Brauzer manzil satrida "Xavfsiz emas" yozuvi çiqqan saytdan xaridor buyurtma berişga, bemor esa telefon raqamini qoldirişga ikkilanadi. SSL sertifikati sayt bilan foydalanuvçi örtasidagi ma'lumotni şifrlaydi va manzilni https:// körinişiga ötkazadi. Let's Encrypt sertifikatlari bepul, ular 90 kunlik muddat bilan beriladi va ISPmanager ularni muddati tugaşidan oldin özi yangilab turadi. Demak, sertifikatni bir marta töğri örnatsangiz, keyin uni eslab yurişingiz şart emas.
Örnatişdan oldin: domen serverga qarab turganini tekşiring
Let's Encrypt sertifikat berişdan oldin domen haqiqatan sizning serveringizda ekanini tekşiradi. Buning uçun u domenning A yozuvi körsatgan IP manzilga HTTP orqali murojaat qilib, maxsus tekşiruv faylini öqiydi. Agar domen hali eski hostingga qarab tursa, DNS özgarişi tarqalmagan bölsa yoki sayt 80-portda oçilmasa, sertifikat çiqmaydi. Şuning uçun avval domen IP manzilini tekşiring:
dig A misol.uz +short
dig A www.misol.uz +short
curl -I http://misol.uz
Ikkala buyruq ham hosting serveringizning IP manzilini qaytarişi, curl esa javob sarlavhalarini körsatişi kerak. Agar domenni yaqinda sayt.uz kabinetida yangi NS serverlarga ötkazgan bölsangiz, özgariş tarqalişi uçun bir neça soat kutiş kerak bölişi mumkin.
ISPmanager'da sertifikat çiqariş
ISPmanager paneliga kirib, çap menyudan "SSL sertifikatlari" bölimini oçing (SSL-сертификаты yoki SSL certificates). Yuqoridagi tugmalar orasidan Let's Encrypt sertifikatini yaratiş variantini tanlang. Oçilgan oynada quyidagilarni körasiz:
- Domen — sertifikat qaysi sayt uçun çiqarilişi, röyxatdan saytingizni tanlang.
- Taxalluslar —
www.misol.uzham röyxatda bölişi kerak, aks holda www bilan kirganlarga xato çiqadi. - Wildcard —
*.misol.uzkabi barça subdomenlar uçun sertifikat. U DNS orqali tekşiriladi, şuning uçun domen DNS'i hosting serverida bölmasa, bu variant işlamasligi mumkin. - Email — muhim ogohlantirişlar yuboriladigan manzil.
Saqlagandan keyin panel sörov yuboradi va bir neça daqiqa içida sertifikat röyxatda faol holatda paydo böladi. Holat "söralmoqda" bölib uzoq qolib ketsa yoki xato körsatilsa, quyidagi xatolar bölimiga qarang.
Sertifikatni saytga ulaş va HTTPS'ga yönaltiriş
Köp hollarda ISPmanager yangi sertifikatni saytga avtomatik boğlaydi, lekin buni bir marta tekşirib qöygan ma'qul. "Saytlar" yoki "WWW-domenlar" bölimida domeningizni tahrirlaş oynasini oçing. U yerda "Xavfsiz ulaniş (SSL)" belgisi yoqilgan va röyxatdan aynan yangi Let's Encrypt sertifikati tanlangan bölişi kerak. Şu oynada "HTTP sörovlarini HTTPS'ga yönaltiriş" belgisini ham yoqing, şunda http://misol.uz ga kirgan har bir taşrifçi avtomatik ravişda xavfsiz manzilga ötadi.
Ba'zi panellarda HSTS opsiyasi ham böladi. U brauzerga saytni keyingi safar faqat HTTPS orqali oçişni buyuradi. Bu foydali, lekin HSTS yoqilgandan keyin HTTPS buzilib qolsa, taşrifçilar saytga umuman kira olmay qoladi. Şuning uçun HSTS'ni sertifikat kamida bir marta muvaffaqiyatli yangilanganini körgandan keyin yoqing.
Misol: maktab sayti va aralaş kontent muammosi
Namangandagi xususiy maktab öz saytini misol.uz domenida WordPress'da yuritadi. Sertifikat örnatilgandan keyin boş sahifa HTTPS'da oçiladi, lekin brauzer qulf belgisi yonida ogohlantiriş körsatadi. Sababi oddiy: maqolalardagi rasmlar va ba'zi skriptlar hali ham http:// manzil bilan bazaga yozilgan. Bu "aralaş kontent" deb ataladi. Avval WordPress sozlamalarida sayt manzilini https://misol.uz ga almaştiring, keyin bazadagi eski havolalarni yangilang. SSH kiriş bölsa, WP-CLI bilan buni bitta buyruqda qiliş mumkin:
wp search-replace 'http://misol.uz' 'https://misol.uz' --all-tables --dry-run
wp search-replace 'http://misol.uz' 'https://misol.uz' --all-tables
Birinçi buyruq heç narsani özgartirmasdan neçta joy almaştirilişini körsatadi, ikkinçisi esa haqiqiy almaştirişni bajaradi. Bundan oldin albatta bazaning nusxasini oling. SSH bölmasa, xuddi şu işni qiluvçi işonçli plagindan foydalaniş mumkin.
Sertifikat çiqmasa: eng köp uçraydigan sabablar
Birinçi sabab DNS: domen yoki uning www varianti boşqa IP manzilga qarab turgan böladi. Ikkinçi sabab .htaccess yoki sayt kodidagi qoidalar /.well-known/acme-challenge/ manziliga kirişni bloklaydi yoki uni boşqa sahifaga yönaltiradi. Uçinçisi Cloudflare kabi proksi xizmatlari: ular yoqilgan bölsa, tekşiruv sörovi töğridan-töğri serveringizga yetib bormasligi mumkin. Törtinçisi esa domen nomidagi CAA yozuvi, agar u Let's Encrypt'ga ruxsat bermasa, sertifikat rad etiladi.
Şuni ham biliş muhimki, Let's Encrypt qisqa vaqt içidagi muvaffaqiyatsiz urinişlar sonini çeklaydi. Xatoni tuzatmasdan tugmani qayta-qayta bosiş faqat vaqtinçalik blokka olib keladi. Avval sababni topib tuzating, keyin bitta uriniş qiling. Muammo hal bölmasa, domen nomi va xato matnini yozib sayt.uz texnik yordamiga tiket yuboring.
Sertifikat işlayotganini qanday tekşiriş
Brauzerda qulf belgisini bosib, sertifikat kim tomonidan berilgani va qaçongaça amal qilişini köriş mumkin. Buyruq satridan esa quyidagiça tekşiriladi:
echo | openssl s_client -connect misol.uz:443 -servername misol.uz 2>/dev/null | openssl x509 -noout -issuer -dates
Natijada sertifikatni bergan taşkilot hamda notBefore va notAfter sanalari çiqadi. Agar notAfter sanasi bir neça kun qolganiga qaramay yangilanmayotgan bölsa, domen DNS'i özgargan yoki tekşiruv manzili bloklangan bölişi mumkin, çunki avtomatik yangilaniş ham xuddi birinçi çiqarişdagi tekşiruvdan ötadi.