Brend uchun ideal nomni topdingiz, lekin domen qidiruvi uning band ekanini ko'rsatdi. Ko'pchilik shu yerda to'xtab, boshqa nom izlay boshlaydi, holbuki band domenlarning bir qismi aslida sotiladi yoki egasi undan foydalanmaydi. To'g'ri yondashuv bilan egasiga murojaat qilib, domenni kelishilgan narxda xavfsiz sotib olish mumkin. Lekin bu jarayonda shoshqaloqlik ortiqcha pul to'lashga yoki firibgarlar qo'liga tushishga olib kelishi mumkin. Quyida band domenni sotib olishning amaliy bosqichlarini ko'rib chiqamiz.
Avval domen holatini o'rganing
Egasiga yozishdan oldin domen qanday holatda ekanini bilib oling. Domenda faol sayt ishlayaptimi, u bo'sh sahifami yoki "sotiladi" degan e'lon turibdimi? Faol biznes sayti bo'lsa, egasi uni sotishga ehtimoli past va narx juda yuqori bo'ladi. Bo'sh yoki to'xtatilgan sahifa esa egasi domendan foydalanmayotganini va kelishuvga ochiq bo'lishi mumkinligini ko'rsatadi.
Ro'yxatdan o'tgan sana va muddat tugash sanasi ham muhim. Agar domen muddati bir-ikki oyda tugasa va egasi uni uzaytirmasa, domen bo'shashini kutish arzonroq bo'lishi mumkin. Bu ma'lumotlarni terminalda tekshirish oson:
whois misol.uz
curl -s https://rdap.org/domain/example.com | jq '.events, .entities'
curl -sI https://misol.uz/ | head -n 1RDAP so'rovi xalqaro gTLD domenlari uchun tuzilgan JSON javob beradi va whois'dan ko'ra o'qish osonroq. Oxirgi buyruq domenda sayt javob berayotgan-bermayotganini tezda ko'rsatadi.
Domen egasini qanday topish mumkin
Ko'plab domenlarda egasining shaxsiy ma'lumotlari maxfiylik xizmati yoki qonunchilik talablari sababli whois'da yashiriladi. Bu holda ham aloqa yo'llari bor. Ko'pchilik registratorlar egasiga xat yuborish uchun maxsus aloqa formasi yoki vositachi pochta manzilini taqdim etadi, xat egasining haqiqiy pochtasiga yuboriladi, lekin uning manzili sizga ko'rinmaydi.
- Whois yoki RDAP javobidagi aloqa maydonlari va registrator ko'rsatgan aloqa formasi.
- Domendagi saytning o'zidagi kontaktlar sahifasi, agar sayt ishlayotgan bo'lsa.
- Domen nomi bilan bog'liq ijtimoiy tarmoq sahifalari yoki kompaniya ma'lumotlari.
- Domendagi "sotiladi" sahifasida ko'rsatilgan domen birjasi yoki vositachi.
- Domenga ulangan pochta manzili, masalan
info@yokiadmin@qutilari.
Har qanday holatda ham aloqa ma'lumotlarini faqat ochiq va qonuniy manbalardan oling. Egasini topish uchun turli manbalardan shaxsiy ma'lumotlarni yig'ish yoki uni bezovta qilish ham axloqsiz, ham huquqiy muammolarga olib kelishi mumkin.
Birinchi xatni qanday yozish kerak
Birinchi xat qisqa, xushmuomala va aniq bo'lishi kerak. O'zingizni tanishtiring, domenni sotib olishga qiziqayotganingizni yozing va egasi sotishga tayyorligini so'rang. Bu bosqichda narxni o'zingiz birinchi aytmasligingiz ma'qul, lekin egasi so'rasa, oqilona boshlang'ich taklif bilan chiqishga tayyor bo'ling.
Xatda katta kompaniya ekaningizni, loyiha shoshilinch ekanini yoki bu nom siz uchun juda muhimligini ta'kidlamang. Bunday ma'lumotlar egasining narxni keskin oshirishiga sabab bo'ladi. Shuningdek, tahdid qilmang va tovar belgisi huquqlarini birinchi xatda ko'tarmang, agar ular haqiqatan mavjud bo'lmasa. Agar sizda ro'yxatdan o'tgan tovar belgisi bo'lsa va domen yomon niyatda olingan bo'lsa, bu muzokara emas, balki nizo yo'li bo'lib, unga alohida tayyorgarlik kerak.
