Yangi loyiha haqida o'ylay boshlaganingizda birinchi qilinadigan ishlardan biri nom tanlash va uni boshqalardan oldin egallab qo'yishdir. Ko'pchilik bu bosqichda ikki tushunchani chalkashtiradi: domenni bron qilish va uni to'liq sotib olish. Tashqi ko'rinishdan ikkalasi ham kabinetda domen nomi paydo bo'lishiga olib keladi, lekin huquqiy va texnik jihatdan ular butunlay boshqa holatlardir. Bu farqni oldindan bilish sizni eng yoqimsiz vaziyatdan, ya'ni tanlagan nomingizni boshqa birov egallab olishidan saqlaydi.
Bron aslida nimani anglatadi
Bron qilish domen nomini qisqa muddatga siz uchun ushlab turish demakdir. Siz nomni tanlaysiz, egasi sifatida kontakt ma'lumotlarini kiritasiz va tizim bu nomni vaqtincha boshqa xaridorlarga taklif qilmay turadi. Bu vaqt ichida siz to'lovni amalga oshirishingiz, hamkorlar bilan nomni kelishib olishingiz yoki hujjatlarni tayyorlashingiz mumkin. Bron bepul yoki ramziy bo'lishi xizmat shartlariga bog'liq, lekin uning mohiyati bir xil: bu ro'yxatdan o'tish emas, balki ro'yxatdan o'tishdan oldingi kutish holati.
Bron qilingan domen hali to'liq faollashtirilmagan bo'ladi. Odatda bu bosqichda unga sayt ulash, pochta sozlash yoki DNS yozuvlarini erkin boshqarish imkoniyati cheklangan bo'ladi, chunki nomning egasi hali rasman belgilanmagan. Boshqacha aytganda, bron sizga nomni saqlab turadi, lekin u bilan ishlashga ruxsat bermaydi.
Bron muddati tugasa nima bo'ladi
Bronning eng muhim xususiyati uning vaqtinchaligidir. Belgilangan muddat ichida to'lov qilinmasa, bron avtomatik bekor qilinadi va nom yana hamma uchun bo'sh holatga qaytadi. Shundan keyin uni birinchi bo'lib kim to'lasa, o'sha egallab oladi. Muddatning aniq davomiyligi xizmat va domen zonasi qoidalariga bog'liq, shuning uchun bron qilgan kuningizoq kabinetda ko'rsatilgan tugash sanasiga e'tibor bering.
Amalda eng ko'p uchraydigan xato shunday ko'rinadi: odam nomni bron qiladi, «keyinroq to'layman» deb qoldiradi va bir necha kundan keyin kabinetga kirsa, domen o'chib ketgan bo'ladi. Ba'zan muddat o'tgandan keyin to'lov qilishga urinish ham chalkashlik keltirib chiqaradi, chunki pul o'tgan bo'lsa ham bron allaqachon yopilgan bo'lishi mumkin. Shuning uchun bron muddati yaqinlashsa, to'lovni kechiktirmang, agar fikringiz o'zgargan bo'lsa esa bronni o'z holiga qo'yib yuboring.
To'liq sotib olish nimani beradi
To'lov amalga oshirilgach, domen rasman ro'yxatdan o'tkaziladi va siz uning egasiga aylanasiz. Shu paytdan boshlab nom ma'lum muddatga, odatda bir yil yoki undan ko'proqqa, sizning nomingizga biriktiriladi. Siz nom serverlarini o'zgartira olasiz, DNS yozuvlarini qo'shasiz, saytni hostingga ulaysiz va korporativ pochta ochasiz. Domen endi faqat ro'yxatdagi nom emas, balki to'liq ishlaydigan internet manzilidir.
Muhim bir nuqta: ro'yxatdan o'tish muddati bron qilingan kundan emas, to'lov qilingan va domen faollashgan kundan hisoblanadi. Masalan, siz nomni oy boshida bron qilib, bir hafta o'tib to'lov qilsangiz, bir yillik muddat aynan to'lov kunidan boshlanadi. sayt.uz kabinetida domen faollashgach, uning tugash sanasi aniq ko'rsatiladi va shu sanani kuzatib borish orqali uzaytirishni o'z vaqtida rejalashtirishingiz mumkin.
