Oddiy deploy usullarida, xoh FTP bölsin, xoh git pull, yangilaniş işlab turgan sayt papkasining içida sodir böladi. Fayllar birin-ketin almaştiriladi, Composer kutubxonalari qayta yoziladi va şu bir neça soniya yoki daqiqa davomida sayt yarim eski, yarim yangi holatda turadi. Şu paytda kirgan mijoz oq sahifa, "Class not found" xatosi yoki buzilgan dizaynni körişi mumkin. Uzilişsiz deploy ğoyasi oddiy: yangi versiya alohida papkada töliq tayyorlanadi, sinovdan ötadi va faqat şundan keyin sayt bir lahzada unga yönaltiriladi.
Papkalar tuzilişi
Bu usulning asosi uçta papkadan iborat. releases içida har bir deploy öz nomi bilan, odatda sana va vaqt körinişida saqlanadi. shared papkasida versiyadan versiyaga özgarmaydigan narsalar turadi: .env fayli, foydalanuvçilar yuklagan rasmlar, jurnal fayllari. current esa haqiqiy papka emas, balki oxirgi release'ga işora qiluvçi symlink, ya'ni ramziy havola. Veb-server faqat current ni biladi, şuning uçun havolani boşqa papkaga buriş butun saytni yangi versiyaga ötkazadi.
/var/www/example.uz/
├── current -> releases/20261104-1530
├── releases/
│ ├── 20261102-1010/
│ ├── 20261103-1745/
│ └── 20261104-1530/
└── shared/
├── .env
└── storage/
Uşbu tuzilma VPS'da eng oson qöllanadi, çunki u yerda veb-serverning ildiz papkasini özingiz belgilaysiz. Shared hostingda sayt papkasi panel tomonidan oldindan belgilangan bölişi mumkin; uni symlink bilan almaştiriş mumkinmi yoki yöqligini sayt.uz kabinetidan yoki texnik yordam orqali aniqlang.
Yangi release tayyorlaş
Har bir deploy yangi papka yaratişdan boşlanadi. Kod repozitoriyadan öşa papkaga olinadi, boğliqliklar örnatiladi va umumiy fayllar symlink orqali ulanadi. Muhimi, bu bosqiçlarning birortasi ham işlab turgan saytga tegmaydi: agar Composer xato bersa yoki frontend yiğilmasa, skript töxtaydi va mijozlar heç narsani sezmaydi.
#!/bin/bash
set -e
APP=/var/www/example.uz
REL=$APP/releases/$(date +%Y%m%d-%H%M%S)
git clone --depth 1 --branch main git@github.com:misol/example-sayt.git "$REL"
cd "$REL"
ln -s $APP/shared/.env .env
rm -rf storage && ln -s $APP/shared/storage storage
composer install --no-dev --optimize-autoloader
php artisan config:cache
php artisan migrate --force
Ma'lumotlar bazasi migratsiyalari alohida e'tibor talab qiladi. Ular current almaştirilişidan oldin bajariladi, ya'ni bir neça soniya davomida eski kod yangi jadval tuzilmasi bilan işlaydi. Şuning uçun migratsiyalarni "orqaga mos" qilib yoziş kerak: avval yangi ustun qöşiladi, kod uni işlata boşlagaç, keyingi deploy'da eski ustun olib taşlanadi. Ustunni nomini özgartiriş yoki öçirişni bitta deploy'da qiliş uzilişga olib keladi.
