Bitta hosting akkauntida ko'pincha bir nechta sayt yashaydi: kompaniyaning asosiy sayti, eski aksiya sahifasi, blog va sinov uchun ochilgan nusxa. Bu saytlar turli yillarda, turli dasturchilar tomonidan yozilgan bo'ladi va har biri PHP tiliga o'zicha talab qo'yadi. Agar butun akkaunt uchun bitta PHP versiyasi majburiy bo'lsa, eski saytni saqlab qolish uchun yangi saytni ham eski versiyada ushlab turishga to'g'ri keladi. Har bir saytga alohida PHP versiyasini tanlash imkoniyati aynan shu muammoni hal qiladi.
Nima uchun saytlar turli PHP versiyasini talab qiladi
PHP har yili yangi asosiy versiya chiqaradi va har bir versiya bilan ba'zi eski funksiyalar o'chiriladi, yangi sintaksis qo'shiladi. Masalan, bir necha yil oldin yozilgan maxsus CMS PHP 7.4 da muammosiz ishlaydi, lekin 8.x versiyalarida o'chirilgan funksiyalarga murojaat qilgani uchun xato beradi. Aksincha, yangi Laravel loyihasi yoki so'nggi WordPress plaginlari kamida PHP 8.2 yoki undan yuqori versiyani talab qilishi mumkin. Shu sababli ikki saytni bitta versiyaga majburlash ulardan birini sindiradi.
Yana bir sabab bu xavfsizlik va tezlik. Yangi PHP versiyalari odatda tezroq ishlaydi va xavfsizlik yamoqlarini oladi. Barcha saytlar uchun bitta umumiy versiya bo'lsa, eng eski sayt butun akkauntni orqada ushlab turadi. Alohida versiya esa yangi saytlarni zamonaviy versiyaga o'tkazib, eski saytni esa yangilanguncha vaqtincha eski versiyada qoldirish imkonini beradi.
ISPmanager panelida versiyani qayerdan tanlash mumkin
sayt.uz hostingida boshqaruv paneli ISPmanager bo'lib, unga sayt.uz kabinetidagi hosting sahifasidan bevosita kirasiz. Panelda saytlar ro'yxati (WWW-domenlar bo'limi) mavjud. Kerakli saytni tanlab tahrirlash oynasini ochsangiz, PHP sozlamalari bo'limida ishlash rejimi va versiyasi ko'rsatiladi. Ro'yxatdan kerakli versiyani tanlab saqlaganingizdan so'ng o'zgarish faqat shu saytga ta'sir qiladi, qolgan saytlar o'z versiyasida ishlashda davom etadi.
Panel versiyasiga va tarifga qarab menyu nomlari biroz farq qilishi mumkin. Agar ro'yxatda kerakli versiyani ko'rmasangiz yoki tanlash maydoni faol bo'lmasa, bu sozlama tarifingizda yopiq bo'lishi mumkin. Bunday holatda kabinetdan texnik yordamga tiket yozib, qaysi versiyalar mavjudligini aniqlab olish eng to'g'ri yo'l.
Ishlash rejimining ahamiyati
PHP versiyasi bilan birga ishlash rejimi ham tanlanadi. Odatda Apache moduli, CGI va FastCGI (PHP-FPM) variantlari bo'ladi. Alternativ versiyalar ko'pincha faqat CGI yoki FastCGI rejimida mavjud, chunki Apache moduli serverda faqat bitta versiya bilan ishlay oladi. PHP-FPM rejimi esa har bir sayt uchun alohida jarayonlar hovuzini ishlatadi va ko'p hollarda eng barqaror tanlov hisoblanadi.
Amaliy misol: Toshkentdagi bitta kompaniyaning uchta sayti
Tasavvur qiling, Toshkentdagi qurilish materiallari do'koni bitta hosting akkauntida uchta sayt yuritadi. Asosiy sayt example.uz 2019-yilda maxsus PHP kodida yozilgan va hozircha faqat PHP 7.4 da barqaror ishlaydi. Yangi internet-do'kon shop.example.uz WooCommerce asosida qurilgan va PHP 8.3 ni talab qiladi. Uchinchi sayt blog.example.uz esa oddiy WordPress blogi bo'lib, PHP 8.2 da ham, 8.3 da ham yaxshi ishlaydi.
