PCI DSS töliq nomi Payment Card Industry Data Security Standard bölib, u tölov karta ma'lumotlarini qabul qiluvçi, qayta işlovçi yoki saqlovçi har qanday taşkilot uçun majburiy standart hisoblanadi. Standart Visa, Mastercard, American Express, Discover va JCB tomonidan birgalikda işlab çiqilgan. Bugungi kunda online dökon oçmoqçi bölgan har bir tadbirkor bu standartning asoslarini bilişi kerak, aks holda hisob raqamlari yopib qöyilişi mumkin.
Nima uçun PCI DSS kerak
Karta ma'lumotlari — bu kiberjinoyatçilar uçun eng qimmatli ölja. Bitta karta raqami qora bozorda 5 dollardan 100 dollargaça sotiladi, korporativ ma'lumotlar töplamlari esa minglab dollar turadi. PCI DSS aynan şu xavfni kamaytiriş uçun yaratilgan. Standart 12 ta asosiy talabni öz içiga oladi: tarmoq xavfsizligi, ma'lumotlarni şifrlaş, kiriş nazorati, monitoring, muntazam testlar va xavfsizlik siyosati. Har bir talab bir neçta kiçik nuqtalardan iborat va auditor tomonidan tekşiriladi.
Tört darajadagi merçant'lar
PCI DSS savdogarlarni yillik tranzaktsiya hajmiga qarab tört darajaga böladi. Level 1 — yiliga 6 milliondan ortiq tranzaktsiya, eng qattiq talablar va majburiy on-site audit. Level 2 — 1-6 million tranzaktsiya, soddalaştirilgan öz-özini baholaş. Level 3 — 20 ming dan 1 milliongaça e-commerce tranzaktsiyalari. Level 4 — eng kiçik savdogarlar, yiliga 20 mingdan kam. Özbekistondagi köpçilik online dökonlar Level 4 ga kiradi, lekin bu talablardan ozod degani emas.
SAQ — Self-Assessment Questionnaire
Kiçik va örta savdogarlar uçun PCI DSS öz-özini baholaş anketasi taqdim etiladi. SAQ-A — agar barça tölovlar taşqi provayder orqali ötsa va saytda heç qanday karta ma'lumoti kirilmasa. SAQ-A-EP — agar sayt yönaltiriş bilan işlasa lekin tölov sahifasini özi yetkazib bersa. SAQ-D — agar karta ma'lumotlari töğridan-töğri saytga kiritilsa. Sayt.uz tomonidan tavsiya etiladigan integratsiya odatda SAQ-A ga töğri keladi, bu eng oson va xavfsiz variant.
Tokenizatsiya va P2PE
PCI DSS hajmini kamaytirişning eng yaxşi usuli — karta ma'lumotini umuman saqlamaslik. Tokenizatsiya texnologiyasi karta raqamini tasodifiy token bilan almaştiradi, asl raqam esa faqat tölov provayderida qoladi. Point-to-Point Encryption (P2PE) esa karta swipe qilingan zahoti şifrlaydi va deşifrlaş faqat oxirgi nuqtada amalga oşadi. Bu ikki texnologiya birgalikda PCI DSS auditining köp qismini çetlab ötişga imkon beradi va xavfni keskin pasaytiradi.
Sayt.uz amaliyot
Sayt.uz tölov şlyuzlari Payme, Click va Uzcard bilan töğridan-töğri integratsiya orqali işlaydi, demak mijoz saytida heç qanday karta ma'lumoti saqlanmaydi. Bu öz avtomatik ravişda PCI DSS Level 4 SAQ-A toifasiga töğri keladi va mijoz audit talablarining 95 foizidan ozod böladi. Sayt.uz infratuzilmasining özi Level 1 sertifikatiga ega, har yili taşqi auditorlar tomonidan tekşiriladi. 2026 yil ma'lumotlariga köra, mijozlarimizning 1450 dan ortiği tölov modulidan foydalanmoqda, oylik tölov modul aktivatsiya narxi 120 ming sömdan boşlanadi.