Parolni saqlaşda har xil yondaşuvlar bor. MD5/SHA-1 eskirgan, xavfsiz emas. Bugun yagona töğri yöl — modern haşing algoritmlari.
Nima uçun şunçaki hash yetmaydi?
MD5(password) — buzilgan. Rainbow tables — minglab umumiy parol haşlarini tezda topadi. Brute force GPU bilan — soatlar.
bcrypt — sinov ötgan
1999'dan beri. Sekin (parol tekşiriş 100ms+) — brute force qiyin. Cost parametri: 12 (default) yoki 14 (xavfsizroq, sekinroq).
PHP'da
$hash = password_hash($pass, PASSWORD_BCRYPT, ['cost' => 12]). Tekşiriş: password_verify($pass, $hash).
Argon2 — 2015 yutuq
Password Haşing Competition ğolibi. bcrypt'dan xavfsizroq. GPU/ASIC hujumga qarşi. PASSWORD_ARGON2ID yoki ARGON2I.
Salt
Avtomatik. Har parol uçun unikal salt — bir xil parol — har xil hash. Rainbow tables iş bermaydi.
Pepper (server secret)
Application secret — DB'da emas, kod yoki .env'da. DB tanlansa ham parol oçilmaydi.
Rehaşing
Vaqt ötib cost oşiriladi. password_needs_rehash() bilan eski haşlarni yangilaş.
2FA
Parol kuçli emas — har doim 2FA qöşing. SMS, authenticator, hardware key.
Nima bölmasin?
MD5, SHA-1, SHA-256 (faqat) — eskirgan. Encryption (decrypt mumkin) — parol uçun emas. Plain text — albatta yöq.