Saytning admin panelida katta fotosurat, PDF katalog yoki plagin arxivini yuklamoqçi bölsangiz, ba'zan "Fayl hajmi ruxsat etilganidan katta" degan xabar çiqadi, ba'zan esa forma heç qanday xatosiz şunçaki böş qaytadi. Ikkala holatda ham sabab köpinça PHP'ning fayl yuklaş çegaralarida. Bu çegaralar bir neçta va ular bir-biriga boğliq, şuning uçun faqat bittasini oşiriş köpinça natija bermaydi. Quyida har bir parametr nimani boşqarişini va ularni qanday birgalikda sozlaşni tuşuntiramiz.
Fayl yuklaşni qaysi sozlamalar çeklaydi
Asosiy parametr upload_max_filesize. U bitta yuklanayotgan faylning eng katta hajmini belgilaydi va PHP'ning standart qiymati atigi 2 MB. Ikkinçi parametr post_max_size butun POST sörovining hajmini çeklaydi, ya'ni formadagi barça fayllar va matn maydonlari yiğindisini. Uning standart qiymati 8 MB. Uçinçisi max_file_uploads bitta sörovda neçta fayl yuklaş mumkinligini belgilaydi, standart holatda 20 ta.
Bu parametrlar örtasida mantiqiy tartib bor: post_max_size har doim upload_max_filesize dan katta bölişi kerak, çunki fayl sörovning bir qismi. Agar bir formada bir neçta fayl yuborilsa, post_max_size ularning umumiy hajmini siğdira olişi lozim. PHP hujjatlarida memory_limit ham odatda post_max_size dan katta bölişi tavsiya etiladi. Fayl yuklaş vaqti uzoq bölsa, max_input_time va max_execution_time ham ahamiyatga ega böladi.
| Parametr | Nimani çeklaydi | Standart qiymat |
|---|---|---|
upload_max_filesize | Bitta fayl hajmi | 2M |
post_max_size | Butun sörov hajmi | 8M |
max_file_uploads | Bir sörovdagi fayllar soni | 20 |
Hosting provayderlari odatda bu qiymatlarni standartdan kattaroq qilib qöyadi, şuning uçun aniq raqamni öz saytingizda tekşirib köriş kerak.
Nega forma xatosiz böş qaytadi
Eng çalkaş holat sörov post_max_size dan oşib ketganda yuz beradi. Bunda PHP sörovni umuman qayta işlamaydi: $_POST va $_FILES massivlari böş keladi va ilova foydalanuvçiga tuşunarli xato körsata olmaydi. Natijada sahifa şunçaki yangilanadi, kiritilgan ma'lumot yöqoladi. Log faylida esa quyidagiga öxşaş ogohlantiriş qoladi:
PHP Warning: POST Content-Length of 52428800 bytes exceeds the limit of 8388608 bytes in Unknown on line 0
Fayl upload_max_filesize dan katta, lekin post_max_size dan kiçik bölsa, vaziyat aniqroq. Sörov qabul qilinadi, lekin fayl saqlanmaydi va $_FILES['file']['error'] qiymati UPLOAD_ERR_INI_SIZE (1) böladi. Yaxşi yozilgan ilova şu kodni tekşirib, foydalanuvçiga hajm çegarasi haqida xabar beradi:
if ($_FILES['file']['error'] === UPLOAD_ERR_INI_SIZE) {
echo 'Fayl juda katta. Ruxsat etilgan hajm: ' . ini_get('upload_max_filesize');
}
413 Request Entity Too Large: veb-server çegarasi
PHP sozlamalarini oşirgandan keyin ham katta fayl yuklanmasa va brauzer 413 Request Entity Too Large sahifasini körsatsa, sörovni PHP'ga yetib bormasdan veb-server rad etgan. Nginx'da buni client_max_body_size parametri boşqaradi va uning standart qiymati 1 MB. Apaçe'da şunga öxşaş vazifani LimitRequestBody bajaradi. Umumiy hostingda bu server sozlamalari odatda mijoz qölida emas, şuning uçun bunday holatda texnik yordamga murojaat qiliş kerak. Öz VPS serveringizda esa Nginx konfiguratsiyasiga qiymat qöşib, xizmatni qayta yuklaysiz:
# /etc/nginx/conf.d/example.uz.conf, server bloki ichida
client_max_body_size 64m;
sudo nginx -t && sudo systemctl reload nginx
Sozlamalarni qayerda özgartiriş mumkin
Umumiy hostingda eng oson yöl hosting panelidagi PHP sozlamalari. ISPmanager panelida sayt uçun upload_max_filesize va post_max_size qiymatlarini özgartiriş mumkin, sayt.uz mijozlari panelga sayt.uz kabinetidan kiradi. PHP FPM yoki CGI rejimida işlasa, sayt papkasidagi .user.ini fayli ham işlaydi. Ikkala parametrni ham birga özgartirişni unutmang:
; .user.ini
upload_max_filesize = 64M
post_max_size = 72M
max_execution_time = 120
Bu parametrlarni kod içida ini_set() bilan özgartirib bölmaydi. Sababi oddiy: PHP sörovni skript işga tuşişidan oldin qabul qiladi va çegara şu bosqiçda tekşiriladi, skript esa juda keç işga tuşadi. .htaccess dagi php_value esa faqat PHP Apaçe moduli sifatida işlaganda işlaydi, boşqa rejimlarda 500 xatoga olib keladi.
Özgarişdan keyin natijani tekşiriş uçun WordPress'da "Media" bölimidagi yuklaş oynasida körsatilgan "Maksimal yuklaş hajmi" yozuviga qarang. Boşqa saytlarda ini_get('upload_max_filesize') qiymatini çiqaradigan vaqtinçalik skript yetarli.
Misol: Buxorodagi kollej va ma'ruza videolari
Buxorodagi kasb-hunar kolleji misol.uz saytida öqituvçilar uçun materiallar bölimi bor. Öqituvçilar 5-10 MB lik PDF taqdimotlarni muammosiz yuklaşardi, lekin 300 MB lik ma'ruza videosini yuklamoqçi bölişganda sahifa uzoq kutib, keyin böş holatda qaytgan. Tekşiruv post_max_size 64 MB ekanini körsatdi. Bu yerda çegarani 300 MB dan oşiriş töğri yeçim bölmadi: sekin internet bilan bunday yuklaş bir neça daqiqa davom etadi, uzilsa boşidan boşlaş kerak böladi va server resurslari band böladi. Şuning uçun PDF fayllar uçun çegara 64 MB qoldirildi, videolar esa video platformaga joylanib, saytga faqat öşa videoning havolasi va pleyeri qöşiladigan böldi.
Juda katta fayllar uçun boşqa yöllar
Yuz megabaytlab yoki gigabaytlab fayllarni brauzer formasi orqali yuklaş yaxşi ğoya emas. Buning örniga quyidagi usullardan foydalaniş ança işonçli:
- FTP yoki SFTP orqali yuklaş: FileZilla yoki WinSCP kabi dasturlar uzilgan yuklaşni davom ettira oladi.
- Hosting panelining fayl menejeri orqali arxivni yuklab, söng serverning özida oçiş.
- Katta faylni bölaklarga bölib yuklaydigan (
chunked upload) plaginlar yoki kutubxonalar. - Videolar uçun maxsus video platformalar, çunki ular videoni turli sifatlarda tayyorlab beradi va hosting trafigini tejaydi.
Çegaralarni belgilaşda saytingiz amalda qanday fayllar bilan işlaşidan kelib çiqing. Rasmlar va hujjatlar uçun 32-64 MB odatda yetarli, undan kattasi uçun esa yuqoridagi muqobil yöllar xavfsizroq. Haddan taşqari katta çegara yomon niyatli foydalanuvçiga serverni katta sörovlar bilan band qiliş imkonini ham beradi.