Bu holatda to'g'ri yechim har bir saytga o'z versiyasini belgilash: asosiy saytga vaqtincha 7.4, do'kon va blogga 8.3. Shu bilan birga asosiy saytni yangilash rejasini tuzish kerak, chunki 7.4 versiyasi rasman qo'llab-quvvatlanmaydi va xavfsizlik yamoqlarini olmaydi. Alohida versiya bu yerda doimiy yechim emas, balki eski saytni xavfsiz tarzda yangilash uchun vaqt yutish vositasidir.
| Sayt | Platforma | PHP versiyasi | Izoh |
|---|---|---|---|
| example.uz | Maxsus kod | 7.4 | Vaqtincha, yangilash rejalashtirilgan |
| shop.example.uz | WooCommerce | 8.3 | Plagin talablari bo'yicha |
| blog.example.uz | WordPress | 8.3 | Zamonaviy versiya |
Versiyani tekshirish, cron va terminal bilan ishlash
Versiyani o'zgartirgandan keyin sayt haqiqatan qaysi versiyada ishlayotganini tekshirish foydali. Buning eng oddiy usuli sayt papkasida vaqtinchalik fayl yaratish va uni brauzerda ochish. Tekshiruvdan keyin bu faylni albatta o'chiring, chunki u server haqida ortiqcha ma'lumot beradi.
<?php
echo PHP_VERSION;Muhim nozik jihat shundaki, panelda saytga tanlangan versiya faqat veb-so'rovlarga tegishli. Agar SSH orqali terminalda php buyrug'ini ishga tushirsangiz yoki cron vazifasi yozsangiz, u serverning standart PHP versiyasidan foydalanishi mumkin. Natijada sayt 8.3 da ishlaydi, cron skripti esa boshqa versiyada ishlab, kutilmagan xato beradi. Shuning uchun cron va terminal buyruqlarida kerakli versiyaning to'liq yo'lini ko'rsatish kerak.
# Standart versiyani ko'rish
php -v
# Alternativ versiyani to'liq yo'l bilan chaqirish (yo'l serverga qarab farq qiladi)
/opt/php83/bin/php -v
# Cron uchun misol: har 15 daqiqada skriptni PHP 8.3 bilan ishga tushirish
*/15 * * * * /opt/php83/bin/php /var/www/user/data/www/shop.example.uz/cron.phpISPmanager serverlarida alternativ versiyalar odatda /opt/php83/bin/php kabi yo'llarda joylashadi, lekin aniq yo'l server sozlamasiga bog'liq. Agar ishonchingiz komil bo'lmasa, terminalda ls /opt buyrug'i bilan tekshiring yoki texnik yordamdan so'rang. Composer ishlatadigan loyihalarda ham xuddi shu qoida amal qiladi: Composer'ni sayt ishlaydigan versiya bilan ishga tushiring.
Versiyani o'zgartirishdan oldin nimalarni tekshirish kerak
Versiyani almashtirish bir tugma bosish bilan bajariladi, lekin uning oqibati jiddiy bo'lishi mumkin. Shuning uchun quyidagi tartibga amal qilish tavsiya etiladi:
- Sayt fayllari va ma'lumotlar bazasining zaxira nusxasini oling.
- CMS, mavzu va plaginlarning yangi versiyani qo'llab-quvvatlashini ularning hujjatlaridan tekshiring.
- Iloji bo'lsa, avval saytning sinov nusxasida yangi versiyani sinab ko'ring.
- O'zgartirishni saytga tashrif kam bo'lgan vaqtda, masalan kechqurun bajaring.
- O'zgartirgandan keyin asosiy sahifalar, forma, savat va admin panelni qo'lda tekshiring.
Kengaytmalarga ham e'tibor bering. Har bir PHP versiyasi uchun kengaytmalar ro'yxati alohida bo'ladi, shuning uchun eski versiyada yoqilgan intl, imagick yoki ionCube yangi versiyada avtomatik yoqilmagan bo'lishi mumkin. Shuningdek, memory_limit va upload_max_filesize kabi sozlamalar ham versiyaga qarab alohida saqlanishi mumkin, ularni yangi versiyada qayta tekshiring.
Muammo chiqsa qanday qaytarish mumkin
Alohida versiya tizimining katta afzalligi shundaki, xato chiqsa qaytish juda tez. Agar yangi versiyaga o'tgandan keyin sayt oq sahifa yoki 500 xatosini ko'rsatsa, panelda avvalgi versiyani qayta tanlang va saqlang. Odatda sayt bir necha soniyada avvalgi holatiga qaytadi. Shundan keyin xatolar jurnalini ko'rib, muammoning sababini xotirjam aniqlash mumkin.
Xatolar jurnali panelda sayt jurnallari bo'limida yoki akkauntingizdagi logs papkasida bo'ladi. U yerdagi Fatal error qatorlari qaysi fayl va qaysi funksiya muammo tug'dirayotganini aniq ko'rsatadi. Shu ma'lumot bilan dasturchi kodni yangilaydi, keyin esa yangi versiyaga yana o'tiladi. Agar o'zingiz hal qila olmasangiz, texnik yordamga jurnaldagi xato matnini yuborsangiz, muammoni tezroq aniqlashga yordam beradi.