Tanlagan domen nomingiz band bo'lib chiqsa, eng oson yo'l unga chiziqcha yoki raqam qo'shish bo'lib tuyuladi. misolshop.uz band bo'lsa, misol-shop.uz yoki misolshop24.uz bo'sh bo'lishi mumkin. Bunday yechim tez topiladi, lekin uning oqibatlari faqat keyinroq, nomni reklamada, telefonda va vizitkada ishlata boshlaganingizda seziladi. Bu maqolada raqam va chiziqchaning texnik qoidalarini, ular qanday muammolar keltirib chiqarishini va qaysi holatlarda baribir to'g'ri tanlov bo'lishini ko'rib chiqamiz.
Domen nomida qaysi belgilar ruxsat etilgan
Oddiy domen nomida faqat lotin harflari, raqamlar va chiziqcha ishlatilishi mumkin. Bu qoida DNS standartlaridan kelib chiqadi va barcha zonalar uchun umumiy asos hisoblanadi. Chiziqcha nomning boshida yoki oxirida turishi mumkin emas, ya'ni -misol.uz yoki misol-.uz kabi nomlar ro'yxatdan o'tmaydi. Bundan tashqari, nomning uchinchi va to'rtinchi o'rnida ketma-ket ikkita chiziqcha bo'lishi maxsus maqsadlar uchun ajratilgan, chunki xalqaro, ya'ni lotin bo'lmagan alifbodagi domenlar texnik jihatdan xn-- prefiksi bilan yoziladi.
Raqamlarga kelsak, ular nomning istalgan joyida turishi mumkin va nom to'liq raqamlardan iborat bo'lishiga ham texnik to'siq yo'q. Ammo har bir domen zonasi o'z qoidalariga ega bo'lishi mumkin, shuning uchun aniq nom ruxsat etilishini ro'yxatdan o'tkazish paytida tekshirib oling. Nomning to'g'ri yozilganini buyruq qatorida ham tekshirish mumkin:
dig +short A misol-shop.uz
host misolshop24.uzChiziqchaning asosiy muammosi: og'zaki aytish
Chiziqcha yozma matnda so'zlarni aniq ajratadi va o'qishni osonlashtiradi, lekin og'zaki muloqotda u doim qo'shimcha tushuntirishni talab qiladi. Telefon orqali manzilni aytayotganda "misol, chiziqcha, shop, nuqta, uz" deyishingiz kerak bo'ladi, aks holda suhbatdosh chiziqchani tushirib qoldiradi. Radio yoki og'zaki tavsiyalar orqali tarqaladigan biznes uchun bu jiddiy kamchilik, chunki odamlar eshitganini eslab qoladi va chiziqchani unutadi.
Natijada trafikning bir qismi chiziqchasiz variantga ketadi. Agar u boshqa birovga tegishli bo'lsa, mijozlaringiz raqobatchi yoki tasodifiy saytga tushadi. Shuning uchun chiziqchali nom tanlasangiz, iloji bo'lsa chiziqchasiz variantni ham olib, uni asosiy saytga yo'naltirish tavsiya etiladi. Teskari holat ham shunday: chiziqchasiz nomga ega bo'lsangiz va chiziqchali variant bo'sh bo'lsa, uni ham himoya uchun olishni o'ylab ko'ring.
Raqamning muammosi: harfmi yoki raqammi
Raqamlar bilan bog'liq asosiy chalkashlik ularni qanday yozish kerakligida. "Misol yigirma to'rt" deb eshitgan odam misol24.uz yoki misolyigirmatort.uz deb yozishi mumkin. Ayniqsa bir xonali raqamlar so'z bilan almashib ketadi. Ingliz tilidagi nomlarda bu muammo yanada keskin, chunki 4 "for" bilan, 2 esa "to" bilan almashadi. Bunday nomni har safar "raqam bilan" deb tushuntirishga to'g'ri keladi.
Ammo raqam brendning bir qismi bo'lsa, vaziyat butunlay boshqacha. Agar kompaniya nomida raqam bo'lsa, masalan do'kon "24" deb tanilgan yoki xizmat "7/24" ishlashi bilan mashhur bo'lsa, domendagi raqam aksincha tanishlikni oshiradi. Muhimi, raqam tasodifan qo'shilgan bo'lmasin, balki mijozlar uni allaqachon brend bilan bog'lasin.
