logni yoqilgan holda qoldirib, har hafta eng oğir sörovlar röyxatini közdan keçiradigan böldi, şunda yangi plagin yoki özgariş qöşilganda muammo darhol körinadi.

Öxşaş maqolalar

🛡️ OJS jurnal saytini botlardan himoyalaş: qidiruv, yuklama va loglar 🛠️ Texnik yordamga töğri murojaat: muammo tez hal bölişi uçun nima yoziş kerak 🧭 Vektor bazani öz serveringizda işlatiş: Qdrant va pgvector 🧭 Portainer: Docker konteynerlarini brauzer orqali boşqariş
🌐 Til
🇺🇿 O⁠'zbek 🇺🇿 Özbek (yangi) ✓ 🇺🇿 Ўзбек 🇷🇺 Русский 🇬🇧 English