⏱️
Hosting

max_execution_time: uzoq işlaydigan PHP skriptlar bilan töğri işlaş

11.11.2026
← Barça maqolalar

Mahsulotlarni import qilayotgan skript, katta hisobotni yaratayotgan sahifa yoki zaxira nusxa oluvçi plagin bir muddat işlab, keyin Fatal error: Maximum execution time of 30 seconds exceeded xatosi bilan töxtab qolişi mumkin. Bu PHP'ning max_execution_time sozlamasi işga tuşganini bildiradi. Bu sozlama bitta skript qança vaqt işlaşi mumkinligini çeklaydi va standart qiymati 30 soniya. Quyida bu çegara qanday hisoblanişi, uni qaçon oşiriş örinli ekani va qaçon vazifaning özini boşqaça taşkil qiliş kerakligini körib çiqamiz.

Çegara qanday hisoblanadi

Köpçilik bu çegarani soat böyiça ötgan vaqt deb öylaydi, lekin Linux serverlarda bunday emas. PHP hujjatlariga köra, max_execution_time faqat skriptning özi bajarilişiga ketgan vaqtni hisoblaydi. Bazaga yuborilgan sörov javobini kutiş, taşqi API'dan ma'lumot yuklab oliş, sleep() yoki system() orqali çaqirilgan buyruqlar bu hisobga kirmaydi. Windows serverlarda esa haqiqiy ötgan vaqt hisoblanadi. Şuning uçun Linux'da sekin taşqi API bilan işlaydigan skript bir neça daqiqa işlab tursa ham PHP xatosini bermasligi, lekin boşqa joyda uzilib qolişi mumkin.

Buyruq qatoridan (CLI) işga tuşirilgan skriptlar uçun standart qiymat 0, ya'ni vaqt böyiça çeklov yöq. Aynan şu sababli cron orqali işlaydigan oğir vazifalar brauzer orqali oçilgan sahifadan ança barqaror işlaydi.

PHP xatosi va 504 Gateway Timeout farqi

Uzoq işlaydigan sahifada ikki xil xato uçraşi mumkin va ularni farqlaş muhim. Agar log faylida "Maximum execution time" yozuvi bölsa, skriptni PHP'ning özi töxtatgan. Agar brauzerda 504 Gateway Timeout sahifasi çiqsa-yu, PHP logida heç narsa bölmasa, PHP'ning oldida turgan veb-server (masalan Nginx) javobni kutişdan çarçagan. Nginx'da buni fastcgi_read_timeout yoki proxy_read_timeout sozlamalari boşqaradi va ularning standart qiymati 60 soniya. PHP-FPM'da esa request_terminate_timeout parametri jarayonni majburan töxtatişi mumkin. Umumiy hostingda bu server sozlamalari mijoz uçun oçiq emas, şuning uçun max_execution_time ni 300 soniyaga oşirsangiz ham, sahifa baribir 60 soniyada 504 bilan uzilişi mumkin.

Çegarani oşiriş usullari

Agar vazifa haqiqatan ham 30 soniyadan biroz köproq vaqt talab qilsa, çegarani oşiriş oddiy va töğri yeçim. Buning bir neçta yöli bor va ular memory_limit bilan bir xil tartibda işlaydi.

Hosting panelida PHP sozlamalari bölimida max_execution_time qiymatini özgartiriş mumkin. ISPmanager panelida bu har bir sayt uçun alohida qilinadi, sayt.uz mijozlari panelga sayt.uz kabinetidagi hosting sahifasidan kiradi. PHP FPM yoki CGI rejimida işlasa, sayt papkasidagi .user.ini fayli ham işlaydi. Faqat Apaçe moduli rejimida esa .htaccess ga php_value qöşiş mumkin, boşqa rejimlarda bu qator 500 xatoga olib keladi.

; .user.ini
max_execution_time = 120

Kod içida esa set_time_limit() funksiyasi işlatiladi. Uning öziga xos xususiyati bor: çaqirilgan paytdan boşlab hisoblagiç noldan qayta boşlanadi. Şuning uçun uzun siklning har bir qadamida uni çaqiriş skriptga amalda çeksiz vaqt beradi. Bu qulay körinadi, lekin xato yozilgan sikl ham şu tarzda abadiy işlab qolişi mumkin, şuning uçun bu usulni ehtiyotkorlik bilan işlating:

set_time_limit(120);   // shu paytdan boshlab 120 soniya

foreach ($rows as $row) {
    importRow($row);
    set_time_limit(30); // har qator uchun hisoblagich qayta boshlanadi
}

Yana bir boğliq parametr max_input_time. U sörov ma'lumotlarini (masalan, yuklanayotgan faylni) qabul qiliş va qayta işlaşga ajratilgan vaqtni çeklaydi. Sekin internet orqali katta fayl yuklanayotganda aynan şu parametr muammo tuğdirişi mumkin.