Symlink'ni atomar almaştiriş
Köpçilik ln -sfn buyruğini işlatadi, lekin u aslida eski havolani öçirib, keyin yangisini yaratadi va şu ikki amal orasida juda qisqa vaqt havola umuman yöq böladi. Işonçli usul vaqtinçalik havola yaratib, uni mv -T bilan joyiga köçirişdir: Linux'da fayl nomini almaştiriş bitta atomar amal bölgani uçun sörovlar yo eski, yo yangi versiyaga tuşadi.
ln -s "$REL" $APP/current_tmp
mv -T $APP/current_tmp $APP/current
PHP-FPM, OPcache va Nginx sozlamasi
Symlink almaştirilgandan keyin ham PHP ba'zan eski fayllarni bajarişda davom etadi. Buning sababi OPcache va PHP'ning realpath keşi: ular fayllarni haqiqiy yöli böyiça eslab qoladi va current yangi papkaga burilganini darhol sezmaydi. Nginx'da $document_root örniga $realpath_root işlatilsa, PHP'ga har doim symlink oçilgandan keyingi haqiqiy yöl uzatiladi va muammo asosan hal böladi.
server {
server_name example.uz;
root /var/www/example.uz/current/public;
location ~ \.php$ {
include fastcgi_params;
fastcgi_param SCRIPT_FILENAME $realpath_root$fastcgi_script_name;
fastcgi_param DOCUMENT_ROOT $realpath_root;
fastcgi_pass unix:/run/php/php8.3-fpm.sock;
}
}
Qöşimça kafolat uçun deploy oxirida PHP-FPM'ni reload qiliş mumkin. restart dan farqli ölaroq, reload işlab turgan sörovlarni uzmaydi: eski jarayonlar joriy sörovni tugatadi, yangilari esa yangi kod bilan işga tuşadi. Socket yöli va xizmat nomi PHP versiyasiga boğliq, şuning uçun öz serveringizdagi nomni tekşiring.
sudo systemctl reload php8.3-fpm
Orqaga qaytariş va eski release'larni tozalaş
Bu usulning eng katta foydasi rollback'ning tezligida. Yangi versiyada xato çiqsa, heç narsani qayta yuklaş şart emas: current ni oldingi papkaga qaytariş kifoya va sayt bir soniyada avvalgi holatiga keladi. Disk tölib ketmasligi uçun esa oxirgi bir neçta release saqlanib, qolganlari öçiriladi.
# oldingi release'ga qaytish
PREV=$(ls -1dt $APP/releases/* | sed -n 2p)
ln -s "$PREV" $APP/current_tmp && mv -T $APP/current_tmp $APP/current
# faqat oxirgi 5 ta release'ni qoldirish
ls -1dt $APP/releases/* | tail -n +6 | xargs -r rm -rf
Yodda tuting: ma'lumotlar bazasi rollback bilan birga qaytmaydi. Şuning uçun migratsiyalarni orqaga mos yoziş qoidasi bu yerda ham hal qiluvçi ahamiyatga ega.
Misol: Toşkentdagi internet-dökon
Toşkentdagi maişiy texnika sotadigan internet-dökon kuniga bir neça marta yangilanadi va har bir deploy paytida bir-ikki daqiqa xato sahifasi çiqib, savatçadagi buyurtmalar yöqolardi. Dasturçi VPS'da yuqoridagi tuzilmani joriy qilgaç, yangi versiya fonda yiğiladigan böldi va almaştiriş közga körinmas darajada qisqardi. Bir kuni yangi tölov sahifasida xato topilganda, u oldingi release'ga bir buyruq bilan qaytdi, xatoni tinçgina tuzatdi va keyingi deploy'ni bir soatdan keyin qildi.
Tayyor vositalar
Bu jarayonni qölda skript bilan qiliş örganiş uçun foydali, lekin real loyihalarda tayyor vositalardan foydalaniş qulayroq. PHP dunyosida Deployer, Ruby'da Capistrano xuddi şu release, shared va current tuzilmasini avtomatik yaratadi, qulflaş va tozalaşni ham özi bajaradi. GitHub Actions yoki GitLab CI bilan birlaştirilsa, main tarmoğiga push qilinişi bilan deploy özi işga tuşadi. Qaysi yölni tanlamang, asosiy tamoyil bir xil qoladi: yangi versiya töliq tayyor bölmagunça mijoz uni körmasligi kerak.