PHP versiyasini yangilagandan keyin sayt örniga oq sahifa, 500 xatosi yoki "Saytda jiddiy xatolik yuz berdi" degan xabar çiqişi juda köp uçraydigan holat. Bunday paytda vahima qiliş va tasodifiy sozlamalarni özgartiriş vaziyatni yanada çalkaştiradi. Aslida tiklaş tartibi oddiy: avval saytni tezda işlaydigan holatga qaytariş, keyin xotirjam sababini topiş va şundan söng yangi versiyaga qayta ötiş. Uşbu maqolada aynan şu tartibni amaliy misol bilan körib çiqamiz.
Birinçi beş daqiqa: saytni işlaydigan holatga qaytariş
Agar sayt PHP versiyasini özgartirgan zahotingiz buzilgan bölsa, sababi deyarli aniq yangi versiya bilan mos kelmaslikdir. Şuning uçun eng tez yeçim avvalgi versiyani qaytariş. ISPmanager panelida saytlar röyxatidan kerakli saytni oçib, PHP sozlamalarida oldingi versiyani tanlang va saqlang. Köp hollarda sayt bir neça soniyada qayta işlay boşlaydi va mijozlar muammoni sezmay qoladi.
Versiyani qaytarişdan oldin bitta işni qiliş foydali: xatolar jurnalidan oxirgi qatorlarni nusxalab oling yoki heç bölmasa xato matnini yozib qöying. Sayt işga tuşgaç ham bu ma'lumot jurnalda qoladi, lekin xato aynan qaysi vaqtda va qaysi faylda yuz berganini oldindan biliş keyingi tahlilni tezlaştiradi.
Xatoning sababini jurnaldan topiş
Oq sahifa yoki 500 xatosi foydalanuvçiga heç narsa aytmaydi, lekin server jurnalida aniq sabab yozilgan böladi. ISPmanager'da sayt jurnallarini panelning özidan köriş mumkin, ular odatda akkauntingizdagi logs papkasida domen nomi bilan saqlanadi. SSH orqali kiriş imkoningiz bölsa, oxirgi qatorlarni quyidagiça körasiz (fayl nomi serverga qarab biroz farq qilişi mumkin):
# Oxirgi 50 qatorni ko'rish
tail -n 50 ~/logs/example.uz.error.log
# Faqat fatal xatolarni ajratib olish
grep "PHP Fatal error" ~/logs/example.uz.error.log | tail -n 20
Jurnal qatorida uçta muhim ma'lumot bor: xato turi, xabar matni va fayl yöli bilan qator raqami. Fayl yöli köpinça muammoli plagin yoki mavzuni darhol körsatadi, masalan wp-content/plugins/eski-slayder/ papkasi içidagi fayl. Şu bilan sababni izlaş doirasi bitta komponentga torayadi.
Eng köp uçraydigan xatolar va ularning ma'nosi
Eski koddan yangi PHP'ga ötganda bir xil xatolar qayta-qayta uçraydi. Quyidagi jadval ularni tez tanib olişga yordam beradi:
| Jurnaldagi xabar | Sababi | Yeçim yönalişi |
|---|---|---|
Call to undefined function mysql_connect() | mysql_* funksiyalari PHP 7.0 da olib taşlangan | Kodni mysqli yoki PDO ga ötkaziş |
Call to undefined function create_function() yoki each() | PHP 8.0 da olib taşlangan | Plagin yoki kodni yangilaş |
count(): Argument #1 ($value) must be of type Countable|array | PHP 8 da massiv bölmagan qiymatni sanaş xatoga aylandi | Plaginni yangilaş yoki kodda tekşiruv qöşiş |
Array and string offset access syntax with curly braces is no longer supported | $str{0} yozuvi PHP 8.0 da olib taşlangan | $str[0] ga almaştiriş |
Call to undefined function mb_strlen() | Yangi versiyada mbstring kengaytmasi yoqilmagan | Panelda kengaytmani yoqiş |
requires the ionCube PHP Loader | Şifrlangan skript uçun yuklovçi yangi versiyada yöq yoki mos emas | Yuklovçini yoqiş yoki skript işlab çiqaruvçisidan mos versiyani oliş |
Jadvaldagi oxirgi ikki holat kod bilan emas, balki sozlama bilan boğliq. Har bir PHP versiyasining öz kengaytmalar röyxati bor va eski versiyada yoqilgan kengaytma yangisida avtomatik yoqilmagan bölişi mumkin. Bunday holatda kodga tegiş şart emas, panelda kerakli kengaytmani yoqiş kifoya. Agar kengaytmani özingiz yoqa olmasangiz, sayt.uz kabinetidan texnik yordamga tiket yozing.
