📚
Hosting

OJS ilmiy jurnal sayti uchun hosting: talablar va to'g'ri sozlash

17.11.2026
← Barcha maqolalar

Open Journal Systems, qisqacha OJS — ilmiy jurnallarni onlayn yuritish uchun yaratilgan ochiq kodli tizim. Unda mualliflar maqola yuboradi, taqrizchilar baholaydi, muharrirlar sonlarni nashr qiladi va tayyor maqolalar PDF ko'rinishida ochiq e'lon qilinadi. O'zbekistondagi ko'plab universitet va ilmiy-tadqiqot institutlari jurnallari aynan OJS'da ishlaydi. Tizim o'zi bepul, lekin u barqaror ishlashi va ilmiy bazalarda to'g'ri indekslanishi uchun hosting to'g'ri tanlanishi va sozlanishi kerak.

OJS hostingdan nimani talab qiladi

OJS PHP tilida yozilgan va MySQL, MariaDB yoki PostgreSQL bazasi bilan ishlaydi. Har bir yirik versiyaning o'z PHP talabi bor: 3.3 qatori eskiroq PHP versiyalarida ham ishlagan bo'lsa, 3.4 va undan keyingilar PHP 8 qatorini talab qiladi. Shuning uchun o'rnatishdan yoki yangilashdan oldin rasmiy hujjatlardagi talablarni tekshiring va hostingda kerakli PHP versiyasini tanlay olishingizga ishonch hosil qiling. Kengaytmalardan odatda mbstring, xml, intl, curl, zip, gd va baza drayveri kerak bo'ladi.

Yuklama nuqtai nazaridan OJS kundalik ishda og'ir tizim emas: bir kunda bir necha muallif maqola yuklaydi, muharrirlar bir nechta sahifani ochadi. Uning asosiy yuki o'quvchilar va ayniqsa qidiruv tizimlari hamda botlardan keladi, ular maqola sahifalari va PDF fayllarni doimiy ravishda ko'rib chiqadi. Shu sababli kichik va o'rta jurnal uchun yaxshi sozlangan umumiy hosting yetarli, bir serverda o'nlab jurnallarni yuritadigan nashriyot uchun esa VPS qulayroq.

Fayllar papkasi sayt ildizidan tashqarida bo'lsin

OJS yuborilgan qo'lyozmalar, taqrizlar va nashr qilingan fayllarni bazada emas, alohida papkada saqlaydi. Bu papka sayt ildizidan, ya'ni brauzer orqali to'g'ridan-to'g'ri ochiladigan joydan tashqarida bo'lishi shart. Aks holda hali taqrizdan o'tmagan qo'lyozmalar, taqrizchilarning ismlari va izohlari begonalar qo'liga tushishi mumkin. O'rnatish paytida OJS shu papka yo'lini so'raydi va keyin u config.inc.php faylida saqlanadi.

Quyida asosiy sozlamalar namunasi keltirilgan. base_url jurnal manzilini, restful_urls esa manzillardan index.php qismini olib tashlashni belgilaydi. Bu parametr ishlashi uchun hostingda Apache'ning rewrite moduli va tegishli .htaccess qoidasi bo'lishi kerak.

[general]
base_url = "https://journal.example.uz"
restful_urls = On

[files]
files_dir = /var/www/ojs_files

[security]
force_ssl = On

force_ssl yoqilganda tizim barcha sahifalarni HTTPS'ga yo'naltiradi. Buni faqat sertifikat o'rnatilib, sayt https orqali ochilayotganiga ishonch hosil qilgandan keyin yoqing, aks holda kirish sahifasi aylanma yo'naltirishga tushib qolishi mumkin.

Disk hajmi va maqolalar arxivi

Ilmiy jurnalning disk hajmi asosan PDF fayllar hisobiga o'sadi. Har bir maqola bir necha versiyada saqlanadi: muallifning birinchi qo'lyozmasi, taqrizdan keyingi tuzatilgan matn va nashrga tayyorlangan yakuniy fayl. Yiliga to'rtta son chiqaradigan, har sonda o'n-o'n beshta maqola bo'ladigan jurnal uchun bu bir necha yilda sezilarli hajm hosil qiladi. Rasm va jadvallarga boy maqolalar, ayniqsa tibbiyot va muhandislik yo'nalishlarida, fayl hajmini yanada oshiradi.

Disk to'lib qolsa, OJS yangi fayl yuklay olmaydi va muallif xato xabarini ko'radi, bu esa jurnal obro'siga putur yetkazadi. Shuning uchun tarifni hozirgi hajmdan emas, kamida bir-ikki yillik o'sishni hisobga olib tanlang va panelda disk bandligini vaqti-vaqti bilan kuzatib boring.

