PHP 8.5 versiyasi 2025-yil noyabr oyida çiqdi. U 8.4 kabi katta tub özgarişlar olib kelmadi, lekin kundalik kod yozişni sezilarli qulaylaştiradigan bir neçta yangilik qöşdi. Eng köp muhokama qilingani pipe operatori böldi, u funksiyalarni ketma-ket zanjir qilib çaqiriş imkonini beradi. Bundan taşqari, URL manzillar bilan işlaş uçun yangi standart kengaytma, massivning birinçi va oxirgi elementini oliş funksiyalari va natijani e'tiborsiz qoldirişdan ogohlantiradigan atribut paydo böldi. Quyida har birini amaliy misollar bilan körib çiqamiz.
Pipe operatori: içma-iç çaqiruvlar örniga zanjir
PHP'da bir qiymatni bir neçta funksiyadan ketma-ket ötkaziş kerak bölganda kod odatda içma-iç yoziladi. Masalan, maqola sarlavhasidan URL uçun qisqa nom yasaşda avval böşliqlarni olib taşlaş, keyin kiçik harfga ötkaziş, söng böşliqlarni çiziqça bilan almaştiriş kerak. Içma-iç yozilgan kod öngdan çapga öqiladi va qavslar köpayib ketadi. Yangi |> operatori esa qiymatni çapdan öngga, xuddi iş ketma-ketligidek ötkazadi.
Buxorodagi mehmonxona sayti uçun xona sahifalarining manzilini yasaydigan kodni soliştirib köramiz:
$sarlavha = ' Lyuks Xona Bog Tomonda ';
// Avvalgi usul: ichma-ich chaqiruvlar
$slug = str_replace(' ', '-', strtolower(trim($sarlavha)));
// PHP 8.5: pipe operatori
$slug = $sarlavha
|> trim(...)
|> strtolower(...)
|> (fn($s) => str_replace(' ', '-', $s));
echo $slug; // lyuks-xona-bog-tomonda
Bu yerda e'tibor beriş kerak bölgan ikki qoida bor. Birinçidan, operatorning öng tomonida bitta parametr qabul qiladigan çaqiriladigan ifoda turişi kerak, şuning uçun trim(...) kabi birinçi darajali çaqiruv sintaksisi işlatiladi. Ikkinçidan, öq funksiyasi (fn) işlatilsa, uni qavsga oliş şart, aks holda sintaksis xatosi çiqadi. Bir neçta parametr talab qiladigan funksiyalar, masalan str_replace(), aynan şunday öq funksiyasi içiga öraladi.
Klonlaşda xususiyatlarni özgartiriş
PHP 8.1 dan beri readonly xususiyatlar mavjud, lekin ularning bitta qiymati özgargan nusxasini yaratiş noqulay edi: klonlangan obyektda readonly xususiyatni qayta yozib bölmaydi. PHP 8.5 da clone() ikkinçi argument sifatida yangi qiymatlar massivini qabul qiladi. Bu özgarmas obyektlar bilan işlaşni ança soddalaştiradi.
final class Narx
{
public function __construct(
public readonly int $summa,
public readonly string $valyuta = 'UZS',
) {}
public function chegirma(int $foiz): static
{
return clone($this, ['summa' => intdiv($this->summa * (100 - $foiz), 100)]);
}
}
$narx = new Narx(400000);
$yangi = $narx->chegirma(10);
echo $yangi->summa; // 360000
URI kengaytmasi: manzillarni töğri tahlil qiliş
Uzoq yillar davomida PHP'da URL manzilni qismlarga ajratiş uçun parse_url() funksiyasi işlatilgan. Lekin u heç qaysi rasmiy standartga töliq mos kelmaydi va ba'zi ğayrioddiy manzillarni brauzerdan boşqaça tuşunadi, bu esa xavfsizlik muammolariga sabab bölişi mumkin. PHP 8.5 da standart tarkibga kiruvçi URI kengaytmasi qöşildi. Unda ikki xil klass bor: RFC 3986 standartiga mos Uri\Rfc3986\Uri va brauzerlar işlatadigan WHATWG standartiga mos Uri\WhatWg\Url.