Amaliy misol: Farğonadagi restoran sayti
Farğonadagi restoranning sayti example.uz WordPress'da işlaydi va menyu sahifasida eski slayder plagini örnatilgan. Sayt egasi PHP 7.4 dan 8.3 ga ötdi va boş sahifa örniga "Saytda jiddiy xatolik yuz berdi" yozuvini kördi. U birinçi navbatda versiyani 7.4 ga qaytardi va sayt darhol tiklandi. Keyin jurnalda count(): Argument #1 ($value) must be of type Countable|array, null given xatosini va slayder plagini papkasidagi fayl yölini topdi.
Plagin bir neça yildan beri yangilanmagan edi, şuning uçun uni tuzatişni kutişning ma'nosi yöq edi. Sayt egasi sinov nusxasida plaginni öçirib, örniga faol qöllab-quvvatlanadigan boşqa slayder plaginini örnatdi va menyu rasmlarini qayta joyladi. Sinov nusxasi 8.3 da xatosiz işlagaç, xuddi şu özgarişlar asosiy saytda qilindi va PHP yana 8.3 ga ötkazildi.
WordPress'da qöşimça vositalar
WordPress fatal xato yuz berganda administrator poçtasiga tiklaş rejimi havolasi bilan xat yuboradi. Bu havola orqali admin panelga kirib, muammoli plaginni öçiriş mumkin. Agar xat kelmasa, plaginni fayl menejeri yoki SSH orqali papka nomini özgartirib öçirsa böladi, WordPress nomi özgargan papkadagi plaginni yuklamaydi:
cd ~/www/example.uz/wp-content/plugins
mv eski-slayder eski-slayder.off
Xatolarni ekranga çiqarmasdan faylga yoziş uçun wp-config.php fayliga quyidagi qatorlarni vaqtinça qöşiş mumkin. Xatolar wp-content/debug.log fayliga yoziladi. Tekşiruv tugagaç bu sozlamalarni öçirib qöying, çunki jurnal fayli taşqaridan oçilişi mumkin.
define('WP_DEBUG', true);
define('WP_DEBUG_LOG', true);
define('WP_DEBUG_DISPLAY', false);
Qayta yangilaşdan oldin nimani qiliş kerak
Sabab topilib tuzatilgaç, yangi versiyaga şoşilmasdan qayta ötiş kerak. Eng işonçli usul avval sinov nusxasida tekşiriş: saytni subdomenga, masalan test.example.uz ga nusxalab, unga yangi PHP versiyasini belgilaş va asosiy sahifalarni birma-bir oçib çiqiş. Ayniqsa forma yuboriş, savat, tölov va admin panel sahifalarini tekşiriş muhim, çunki xato faqat ma'lum bir sahifada çiqişi mumkin.
- Yangilaşdan oldin fayllar va ma'lumotlar bazasining zaxira nusxasini oling.
- Barça plaginlar va mavzuni eng sönggi versiyaga yangilang, qöllab-quvvatlanmaydiganlarini almaştiring.
- Yangi versiyada kerakli kengaytmalar yoqilganini tekşiring.
- Ötişni taşrif kam bölgan vaqtda qiling va keyingi bir-ikki kun jurnalni kuzatib boring.
Şuni ham yodda tutingki, versiyani qaytariş faqat vaqtinçalik yeçim. Eski PHP versiyalari xavfsizlik yamoqlarini olmaydi, şuning uçun sayt işlaşi bilan tinçlanib qolmasdan, tuzatiş va qayta yangilaş uçun aniq muddat belgilaş kerak.