Composer PHP loyihalari uçun paketlar menejeri bölib, u loyiha işlatadigan kutubxonalarni yuklab oladi, ularning versiyalarini nazorat qiladi va avtomatik yuklaş faylini yaratadi. Laravel, Symfony asosidagi ilovalar va köplab zamonaviy skriptlar Composer'siz işga tuşmaydi. Köp dasturçilar uni faqat öz kompyuterida işlatadi va hostingga tayyor vendor papkasini yuklaydi. Lekin SSH kiriş imkoni bölsa, Composer'ni bevosita hostingda işlatiş ança qulay va xatosiz. Uşbu maqolada uni hostingga örnatiş, töğri PHP versiyasi bilan işga tuşiriş va işlab turgan saytni xavfsiz yangilaş tartibini körib çiqamiz.
Composer'ni öz papkangizga örnatiş
Umumiy hostingda tizim papkalariga yoziş huquqi yöq, şuning uçun Composer akkauntingizning uy papkasiga örnatiladi. Buning uçun administrator huquqi kerak emas. Avval SSH orqali serverga ulaning, keyin rasmiy örnatuvçini yuklab olib işga tuşiring. Rasmiy saytda örnatuvçi faylning xeş summasini tekşiriş buyruği ham beriladi, uni yuklab olgandan keyin bajariş tavsiya etiladi, çunki xeş har bir yangi örnatuvçi versiyasi bilan özgaradi.
mkdir -p ~/bin
cd ~
php -r "copy('https://getcomposer.org/installer', 'composer-setup.php');"
# bu yerda rasmiy saytdagi xesh tekshiruvi buyrug'ini bajaring
php composer-setup.php --install-dir=$HOME/bin --filename=composer
php -r "unlink('composer-setup.php');"
~/bin/composer --version
Oxirgi buyruq Composer versiyasini körsatsa, örnatiş muvaffaqiyatli bölgan. Endi uni ~/bin/composer yöli orqali çaqiriş mumkin.
Töğri PHP versiyasi bilan işga tuşiriş
Hostingdagi eng köp uçraydigan xato Composer'ni saytdan boşqa PHP versiyasi bilan işga tuşirişdir. ISPmanager panelida har bir saytga alohida PHP versiyasi tanlanadi, lekin terminaldagi oddiy php buyruği serverning standart versiyasini işlatadi. Agar sayt PHP 8.3 da işlasa-yu, Composer esa boşqa versiyada işga tuşsa, u boşqa versiyaga mos paketlarni tanlaşi va natijada sayt xato berişi mumkin.
Şuning uçun Composer'ni sayt işlaydigan versiyaning töliq yöli bilan çaqiriş kerak. ISPmanager serverlarida alternativ versiyalar odatda /opt/php83/bin/php kabi yöllarda joylaşadi, aniq yölni ls /opt buyruği bilan tekşiriş yoki texnik yordamdan söraş mumkin. Har safar uzun yöl yozmaslik uçun qisqa nom yaratib qöyiş qulay:
# Versiyani tekshirish
/opt/php83/bin/php ~/bin/composer --version
# Qisqa nom yaratish
echo "alias composer='/opt/php83/bin/php ~/bin/composer'" >> ~/.bashrc
source ~/.bashrc
Qöşimça himoya sifatida loyihaning composer.json faylida server PHP versiyasini körsatib qöyiş mumkin. Şunda Composer öz kompyuteringizda ham, serverda ham aynan şu versiyaga mos paketlarni tanlaydi:
{
"config": {
"platform": {
"php": "8.3.0"
}
}
}
Amaliy misol: Laravel ilovasini joylaştiriş
Toşkentdagi logistika kompaniyasi buyurtmalarni kuzatiş uçun Laravel'da yozilgan içki ilovani app.example.uz subdomenida işga tuşirmoqçi. Dasturçi kodni Git orqali yoki arxiv bilan serverga yuklaydi, lekin vendor papkasini yuklamaydi. Serverda loyiha papkasiga kirib, Composer orqali kerakli paketlarni örnatadi. Işlab turgan sayt uçun işlab çiqiş paketlari kerak emas, şuning uçun --no-dev parametri işlatiladi, --optimize-autoloader esa avtomatik yuklaşni tezlaştiradi.
