htop β bu Linux serverlar uchun real vaqt rejimida monitoring vositasi, klassik "top" komandasiga moslashuvchan muqobil. 2004 yilda Hisham Muhammad tomonidan ishlab chiqilgan. top'dan farqli, htop rangli, mouse bilan ishlash, interaktiv qidiruv va jarayonlarni signallar bilan boshqarish imkoniyatlariga ega.
htop ekranida nima ko'rsatiladi?
Yuqori qism β umumiy server holati: har CPU yadrosi uchun yuk grafigi (rangli), Memory (RAM) ishlatuv grafigi, Swap (swap memory) grafigi, Tasks (jarayonlar soni), Load Average (1/5/15 daqiqali), Uptime (server qancha vaqt ishlayotganini).
Pastki qism β jarayonlar ro'yxati: PID (process ID), USER (foydalanuvchi), PRI (prioritet), NI (nice), VIRT (virtual memory), RES (real memory), SHR (shared memory), S (status: R running, S sleeping, Z zombie), CPU% (CPU foiz), MEM% (RAM foiz), TIME+ (umumiy CPU vaqt), Command (komanda).
Interaktiv komandalar
F1 β Help. F2 β Setup (sozlamalar). F3 β Search (qidiruv). F4 β Filter. F5 β Tree view (jarayonlar daraxti). F6 β Sort by (saralash). F7/F8 β Nice (prioritet o'zgartirish). F9 β Kill (jarayonni to'xtatish). F10 β Quit.
Foydali shortcuts: t β tree view, M β Memory bo'yicha saralash, P β CPU bo'yicha saralash, T β vaqt bo'yicha saralash, u β foydalanuvchi bo'yicha filter.
Eng ko'p ishlatiluvchi senariyalar
Sekin server topish: P bosib CPU bo'yicha saralang. Yuqorida eng ko'p CPU ishlatuvchi jarayonlar ko'rinadi. Bu ko'pincha MySQL, PHP-FPM, Apache yoki nginx jarayonlari.
RAM tugashini topish: M bosib Memory bo'yicha saralang. Eng ko'p RAM ishlatuvchi jarayonlar yuqorida. Misol: bir PHP jarayon 500MB+ ishlatsa, bu memory leak belgisi.
Zombie jarayonlarni topish: F3 bilan qidirish va status Z ni topish. Zombie jarayonlar β to'xtatilgan, lekin parent jarayon hali ham reference saqlaydi. Server resurslari sezilarli sarflanmaydi, lekin tozalash yaxshi.
O'rnatish
Ubuntu/Debian: sudo apt install htop. CentOS/RHEL: sudo yum install htop. Cron job uchun avtomatik snapshot olish: htop -d 5 -n 1 -b β har 5 sekundda yangilanish, 1 marotaba bajarish, batch mode.
Sayt.uz amaliyot
Sayt.uz sysadmin'larimiz har kuni htop ni ishlatadi β har server holati, anomaly izlash uchun. Mijozlardan kelgan "saytim sekin" tashvishlarni tekshirishda: htop orqali CPU, RAM, MySQL holatini bir necha daqiqada tushunamiz. VPS mijozlari ham SSH orqali htop'ga kirish huquqiga ega. Maslahat: htop'ni faqat texnik mijoz uchun maslahat beramiz β boshqalar uchun cPanel'dagi grafik vizualizatsiya yaxshiroq.