TXT record domen tizimidagi eng moslashuvchan yozuv turlaridan biri hisoblanadi. Boshqa recordlar aniq texnik vazifaga ega bo'lsa โ masalan A record IP manzilga, MX record pochta serveriga ishora qiladi โ TXT record esa ixtiyoriy matn ma'lumotini saqlashga mo'ljallangan. Aynan shuning uchun bu record turi yillar davomida turli muhim vazifalarda ishlatilib kelmoqda, ayniqsa pochta xavfsizligi va domen egaligini tasdiqlash sohalarida.
Texnik nuqtai nazardan TXT record DNS zonasida joylashgan oddiy matn satridan iborat bo'lib, uning uzunligi 255 belgidan oshmasligi kerak. Agar matn undan uzunroq bo'lsa, uni bir nechta qismga bo'lib yozish mumkin va DNS server javob qaytarayotganda ularni ketma-ket o'qib chiqadi. Bu tartibni tushunish ayniqsa DKIM kalitlari yoki uzun verifikatsiya tokenlarini joylashtirayotganda muhim bo'lib chiqadi.
SPF orqali pochta xavfsizligini ta'minlash
SPF (Sender Policy Framework) โ bu sizning domeningizdan kimning pochta yuborishi mumkinligini belgilaydigan mexanizm. Agar SPF record to'g'ri sozlanmagan bo'lsa, qabul qiluvchi pochta serveri sizning xabarlaringizni spam papkasiga jo'natishi yoki butunlay rad etishi mumkin. SPF recordni TXT ko'rinishida e'lon qilasiz va u "v=spf1" deb boshlanadi.
Tipik SPF record shu kabi ko'rinishga ega bo'ladi: "v=spf1 include:_spf.google.com include:mail.sayt.uz ~all". Bu yerda "include" direktivasi orqali tashqi pochta servislaridan foydalanish mumkinligini ko'rsatasiz, "~all" esa boshqa hech qanday manbadan yuborilgan xabarlar shubhali deb belgilanishi kerakligini bildiradi. SPF rekordni faqat bitta nusxada saqlash kerak โ agar ikkita SPF record bo'lib qolsa, butun mexanizm ishdan chiqadi.
DKIM imzosi va xabarlarning yaxlitligi
DKIM (DomainKeys Identified Mail) yuborilgan xabarlar haqiqatan ham sizning serveringizdan kelganini va yo'lda o'zgartirilmaganini kafolatlaydi. Bu mexanizm kriptografik kalitlardan foydalanadi: maxfiy kalit sizning pochta serveringizda saqlanadi va yuborilayotgan xabarlarga imzo qo'yadi, ochiq kalit esa TXT record sifatida domeningizda joylashtiriladi.
DKIM yozuvi odatda "selector._domainkey" hostida joylashtiriladi va undagi qiymat "v=DKIM1; k=rsa; p=..." formatida bo'ladi. Selector โ bu pochta servisi tomonidan tanlanadigan nom, masalan "google" yoki "k1". Bir domenda bir nechta DKIM kalitlari bo'lishi mumkin, agar siz turli xizmatlardan foydalanayotgan bo'lsangiz.
DMARC siyosati va hisobot
DMARC (Domain-based Message Authentication, Reporting and Conformance) yuqoridagi ikki mexanizm ustiga qurilgan qatlam bo'lib, qabul qiluvchi serverlarga sizning xabarlaringiz autentifikatsiyadan o'tmasa nima qilishi kerakligini aytadi. DMARC recordni "_dmarc" subdomenida TXT ko'rinishida e'lon qilasiz.
Boshlang'ich DMARC siyosati shu kabi bo'lishi mumkin: "v=DMARC1; p=none; rua=mailto:reports@sayt.uz". Bu yerda "p=none" qabul qiluvchidan hech qanday harakatga undamaydi, faqat hisobot yuborishni so'raydi. Tizim ishlayotganiga ishonch hosil qilganingizdan keyin "p=quarantine" va keyin "p=reject" ga o'tasiz, bu esa soxta xabarlarni butunlay bloklaydi.
Domen egaligini tasdiqlash uchun TXT
Tashqi xizmatlar โ Google Search Console, Microsoft 365, Facebook Business Manager kabilar โ sizning domenga egaligingizni isbotlashingizni so'raydi. Buning eng keng tarqalgan usuli โ ular bergan maxsus tokenni TXT record sifatida joylashtirishdir. Token odatda "google-site-verification=abc123..." kabi ko'rinishga ega bo'ladi.
Verifikatsiya tokenlari odatda 10-30 daqiqa ichida tarqaladi, lekin ba'zan to 24 soatgacha kutishga to'g'ri kelishi mumkin. Tokenni qo'shganingizdan keyin uni o'chirib tashlamang โ ko'p xizmatlar vaqti-vaqti bilan domen egaligini qayta tekshirib turadi va token yo'qolib qolsa kirish huquqini bekor qiladi.
Sayt.uz amaliyot
Sayt.uz mijozlari orasida o'tkazilgan kuzatuvga ko'ra, faol domenlarning 78 foizida kamida bitta TXT record sozlangan bo'lib, ularning aksariyati pochta xavfsizligi yoki Google verifikatsiyasi bilan bog'liq. To'liq SPF+DKIM+DMARC to'plamiga ega bo'lgan domenlar esa 34 foizni tashkil etadi va aynan shu mijozlarda spam papkasiga tushish darajasi sezilarli darajada past โ o'rtacha 2 foizdan oshmaydi.
Mijozlarimizga bepul ravishda DNS boshqaruv paneli orqali TXT recordlarni qo'shish imkoniyatini taqdim etamiz, qo'shimcha to'lov olinmaydi. .uz domeni yillik 119 000 so'm bo'lib, unga bog'liq DNS sozlamalari bepul keladi. Agar mijozga to'liq pochta sozlash xizmati kerak bo'lsa, mutaxassislarimiz 250 000 so'mdan boshlab SPF, DKIM va DMARC ni to'g'ri sozlab beradilar va keyingi monitoringni ham olib boradilar.