cd ~/www/app.example.uz
composer install --no-dev --optimize-autoloader
composer check-platform-reqs
Oxirgi buyruq serverdagi PHP versiyasi va kengaytmalar paketlar talablariga mos kelişini tekşiradi. Agar biror kengaytma, masalan intl yoki gd yetişmasa, u şu yerda körinadi va uni panelda sayt PHP versiyasi uçun yoqiş kerak böladi. Laravel ilovalarida yana bir muhim qadam bor: saytning ildiz papkasi loyihaning public papkasiga qaratilişi kerak. Bu ISPmanager'da sayt sozlamalarida ildiz katalogini özgartiriş orqali qilinadi.
install va update örtasidagi farq
Composer bilan işlaşda eng muhim qoidalardan biri composer install va composer update buyruqlarini farqlaşdir. install buyruği composer.lock faylida qayd etilgan aniq versiyalarni örnatadi, şuning uçun serverda aynan sinovdan ötgan töplam paydo böladi. update esa paketlarning yangi versiyalarini qidirib, lock faylni qayta yozadi. Agar uni töğridan-töğri işlab turgan serverda işga tuşirsangiz, sinovdan ötmagan versiyalar örnatilişi va sayt buzilişi mumkin.
Töğri iş tartibi quyidagiça: paketlarni yangilaş dasturçi kompyuterida yoki sinov nusxasida composer update bilan bajariladi, natija sinovdan ötkaziladi, keyin yangilangan composer.lock serverga yuklanadi va u yerda faqat composer install işga tuşiriladi. Şu sababli composer.lock faylini Git omboriga albatta qöşiş kerak.
Xotira va vaqt çeklovlari
Katta loyihalarda Composer paketlar boğliqligini hisoblaşda köp xotira işlatişi mumkin. Umumiy hostingda har bir akkauntning resurslari çeklangan, şuning uçun ba'zan buyruq xotira yetişmasligi xatosi bilan töxtaydi. install buyruği lock faylga tayanib işlagani uçun update ga qaraganda ança kam xotira talab qiladi, bu ham oğir hisob-kitobni serverdan taşqarida bajarişning yana bir sababi. Composer'ning öz xotira çegarasini quyidagiça olib taşlaş mumkin, lekin hosting tarifidagi umumiy çeklov baribir amal qiladi:
COMPOSER_MEMORY_LIMIT=-1 composer install --no-dev --optimize-autoloader
SSH bölmasa nima qiliş kerak
Agar tarifingizda SSH kiriş bölmasa, Composer'ni öz kompyuteringizda işga tuşirib, tayyor vendor papkasini FTP yoki SFTP orqali yuklaş mumkin. Bu holatda composer.json dagi platform sozlamasi ayniqsa muhim, çunki kompyuteringizdagi PHP versiyasi serverdagidan farq qilişi mumkin. Yuklaşdan oldin vendor papkasini arxivlab, serverda fayl menejeri orqali oçiş köp mayda fayllarni birma-bir yuklaşdan ança tezroq.
Xavfsizlik böyiça eslatmalar
vendorpapkasi,composer.jsonva.envfayllari brauzer orqali oçilmasligi kerak. Eng işonçli yöl saytning ildiz papkasini faqat ommaviy fayllar turgan papkaga, masalanpublicga qaratiş.composer auditbuyruği örnatilgan paketlarda ma'lum zaifliklar bor-yöqligini tekşiradi. Uni muntazam işga tuşirib turing.- Composer'ning özini ham vaqti-vaqti bilan
composer self-updatebuyruği bilan yangilab turing.
sayt.uz hostingida SSH kiriş va kerakli PHP kengaytmalari haqida savollar bölsa, kabinet orqali texnik yordamga murojaat qilişingiz mumkin.