Oğir vazifalarni brauzerdan olib çiqiş

Agar vazifa bir neça daqiqa yoki undan köp davom etsa, uni veb-sahifa orqali bajariş notöğri yondaşuv. Brauzer yopilişi, internet uzilişi yoki veb-server taymauti vazifani yarim yölda töxtatib qöyadi va ma'lumot qisman yozilgan holatda qoladi. Töğri yöl vazifani cron orqali, buyruq qatoridan işga tuşirişdir. ISPmanager panelida rejalaştirilgan vazifalar uçun alohida bölim bor, u yerda buyruq va jadvalni körsatasiz:

# har kuni soat 03:30 da importni ishga tushirish
30 3 * * * /usr/bin/php /var/www/example_user/data/www/example.uz/cron/import.php >> /var/www/example_user/data/logs/import.log 2>&1

Buyruqdagi PHP yöli va papka yöli serverga qarab farq qiladi, ayniqsa sayt uçun boşqa PHP versiyasi tanlangan bölsa. Töğri yölni panelning özidan yoki texnik yordamdan aniqlab oling. Natijani log faylga yönaltiriş ham muhim, aks holda vazifa xato bilan tugaganini bilmay qolasiz.

Işni bölaklarga böliş

Cron imkoni bölmasa yoki vazifa foydalanuvçi tugmani bosganda boşlanişi kerak bölsa, işni kiçik bölaklarga böling. Har bir sörov, masalan, 200 ta yozuvni qayta işlaydi, qayerda töxtaganini bazaga yoki faylga yozadi va keyingi sörov şu joydan davom etadi. Brauzerdagi JavaScript bu sörovlarni ketma-ket yuborib, foydalanuvçiga jarayon foizini körsatib turişi mumkin. Köplab WordPress plaginlari (import, zaxira, rasm optimizatsiyasi) aynan şu usulda işlaydi va şuning uçun oddiy hostingda ham katta hajm bilan işlay oladi.

Misol: Namangandagi ulgurji savdo kompaniyasi

Namangandagi quriliş mollari ulgurji savdo kompaniyasi misol.uz saytidagi narxlarni har kuni hisob dasturidan eksport qilingan XML fayl orqali yangilaydi. Dastlab menejer admin paneldagi "Import" tugmasini bosgan, 8 ming mahsulotlik faylning yarmi yangilangaç esa sahifa xato bilan töxtagan. Natijada saytdagi narxlarning yarmi yangi, yarmi eski bölib qolgan. Dasturçi import skriptini CLI'dan işlaydigan qilib qayta yozdi, uni har kuni ertalab 06:00 da cron orqali işga tuşadigan qildi va har 500 mahsulotdan keyin natijani log faylga yozadigan qildi. Endi import vaqt çegarasiga boğliq emas, menejer esa ertalab log orqali hammasi töğri yangilanganini tekşiradi.

Qaysi yeçimni tanlaş kerak

Çegarani juda katta qiymatga kötariş muammoni yaşiradi xolos: sekin skript serverda resurs egallab turadi, bir vaqtda bir neçta foydalanuvçi işga tuşirsa esa sayt umuman sekinlaşadi. Şuning uçun avval vazifa nima uçun sekin işlayotganini (indekssiz sörovlar, keraksiz taşqi çaqiruvlar) tekşiriş foydali.

Öxşaş maqolalar

🛡️ OJS jurnal saytini botlardan himoyalaş: qidiruv, yuklama va loglar 🛠️ Texnik yordamga töğri murojaat: muammo tez hal bölişi uçun nima yoziş kerak 🧭 Vektor bazani öz serveringizda işlatiş: Qdrant va pgvector 🧭 Portainer: Docker konteynerlarini brauzer orqali boşqariş
🌐 Til
🇺🇿 O⁠'zbek 🇺🇿 Özbek (yangi) ✓ 🇺🇿 Ўзбек 🇷🇺 Русский 🇬🇧 English