📚
Hosting

OJS ilmiy jurnal sayti uçun hosting: talablar va töğri sozlaş

17.11.2026
← Barça maqolalar

Open Journal Systems, qisqaça OJS — ilmiy jurnallarni onlayn yuritiş uçun yaratilgan oçiq kodli tizim. Unda mualliflar maqola yuboradi, taqrizçilar baholaydi, muharrirlar sonlarni naşr qiladi va tayyor maqolalar PDF körinişida oçiq e'lon qilinadi. Özbekistondagi köplab universitet va ilmiy-tadqiqot institutlari jurnallari aynan OJS'da işlaydi. Tizim özi bepul, lekin u barqaror işlaşi va ilmiy bazalarda töğri indekslanişi uçun hosting töğri tanlanişi va sozlanişi kerak.

OJS hostingdan nimani talab qiladi

OJS PHP tilida yozilgan va MySQL, MariaDB yoki PostgreSQL bazasi bilan işlaydi. Har bir yirik versiyaning öz PHP talabi bor: 3.3 qatori eskiroq PHP versiyalarida ham işlagan bölsa, 3.4 va undan keyingilar PHP 8 qatorini talab qiladi. Şuning uçun örnatişdan yoki yangilaşdan oldin rasmiy hujjatlardagi talablarni tekşiring va hostingda kerakli PHP versiyasini tanlay olişingizga işonç hosil qiling. Kengaytmalardan odatda mbstring, xml, intl, curl, zip, gd va baza drayveri kerak böladi.

Yuklama nuqtai nazaridan OJS kundalik işda oğir tizim emas: bir kunda bir neça muallif maqola yuklaydi, muharrirlar bir neçta sahifani oçadi. Uning asosiy yuki öquvçilar va ayniqsa qidiruv tizimlari hamda botlardan keladi, ular maqola sahifalari va PDF fayllarni doimiy ravişda körib çiqadi. Şu sababli kiçik va örta jurnal uçun yaxşi sozlangan umumiy hosting yetarli, bir serverda önlab jurnallarni yuritadigan naşriyot uçun esa VPS qulayroq.

Fayllar papkasi sayt ildizidan taşqarida bölsin

OJS yuborilgan qölyozmalar, taqrizlar va naşr qilingan fayllarni bazada emas, alohida papkada saqlaydi. Bu papka sayt ildizidan, ya'ni brauzer orqali töğridan-töğri oçiladigan joydan taşqarida bölişi şart. Aks holda hali taqrizdan ötmagan qölyozmalar, taqrizçilarning ismlari va izohlari begonalar qöliga tuşişi mumkin. Örnatiş paytida OJS şu papka yölini söraydi va keyin u config.inc.php faylida saqlanadi.

Quyida asosiy sozlamalar namunasi keltirilgan. base_url jurnal manzilini, restful_urls esa manzillardan index.php qismini olib taşlaşni belgilaydi. Bu parametr işlaşi uçun hostingda Apaçe'ning rewrite moduli va tegişli .htaccess qoidasi bölişi kerak.

[general]
base_url = "https://journal.example.uz"
restful_urls = On

[files]
files_dir = /var/www/ojs_files

[security]
force_ssl = On

force_ssl yoqilganda tizim barça sahifalarni HTTPS'ga yönaltiradi. Buni faqat sertifikat örnatilib, sayt https orqali oçilayotganiga işonç hosil qilgandan keyin yoqing, aks holda kiriş sahifasi aylanma yönaltirişga tuşib qolişi mumkin.

Disk hajmi va maqolalar arxivi

Ilmiy jurnalning disk hajmi asosan PDF fayllar hisobiga ösadi. Har bir maqola bir neça versiyada saqlanadi: muallifning birinçi qölyozmasi, taqrizdan keyingi tuzatilgan matn va naşrga tayyorlangan yakuniy fayl. Yiliga törtta son çiqaradigan, har sonda ön-ön beşta maqola böladigan jurnal uçun bu bir neça yilda sezilarli hajm hosil qiladi. Rasm va jadvallarga boy maqolalar, ayniqsa tibbiyot va muhandislik yönalişlarida, fayl hajmini yanada oşiradi.

Disk tölib qolsa, OJS yangi fayl yuklay olmaydi va muallif xato xabarini köradi, bu esa jurnal obrösiga putur yetkazadi. Şuning uçun tarifni hozirgi hajmdan emas, kamida bir-ikki yillik ösişni hisobga olib tanlang va panelda disk bandligini vaqti-vaqti bilan kuzatib boring.