Rejalashtirilgan vazifalar va pochta

OJS bir qator ishlarni fon rejimida bajaradi: taqrizchilarga muddat eslatmalarini yuborish, foydalanish statistikasini qayta ishlash, eskirgan ma'lumotlarni tozalash. Ular tools/runScheduledTasks.php skripti orqali ishga tushadi. Ba'zi versiyalarda bu vazifalar sahifa ochilganda ham ishlashi mumkin, lekin ishonchli usul — serverdagi cron. ISPmanager'da buni rejalashtiruvchi bo'limida quyidagicha qo'shish mumkin:

0 * * * * /usr/bin/php /var/www/journal.example.uz/tools/runScheduledTasks.php > /dev/null 2>&1

Pochta jurnal uchun hayotiy ahamiyatga ega, chunki muallif va taqrizchi bilan butun muloqot xatlar orqali boradi. PHP'ning oddiy mail() funksiyasi orqali ketgan xatlar ko'pincha spam papkasiga tushadi. Yaxshisi, config.inc.php faylidagi [email] bo'limida SMTP'ni yoqib, jurnal domenidagi haqiqiy pochta qutisi orqali yuborish va domen uchun SPF hamda DKIM yozuvlarini sozlash kerak.

Indekslash: Google Scholar va OAI-PMH

Ilmiy jurnal uchun maqolalarning qidiruv tizimlari va ilmiy bazalarda topilishi juda muhim. OJS maqola sahifalariga kerakli meta-teglarni o'zi qo'shadi va OAI-PMH interfeysi orqali metama'lumotlarni ilmiy agregatorlarga beradi. Bu ishlashi uchun sayt barqaror ochilishi, maqola PDF fayllari bloklanmagan bo'lishi va manzillar tez-tez o'zgarmasligi kerak. Jurnalni boshqa domen yoki boshqa manzil tuzilmasiga ko'chirsangiz, eski manzillardan yangilariga 301 yo'naltirish qo'ying, aks holda indekslangan havolalar ishlamay qoladi.

Botlardan himoyalanishda ehtiyot bo'lish kerak: haddan tashqari qattiq bloklash Google Scholar'ni ham to'sib qo'yishi mumkin. Masalan, Samarqanddagi universitet jurnali sayt sekinlashgani uchun barcha botlarni bloklab qo'ysa, bir necha oydan keyin yangi maqolalar qidiruvda ko'rinmay qolishi ehtimoli bor. To'g'ri yo'l — faqat zararli va haddan tashqari tajovuzkor botlarni cheklash.

Zaxira nusxa va yangilash tartibi

OJS'ni yangilash bazaning tuzilishini o'zgartiradi va muvaffaqiyatsiz yangilanishdan keyin ortga qaytish faqat to'liq nusxa bilan mumkin. Shuning uchun har bir yangilashdan oldin uchta narsani saqlang: kod papkasi, fayllar papkasi va baza. sayt.uz hostingida avtomatik zaxira nusxalar bor, lekin muhim yangilashdan oldin qo'lda olingan nusxa ham ortiqcha bo'lmaydi:

mysqldump --single-transaction -u ojs_user -p ojs_db > ojs_db_$(date +%F).sql
tar -czf ojs_files_$(date +%F).tar.gz /var/www/ojs_files

Yangilashni avval sinov nusxasida o'tkazish eng xavfsiz usul. Jurnalning bazasi va fayllarini qo'shimcha subdomenga ko'chirib, yangi versiyani o'sha yerda sinab ko'ring, plaginlar va mavzu (tema) mos ishlashini tekshiring, keyingina asosiy saytni yangilang. Eskirgan OJS versiyalari hujumchilar uchun qulay nishon, shuning uchun xavfsizlik tuzatishlarini kechiktirmaslik kerak.

O'xshash maqolalar

💾 VPS'da swap: kerakmi, qancha va qanday sozlanadi 🗂️ ISPmanager fayl menejeri bilan ishlash: yuklash, arxiv, tahrir va ruxsatlar ⏱️ 504 Gateway Timeout: xato sababi va uni bosqichma-bosqich tuzatish 📜 Hosting SLA: kafolatlar, uptime foizi va kompensatsiya qanday ishlaydi
🌐 Til
🇺🇿 O'zbek ✓ 🇺🇿 Ўзбек 🇷🇺 Русский 🇬🇧 English