MariaDB va MySQL โ bir asosga ega ikki relyatsion ma'lumotlar bazasi tizimi. 2009 yilda Oracle MySQL kompaniyasini sotib oldi va MySQL'ning asoschisi Michael "Monty" Widenius MariaDB'ni fork qildi (MySQL'ning ochiq kod versiyasini saqlab qolish uchun). Hozir bu ikki DB alohida rivojlanmoqda, lekin ularning ko'p funksiyalari hali ham mosligi qiladi.
Asosiy farqlar
Storage engine โ MySQL InnoDB (asosiy), MyISAM, MEMORY. MariaDB esa kengroq: InnoDB, Aria (MyISAM o'rniga), TokuDB (yirik miqdorlar uchun), ColumnStore (analitika uchun), MyRocks (Facebook-developed, yuqori siqilish).
Query cache โ MySQL 8.0 olib tashladi (concurrent connection muammosi), MariaDB esa hali query_cache'ni qo'llab-quvvatlaydi. Bu kichik va o'rta saytlar uchun foydali.
JSON functions โ MySQL 5.7+ va MariaDB 10.2+ ikkalasi ham JSON support qiladi, lekin syntax biroz farq qiladi. Kod yozayotganda diqqat qilish kerak.
Spatial functions โ GIS (Geographic Information System) ma'lumotlar bilan ishlash. MySQL'da ham, MariaDB'da ham mavjud, lekin MariaDB ko'proq optimizatsiya qilingan.
Litsenziya โ MySQL Oracle nazoratida, dual-license (bepul ochiq kod va commercial). MariaDB to'liq ochiq kod GPL v2 ostida, kompaniya hech qachon yopiq manba qilolmaydi.
Performance taqqoslash
Oddiy SELECT, INSERT, UPDATE operatsiyalarida ikki DB taqriban bir xil tezlikda ishlaydi (5-10% farq, holatga qarab). MariaDB Aria storage engine bilan ba'zi yuklamalarda 2-3 marta tez ishlaydi. JSON va aggregation queries'da MySQL biroz tez. Real world test: WordPress sayt ikkalasida ham bir xil tezlikda ishlaydi.
Migration o'rtasidagi farq
MariaDB va MySQL'da bir-biridan migration deyarli xavfsiz โ datafile va schema'lar mos keladi. Lekin yangi MariaDB funksiyalari MySQL'da yo'q (va aksincha) โ yangi MariaDB'dan eski MySQL'ga ko'chish murakkab bo'lishi mumkin. cPanel'da odatda MariaDB ishlatiladi, ammo kerak bo'lsa MySQL'ga o'tish ham mumkin.
Qaysi tanlash kerak?
MariaDB tanlash holatlar: open source ahamiyatli; reseller hosting (ko'pchilik panel MariaDB default'ga ega); WordPress va PHP CMS asosida loyihalar; Aria storage engine kerak bo'lganlar uchun.
MySQL tanlash holatlar: Oracle ekotizimi (boshqa Oracle mahsulotlari bilan integratsiya); MySQL Enterprise xizmatlari kerak bo'lsa; eng yangi JSON va analytic funksiyalar kerak; ko'p mahalliy developer MySQL bilan tanish.
Sayt.uz amaliyot
Sayt.uz hosting tariflarida default MariaDB ishlatiladi (10.5 va 10.6 versiyalari). Mijozlarning 95% bunga e'tibor bermaydi โ WordPress va boshqa CMS'lar ikkalasida ham birdek ishlaydi. Mijozlar MySQL kerak bo'lsa VPS yoki dedicated server tariflarda alohida sozlash mumkin. Maslahat: kichik va o'rta loyihalar uchun MariaDB tanlash bir oz arzonroq va lijenzya jihatidan xavfsizroq. Yirik enterprise uchun MySQL biroz yaxshi tanlov bo'lishi mumkin.