$uri = new Uri\Rfc3986\Uri('https://example.uz/katalog?sahifa=2');
echo $uri->getHost(); // example.uz
echo $uri->getPath(); // /katalog
echo $uri->getQuery(); // sahifa=2
Bu kengaytma ayniqsa foydalanuvçi kiritgan havolalarni tekşiradigan saytlar uçun foydali. Masalan, faqat öz domeningizga qayta yönaltirişga ruxsat beriş kerak bölsa, manzilni brauzer tuşunganidek tahlil qiliş oçiq qayta yönaltiriş zaifligidan himoya qilişga yordam beradi.
array_first(), array_last() va NoDiscard atributi
Massivning birinçi yoki oxirgi elementini oliş uçun ilgari reset(), end() yoki array_key_first() bilan murakkab yozuvlar kerak edi. Endi array_first() va array_last() funksiyalari töğridan-töğri qiymatni qaytaradi, massiv böş bölsa esa null beradi. Bu, masalan, sönggi buyurtmani yoki eng birinçi izohni olişda kodni qisqartiradi.
#[\NoDiscard] atributi bilan belgilangan funksiyaning natijasi işlatilmasa, PHP ogohlantiriş beradi. Bu natijasi muhim bölgan funksiyalar uçun möljallangan, masalan xato holatini qaytaradigan saqlaş funksiyasi. Agar natijani ataylab e'tiborsiz qoldirmoqçi bölsangiz, çaqiruv oldidan (void) yoziladi.
#[\NoDiscard("saqlash natijasini tekshiring")]
function saqla(array $malumot): bool
{
// ... bazaga yozish
return true;
}
saqla($forma); // Warning: natija ishlatilmadi
$ok = saqla($forma); // to'g'ri
(void) saqla($forma); // ataylab e'tiborsiz
Xatolarni tuzatişni osonlaştiradigan özgarişlar
Avval Fatal error yuz berganda, masalan xotira tugaganda yoki bajariliş vaqti oşganda, jurnalda faqat xato bölgan qator körsatilardi. PHP 8.5 da bunday xatolar uçun ham çaqiruvlar zanjiri (backtrace) çiqariladi, şuning uçun muammoga qaysi yöl orqali kelinganini aniqlaş osonlaşdi. Yana get_error_handler() va get_exception_handler() funksiyalari qöşildi, ular joriy örnatilgan xato işlovçisini qaytaradi.
Şuningdek, doimiy ifodalarda, masalan atribut parametrlarida, statik anonim funksiyalardan foydalaniş mumkin böldi. Bu tekşiruv qoidalarini atributlar orqali e'lon qiladigan freymvorklar uçun qulay. Takroriy sörovlarda DNS va ulaniş ma'lumotlarini qayta işlatiş uçun cURL'ning doimiy ulaşiladigan dastaklari ham qöşildi.
Eskirgan narsalar va ötişdan oldingi tekşiruv
PHP 8.5 da bir neçta eski yozuv usullari eskirgan deb belgilandi. Ulardan eng köp uçraydiganlari:
- Teskari tirnoq operatori, ya'ni
`ls -la`körinişidagi buyruq bajariş, eskirgan. Uning örnigashell_exec()işlatiladi. - Nostandart tur özgartiriş nomlari
(boolean),(integer),(double)va(binary)eskirgan. Ularning örniga(bool),(int),(float)va(string)yoziladi.
Bu özgarişlar sayt işlaşini töxtatmaydi, lekin jurnalda Deprecated ogohlantirişlarini köpaytiradi. Saytni 8.5 ga ötkazişdan oldin CMS va plaginlaringizning uşbu versiyani rasman qöllab-quvvatlaşini tekşiring, çunki yangi versiya çiqqandan keyin ba'zi plaginlarga moslaşiş uçun vaqt kerak böladi. Işlab turgan sayt uçun köpinça avval sinov nusxasida tekşirib, keyin asosiy saytga ötiş eng xavfsiz yöl.
sayt.uz hostingida PHP versiyasi ISPmanager panelida har bir sayt uçun alohida tanlanadi, şuning uçun 8.5 ni avval bitta sinov subdomenida, masalan test.example.uz da sinab köriş mumkin. Agar panelda kerakli versiya körinmasa, kabinet orqali texnik yordamga murojaat qilib, uning mavjudligini aniqlang.