Namangandagi mebel ishlab chiqaruvchisi misoli
Faraz qilaylik, Namangandagi mebel ishlab chiqaruvchisi mebeluy.uz domenini olmoqchi, lekin u band. Tekshiruvda domen olti yil oldin ro'yxatdan o'tgani, saytda esa faqat hosting standart sahifasi turgani aniqlandi. Whois'da egasining nomi yashirilgan, lekin registrator orqali xat yuborish imkoniyati bor. Ishlab chiqaruvchi qisqa xat yozib, domenni sotib olishga qiziqayotganini bildirdi va egasining fikrini so'radi.
Bir haftadan keyin javob keldi: egasi bu domenni bir paytlar o'z loyihasi uchun olgan, lekin loyiha amalga oshmagan. U narx taklif qilishni so'radi. Ishlab chiqaruvchi oldindan o'zi uchun maksimal byudjetni belgilab qo'ygan edi va undan pastroq boshlang'ich taklif berdi. Bir necha xatdan keyin tomonlar kelishib oldi va to'lov faqat domen o'tkazilgandan keyin amalga oshiriladigan xavfsiz sxemani tanladi.
Narxni qanday baholash kerak
Domen narxini aniqlashning yagona formulasi yo'q, lekin bir nechta omil hal qiluvchi bo'ladi. Qisqa, oson yoziladigan va keng ma'noli so'zlar qimmatroq turadi. Zona ham muhim: mahalliy biznes uchun .uz qiymatli, xalqaro loyiha uchun esa .com. Domenning yoshi, unga keladigan trafik va qidiruvdagi tarixi ham narxga ta'sir qiladi.
Eng muhimi o'z byudjetingizni oldindan belgilash. O'zingizga savol bering: agar bu domenni ololmasam, muqobil nom bilan qancha xarajat qilaman? Muqobil nom bilan brendni yo'lga qo'yish arzonroq bo'lsa, ortiqcha narx to'lashning ma'nosi yo'q. Muzokara cho'zilib ketsa yoki narx asossiz oshsa, chiqib ketishga tayyor bo'ling, bu sizning eng kuchli muzokara pozitsiyangiz.
Firibgarlikdan qanday saqlanish kerak
Domen savdosida firibgarlik holatlari uchrab turadi. Eng ko'p tarqalgan sxema shunday: kimdir o'zini domen egasi deb tanishtiradi, oldindan to'lovni oladi va g'oyib bo'ladi. Shuning uchun pul o'tkazishdan oldin suhbatdoshingiz haqiqatan domenni boshqarayotganini tekshiring. Buning oddiy usuli undan domenning DNS sozlamalariga siz bergan maxsus matnni TXT yozuv sifatida qo'shishni so'rash:
dig TXT mebeluy.uz +short
"tasdiq-7f3k2q-mebel"Agar siz bergan matn TXT yozuvda paydo bo'lsa, suhbatdosh domenni boshqarayotgani tasdiqlanadi. Shundan keyin ham to'lovni domen o'tkazilgandan keyin bo'shatiladigan kafolatlangan hisob (eskrou) xizmati orqali qilish yoki domen birjasining xavfsiz bitim xizmatidan foydalanish ma'qul. Hech qachon notanish odamga to'liq summani oldindan o'tkazmang.
Domenni o'tkazib olish tartibi
Narx kelishilgach, domen sizning nomingizga rasmiylashtirilishi kerak. Xalqaro gTLD domenlarida bu odatda ikki yo'l bilan bo'ladi: egasi domenni o'z registratorida sizning nomingizga o'zgartiradi yoki sizga avtorizatsiya kodini (EPP kod) beradi va siz domenni o'z registratoringizga ko'chirasiz. Egasi o'zgargandan keyin ba'zi registratorlar domenni 60 kun davomida boshqa registratorga ko'chirishni cheklashi mumkin, buni oldindan bilib qo'ying.
.uz domenlarida egasini o'zgartirish registrator orqali belgilangan tartibda, ko'pincha ikki tomonning arizasi va hujjatlari asosida amalga oshiriladi, aniq talablarni registratoringizdan so'rang. Domen sayt.uz kabinetiga o'tkazilgach, darhol kirish ma'lumotlarini yangilang, aloqa ma'lumotlarini o'zingizniki qiling va avtomatik uzaytirishni yoqing. To'lov va kelishuv hujjatlarini saqlab qo'ying, chunki ular kelajakda egalik huquqingizni isbotlashda kerak bo'lishi mumkin.