🍪
Xavfsizlik

Cookie xavfsizligi — SameSite, HttpOnly, Secure va Path sozlamalari

24.10.2026
← Barça maqolalar

Cookie'lar internetning eng asosiy texnologiyalaridan biri. Sessiya, foydalanuvçi sozlamalari, kalit qiymatlar — barçasi cookie'larda saqlanadi. Lekin har bir cookie töğri sozlanmasa, bu xavfsizlik teşigi bölişi mumkin. Zamonaviy brauzerlar va veb-standartlar cookie'lar uçun bir neçta himoya mexanizmlarini taklif qiladi. Uşbu maqolada ularning hammasini körib çiqamiz.

HttpOnly bayroği — JavaScript'dan himoya

HttpOnly cookie'si JavaScript orqali öqib bölmaydi. Bu nima uçun muhim? Agar sizning saytingizda XSS zaiflik bölsa, hujumçi document.cookie orqali sessiya cookie'sini öqib oladi va foydalanuvçi sessiyasini öğirlaydi. HttpOnly bayroği örnatilgan bölsa, hatto XSS bölsa ham, JavaScript bu cookie'ga kira olmaydi. PHP'da bu setcookie('name', 'value', ['httponly' => true]) yoki session.cookie_httponly=1 sozlamasi orqali yoqiladi. Har bir sessiya va autentifikatsiya cookie'sida HttpOnly majburiy.

Secure bayroği — HTTPS majburiyligi

Secure bayroği örnatilgan cookie faqat HTTPS orqali yuboriladi. HTTP orqali sörov bölsa, brauzer bu cookie'ni qöşmaydi. Bu nima uçun kerak? Agar foydalanuvçi public WiFi'da bölsa va hujumçi tarmoqni tinglayotgan bölsa, HTTP orqali yuborilgan cookie oçiq matn bölib körinadi. Secure bayroği bunga tösqinlik qiladi. Hozirgi paytda barça cookie'lar Secure bölişi kerak — çunki HTTPS endi standart.

SameSite=Strict — eng kuçli himoya

SameSite=Strict cookie faqat şu saytdan kelgan sörovlarda yuboriladi. Boşqa saytdan link bosilganda ham cookie qöşilmaydi. Bu CSRF hujumlaridan eng kuçli himoya. Lekin foydalanuvçi tajribasiga ta'sir qiladi: agar foydalanuvçi email'dagi linkni bosib saytga kirsa, u tizimga kirgan bölsa ham, login holatida körinadi. Bank ilovalari va kritik tizimlar uçun mos.

SameSite=Lax — muvozanatli yondaşuv

SameSite=Lax — bu Strict va eskiça xulq örtasidagi muvozanat. Cookie köpçilik holatda yuboriladi, lekin POST forma yuborişda yoki iframe içida emas. Bu CSRF hujumlarining katta qismidan himoya qiladi, lekin foydalanuvçi tajribasini buzmaydi. Hozirgi zamonaviy brauzerlarda SameSite=Lax standart sifatida işlatiladi. Köpçilik veb-sayt uçun mos.

SameSite=None — alohida ehtiyot kerak

SameSite=None cookie har qanday cross-site sörovda yuboriladi. Bu eski xulq. Agar SameSite=None işlatilsa, Secure bayroği ham majburiy — brauzerlar buni talab qiladi. Bu sozlama faqat taşqi servislar (analytics, ad networks, payment widgets) uçun zarur bölganda işlatiladi. Oddiy sessiya cookie'lari uçun işlatiş xato.

Path va Domain — qamrov

Path sozlamasi cookie qaysi yöllarda yuborilişini belgilaydi. Misol uçun, path='/admin' örnatilgan cookie faqat /admin/* sahifalarda yuboriladi. Bu admin cookie'sini saytning boşqa qismlaridan ajratiş uçun foydali. Domain sozlamasi esa qaysi domenlarga cookie yuborilişini belgilaydi. Misol uçun, domain='.sayt.uz' barça subdomain'larga cookie yuboradi. Lekin bu xavf — agar bitta subdomain xavfsizmas bölsa, butun cookie xavf ostida. Imkon qadar domen sozlamasini çeklaş kerak.

Cookie hajmi va sonining çeklovi

Brauzerlarda cookie'lar uçun çeklovlar bor: bitta cookie maksimum 4 KB, bitta domen uçun 50 ta cookie. Cookie'larga köp ma'lumot saqlamaslik kerak — bu serverga har sörovda yuboriladi va tezlikni pasaytiradi. Katta ma'lumotlarni serverda sessiyada saqlang.

Sayt.uz amaliyot

Sayt.uz platformasida barça cookie'lar Secure, HttpOnly va SameSite=Lax bayroqlari bilan örnatiladi. Admin va kabinet cookie'lari uçun alohida Path sozlamasi qöllaniladi. Sessiya cookie'lari muhim amallar (login, parol özgartiriş) paytida regenerate qilinadi. Saytingizni Sayt.uz hostingda joylaştirsangiz, bepul SSL sertifikat orqali Secure cookie'lar töliq qöllaniladi. Domen röyxati ham bir joydan amalga oşiriladi.

Öxşaş maqolalar

🈲 SEO spam hujumi: Google'da saytingiz nomidan begona yaponça sahifalar çiqyapti 🐘 PHP'dagi kritik zaifliklar: yangilaşni nega keçiktirmaslik kerak 📚 OJS jurnal saytini himoyalaş: yangilaş, fayllar va botlardan himoya 🧪 Oçiq phpinfo() va unutilgan test fayllari: saytga qanday xavf tuğdiradi
🌐 Til
🇺🇿 O⁠'zbek 🇺🇿 Özbek (yangi) ✓ 🇺🇿 Ўзбек 🇷🇺 Русский 🇬🇧 English