Rejalaştirilgan vazifalar va poçta

OJS bir qator işlarni fon rejimida bajaradi: taqrizçilarga muddat eslatmalarini yuboriş, foydalaniş statistikasini qayta işlaş, eskirgan ma'lumotlarni tozalaş. Ular tools/runScheduledTasks.php skripti orqali işga tuşadi. Ba'zi versiyalarda bu vazifalar sahifa oçilganda ham işlaşi mumkin, lekin işonçli usul — serverdagi cron. ISPmanager'da buni rejalaştiruvçi bölimida quyidagiça qöşiş mumkin:

0 * * * * /usr/bin/php /var/www/journal.example.uz/tools/runScheduledTasks.php > /dev/null 2>&1

Poçta jurnal uçun hayotiy ahamiyatga ega, çunki muallif va taqrizçi bilan butun muloqot xatlar orqali boradi. PHP'ning oddiy mail() funksiyasi orqali ketgan xatlar köpinça spam papkasiga tuşadi. Yaxşisi, config.inc.php faylidagi [email] bölimida SMTP'ni yoqib, jurnal domenidagi haqiqiy poçta qutisi orqali yuboriş va domen uçun SPF hamda DKIM yozuvlarini sozlaş kerak.

Indekslaş: Google Sçolar va OAI-PMH

Ilmiy jurnal uçun maqolalarning qidiruv tizimlari va ilmiy bazalarda topilişi juda muhim. OJS maqola sahifalariga kerakli meta-teglarni özi qöşadi va OAI-PMH interfeysi orqali metama'lumotlarni ilmiy agregatorlarga beradi. Bu işlaşi uçun sayt barqaror oçilişi, maqola PDF fayllari bloklanmagan bölişi va manzillar tez-tez özgarmasligi kerak. Jurnalni boşqa domen yoki boşqa manzil tuzilmasiga köçirsangiz, eski manzillardan yangilariga 301 yönaltiriş qöying, aks holda indekslangan havolalar işlamay qoladi.

Botlardan himoyalanişda ehtiyot böliş kerak: haddan taşqari qattiq bloklaş Google Sçolar'ni ham tösib qöyişi mumkin. Masalan, Samarqanddagi universitet jurnali sayt sekinlaşgani uçun barça botlarni bloklab qöysa, bir neça oydan keyin yangi maqolalar qidiruvda körinmay qolişi ehtimoli bor. Töğri yöl — faqat zararli va haddan taşqari tajovuzkor botlarni çeklaş.

Zaxira nusxa va yangilaş tartibi

OJS'ni yangilaş bazaning tuzilişini özgartiradi va muvaffaqiyatsiz yangilanişdan keyin ortga qaytiş faqat töliq nusxa bilan mumkin. Şuning uçun har bir yangilaşdan oldin uçta narsani saqlang: kod papkasi, fayllar papkasi va baza. sayt.uz hostingida avtomatik zaxira nusxalar bor, lekin muhim yangilaşdan oldin qölda olingan nusxa ham ortiqça bölmaydi:

mysqldump --single-transaction -u ojs_user -p ojs_db > ojs_db_$(date +%F).sql
tar -czf ojs_files_$(date +%F).tar.gz /var/www/ojs_files

Yangilaşni avval sinov nusxasida ötkaziş eng xavfsiz usul. Jurnalning bazasi va fayllarini qöşimça subdomenga köçirib, yangi versiyani öşa yerda sinab köring, plaginlar va mavzu (tema) mos işlaşini tekşiring, keyingina asosiy saytni yangilang. Eskirgan OJS versiyalari hujumçilar uçun qulay nişon, şuning uçun xavfsizlik tuzatişlarini keçiktirmaslik kerak.

Öxşaş maqolalar

🛡️ OJS jurnal saytini botlardan himoyalaş: qidiruv, yuklama va loglar 🛠️ Texnik yordamga töğri murojaat: muammo tez hal bölişi uçun nima yoziş kerak 🧭 Vektor bazani öz serveringizda işlatiş: Qdrant va pgvector 🧭 Portainer: Docker konteynerlarini brauzer orqali boşqariş
🌐 Til
🇺🇿 O⁠'zbek 🇺🇿 Özbek (yangi) ✓ 🇺🇿 Ўзбек 🇷🇺 Русский 🇬🇧 English