Ishonch va qidiruv tizimlari
Ko'p chiziqcha va tasodifiy raqamli nomlar ba'zi foydalanuvchilarda shubha uyg'otadi. Odamlar spam xatlarda va soxta saytlarda arzon-kredit-tez-olish-24.uz kabi uzun, chiziqchalarga to'la nomlarni ko'p ko'rgan, shuning uchun bunday manzillarga ehtiyotkorlik bilan qarashadi. Bitta chiziqcha odatda hech qanday muammo tug'dirmaydi, ammo ikki va undan ortiq chiziqcha nomni ishonchsizroq ko'rsatadi.
Qidiruv tizimlari nuqtai nazaridan chiziqcha so'zlarni ajratuvchi belgi sifatida tushuniladi va bitta chiziqcha zarar keltirmaydi. Domen nomidagi kalit so'zlar esa bugungi kunda avvalgidek katta ta'sirga ega emas, shuning uchun faqat qidiruvni deb nomga chiziqcha bilan bir nechta so'zni tiqish o'zini oqlamaydi. Sayt kontenti, tezligi va foydaliligi baribir hal qiluvchi omil bo'lib qoladi.
Qachon chiziqcha yoki raqam to'g'ri tanlov
Raqam va chiziqchadan butunlay qochish shart emas, ular ba'zi hollarda nomni yaxshiroq qiladi. Quyidagi vaziyatlarda bunday nom o'zini oqlashi mumkin:
- ikki so'z qo'shilib yozilganda noto'g'ri o'qiladigan yoki boshqa ma'no beradigan bo'lsa, chiziqcha ularni aniq ajratadi;
- raqam kompaniyaning rasmiy nomi yoki taniqli brendning bir qismi bo'lsa;
- domen asosan yozma kanallarda, masalan havola yoki QR kod orqali tarqatilsa va kamdan-kam og'zaki aytilsa;
- chiziqchasiz yoki raqamsiz variantni ham olib, asosiy saytga yo'naltirish imkoni bo'lsa.
Amaliy misol: Namangandagi stomatologiya klinikasi
Namangandagi bir stomatologiya klinikasi "Misol Dent" nomi bilan ishlaydi va misoldent.uz domenini olmoqchi edi, lekin u band bo'lib chiqdi. Bo'sh variantlar orasida misol-dent.uz va misoldent1.uz bor edi. Raqamli variant hech qanday ma'noga ega emas edi va bemorlar "bir" so'zini yozishda adashishi aniq edi, shuning uchun undan voz kechildi.
Klinika misol-dent.uz ni tanladi, chunki chiziqcha brend nomidagi ikki so'zni tabiiy ravishda ajratadi va vizitkada ham, peshtoqda ham aynan shunday yozilgan. Og'zaki muammoni kamaytirish uchun qabulxona xodimlari manzilni har doim "chiziqcha bilan" deb aytishni odat qildi, ijtimoiy tarmoqlarda esa havola faqat yozma ko'rinishda berildi. Bir necha oydan keyin band domenning muddati tugab bo'shaganda, klinika uni ham olib, asosiy saytga yo'naltirdi. Endi bemor qaysi variantni yozmasin, kerakli saytga tushadi.
Qo'shimcha variantni asosiy saytga ulash
Ikkala variantni olgan bo'lsangiz, ulardan birini asosiy deb belgilang va ikkinchisini 301 yo'naltirish bilan unga ulang. Bu qidiruv tizimlariga qaysi manzil asosiy ekanini aniq ko'rsatadi va takroriy kontent muammosining oldini oladi. Apache serverida bu .htaccess faylida quyidagicha yoziladi:
RewriteEngine On
RewriteCond %{HTTP_HOST} ^(www\.)?misoldent\.uz$ [NC]
RewriteRule ^(.*)$ https://misol-dent.uz/$1 [R=301,L]Qo'shimcha domen ham HTTPS orqali ochilishi uchun unga ham SSL sertifikat kerak. sayt.uz hostingida Let's Encrypt sertifikatlari bepul va avtomatik yangilanadi, shuning uchun ikkinchi domenni ham himoyalangan holda ulash qiyin emas. Yakuniy qaror sifatida nomni bir necha kishiga telefonda aytib ko'ring: agar ular chiziqcha yoki raqamni qayta so'ramasdan to'g'ri yozsa, nom ishlaydi.