MariaDB va MySQL — bir asosga ega ikki relyatsion ma'lumotlar bazasi tizimi. 2009 yilda Oracle MySQL kompaniyasini sotib oldi va MySQL'ning asosçisi Miçael "Monty" Widenius MariaDB'ni fork qildi (MySQL'ning oçiq kod versiyasini saqlab qoliş uçun). Hozir bu ikki DB alohida rivojlanmoqda, lekin ularning köp funksiyalari hali ham mosligi qiladi.
Asosiy farqlar
Storage engine — MySQL InnoDB (asosiy), MyISAM, MEMORY. MariaDB esa kengroq: InnoDB, Aria (MyISAM örniga), TokuDB (yirik miqdorlar uçun), ColumnStore (analitika uçun), MyRocks (Facebook-developed, yuqori siqiliş).
Query cache — MySQL 8.0 olib taşladi (concurrent connection muammosi), MariaDB esa hali query_cache'ni qöllab-quvvatlaydi. Bu kiçik va örta saytlar uçun foydali.
JSON functions — MySQL 5.7+ va MariaDB 10.2+ ikkalasi ham JSON support qiladi, lekin syntax biroz farq qiladi. Kod yozayotganda diqqat qiliş kerak.
Spatial functions — GIS (Geographic Information System) ma'lumotlar bilan işlaş. MySQL'da ham, MariaDB'da ham mavjud, lekin MariaDB köproq optimizatsiya qilingan.
Litsenziya — MySQL Oracle nazoratida, dual-license (bepul oçiq kod va commercial). MariaDB töliq oçiq kod GPL v2 ostida, kompaniya heç qaçon yopiq manba qilolmaydi.
Performance taqqoslaş
Oddiy SELECT, INSERT, UPDATE operatsiyalarida ikki DB taqriban bir xil tezlikda işlaydi (5-10% farq, holatga qarab). MariaDB Aria storage engine bilan ba'zi yuklamalarda 2-3 marta tez işlaydi. JSON va aggregation queries'da MySQL biroz tez. Real world test: WordPress sayt ikkalasida ham bir xil tezlikda işlaydi.
Migration örtasidagi farq
MariaDB va MySQL'da bir-biridan migration deyarli xavfsiz — datafile va sçema'lar mos keladi. Lekin yangi MariaDB funksiyalari MySQL'da yöq (va aksinça) — yangi MariaDB'dan eski MySQL'ga köçiş murakkab bölişi mumkin. cPanel'da odatda MariaDB işlatiladi, ammo kerak bölsa MySQL'ga ötiş ham mumkin.
Qaysi tanlaş kerak?
MariaDB tanlaş holatlar: open source ahamiyatli; reseller hosting (köpçilik panel MariaDB default'ga ega); WordPress va PHP CMS asosida loyihalar; Aria storage engine kerak bölganlar uçun.
MySQL tanlaş holatlar: Oracle ekotizimi (boşqa Oracle mahsulotlari bilan integratsiya); MySQL Enterprise xizmatlari kerak bölsa; eng yangi JSON va analytic funksiyalar kerak; köp mahalliy developer MySQL bilan taniş.
Sayt.uz amaliyot
Sayt.uz hosting tariflarida default MariaDB işlatiladi (10.5 va 10.6 versiyalari). Mijozlarning 95% bunga e'tibor bermaydi — WordPress va boşqa CMS'lar ikkalasida ham birdek işlaydi. Mijozlar MySQL kerak bölsa VPS yoki dedicated server tariflarda alohida sozlaş mumkin. Maslahat: kiçik va örta loyihalar uçun MariaDB tanlaş bir oz arzonroq va lijenzya jihatidan xavfsizroq. Yirik enterprise uçun MySQL biroz yaxşi tanlov bölişi mumkin.