Ikki holatni yonma-yon solishtirish
| Jihat | Bron | To'liq sotib olish |
|---|---|---|
| Egalik huquqi | Hali rasmiylashtirilmagan | Siz rasmiy egasisiz |
| Amal qilish vaqti | Qisqa, belgilangan muddat | Tanlangan muddat, uzaytirish mumkin |
| Sayt va pochta ulash | Odatda cheklangan | To'liq imkoniyat |
| DNS boshqaruvi | Cheklangan | Erkin |
| Muddat o'tsa | Nom bo'shab qoladi | Uzaytirish va qayta tiklash davri bor |
Toshkentdagi gul do'koni misolida
Tasavvur qiling, Toshkentdagi kichik gul do'koni egasi onlayn buyurtma qabul qilish uchun sayt ochmoqchi. U o'z brendiga mos nomni tekshiradi va u bo'sh ekanini ko'radi. Hamkori bilan nom haqida hali yakuniy qarorga kelishmagani uchun u domenni bron qiladi. Bu unga bir necha kun vaqt beradi: nomni do'stlariga ko'rsatadi, logotip dizayneriga jo'natadi va hamma rozi bo'lgach to'lovni amalga oshiradi. Shu paytdan boshlab domen uniki bo'ladi va dasturchi saytni ulay boshlaydi.
Agar u to'lovni unutib qo'yganida, bron muddati o'tib, nom yana bo'sh holatga qaytardi. Mashhur yoki qisqa nomlar ko'pincha bunday paytda boshqa xaridorlar tomonidan tez egallab olinadi. Shuning uchun bron qaror qabul qilish uchun qisqa tanaffus sifatida foydali, lekin uzoq vaqt saqlash vositasi emas.
Domen holatini o'zingiz tekshirish
Domen haqiqatan ro'yxatdan o'tgan yoki o'tmaganini tekshirishning oddiy usuli WHOIS va DNS so'rovlaridir. Kompyuteringizda tegishli vositalar o'rnatilgan bo'lsa, terminalda quyidagi buyruqlarni bajarishingiz mumkin:
whois example.uz
dig NS example.uz +short
Birinchi buyruq ro'yxatdan o'tganlik haqidagi ma'lumotni, jumladan yaratilgan va tugash sanalarini ko'rsatadi. Ikkinchi buyruq domenga qaysi nom serverlari biriktirilganini qaytaradi. Agar to'lovdan keyin bir necha soat o'tsa ham nom serverlari bo'sh qaytsa, bu domen hali to'liq faollashmaganini bildirishi mumkin va bu haqda qo'llab-quvvatlash xizmatiga murojaat qilgan ma'qul.
Qaysi yo'lni qachon tanlash kerak
Agar nom yuzasidan qaror qabul qilingan, byudjet tayyor va sayt ustida ish boshlanadigan bo'lsa, bronda vaqt yo'qotmasdan darhol sotib olgan ma'qul. Bu nomni darhol sizga biriktiradi va keyingi texnik ishlarni kechiktirmaydi. Bron esa nomni kelishish, kontakt ma'lumotlarini tayyorlash yoki to'lovni rasmiylashtirish uchun bir necha kun kerak bo'lgan holatlarda qulay.
- Nom qisqa, mashhur so'z yoki brend bo'lsa, uni bron qilib uzoq kutmang, chunki raqobat yuqori.
- Tashkilot nomiga domen olayotgan bo'lsangiz, bron vaqtidan hujjat va rekvizitlarni to'g'ri kiritish uchun foydalaning.
- Bir nechta variant orasida tanlayotgan bo'lsangiz, ularni bron qilib, kerak bo'lmaganlarini muddati o'tishiga qo'yib yuborishingiz mumkin.
Eng asosiy qoida shuki, bron qilingan domenni hech qachon o'zingizniki deb hisoblamang. Reklama materiallarini chop etish, vizitkalarga manzil yozish yoki mijozlarga havola tarqatishni faqat to'lov amalga oshgan va domen faollashgan kundan keyin boshlang. Shunda nom yo'qolib qolishi xavfi bo'lmaydi va brendingiz uchun tanlangan manzil haqiqatan sizga tegishli bo'ladi.