Fail2ban serverga turli xil hujumlar qilayotgan IP manzillarni avtomatik aniqlab, ularni vaqtinçalik yoki butunlay bloklaş uçun işlatiladigan vosita. U xizmat sifatida fonda işlab turadi va log fayllarni doimiy kuzatib boradi. Agar bir IP manzildan köp marta xato login urinişi bölsa yoki şubhali sörovlar kelsa, Fail2ban iptables yoki firewalld orqali öşa IP'ni bloklaydi. Bu juda samarali himoya usuli, çunki avtomatik işlaydi va inson aralaşuvi talab qilmaydi.
Fail2ban nima va u qanday işlaydi
Fail2ban Python tilida yozilgan kiçik dastur bölib, log fayllarni regulyar ifodalar yordamida tahlil qiladi. Har bir himoya qilinadigan servis uçun alohida filter yoziladi va şu filterda qanday matn brute force urinişi sifatida tuşuniladi belgilanadi. Misol uçun, SSH log faylida "Failed password for" matni köp marta paydo bölsa, bu şubhali. Fail2ban şu hodisalarni sanaydi va belgilangan çegaradan oşsa, IP'ni bloklaydi. Blok muddati ham sozlanuvçi — bir neça daqiqadan tortib doimiy blokgaça qöyiş mumkin.
Ubuntu va Debian'da örnatiş
Fail2ban barça maşhur Linux distributivlarining standart paketlar omborida mavjud. Ubuntu yoki Debian serverda apt orqali bir buyruq bilan örnatiladi. Örnatişdan keyin servis avtomatik işga tuşadi va SSH himoyasi sukut böyiça yoqilgan böladi. CentOS, AlmaLinux yoki Rocky Linux'da yum yoki dnf paket menejerlari işlatiladi, lekin avval EPEL omborini qöşiş kerak bölişi mumkin. Örnatişdan keyin systemctl orqali holatini tekşirib köriş va xizmat işlayotganiga işonç hosil qiliş lozim.
Jail va filter sozlamalari
Fail2ban'da har bir himoya qilinadigan servis "jail" deb ataladi. Jail.local faylida barça sozlamalar saqlanadi va asl jail.conf faylini özgartirmaslik tavsiya etiladi, çunki yangilanişlarda u qayta yoziladi. Har bir jailda log fayl manzili, qaysi filter işlatilişi, neça urinişdan keyin bloklaş va blok muddati körsatiladi. SSH uçun standart sozlamalar yaxşi, lekin maxsus portlarda işlayotgan servislar uçun jailni qölda yoziş kerak böladi.
Web server va FTP himoyasi
Nginx va Apaçe uçun ham tayyor filterlar mavjud — ular 404 xatolari, kiriş urinişlari va boşqa şubhali faoliyatlarni kuzatadi. WordPress sayti uçun wp-login.php sahifasiga qilingan brute force urinişlarini bloklaş uçun maxsus filter yoziladi. ProFTPD, vsftpd va boşqa FTP serverlar uçun tayyor jaillar bor, ularni faqat yoqiş kifoya. Poçta serverlari — Postfix, Dovecot — uçun ham filterlar tayyor, bu spam botlardan himoya qiladi.
Sayt.uz amaliyot
Sayt.uz serverlarida Fail2ban barça mijoz serverlariga sukut böyiça örnatilgan va sozlangan. SSH portiga 5 marta xato urinişdan keyin IP 24 soatga bloklanadi. Web va poçta servislari uçun ham jaillar yoqilgan. Mijozlar kabinetdan öz saytlarida qaysi IP'lar bloklanganini körişi va kerak bölsa, işonçli IP'ni oq röyxatga qöşişi mumkin. Bizning ma'lumotimizga köra, Fail2ban yoqilgandan keyin brute force urinişlari 95% kamayadi.