Backup — saytni yöqotmaslik kafolati. "Mening saytim heç qaçon buzilmaydi" — buzilmagan saytim degan odam baxtsiz hodisada faqat hali bölmagan. Backup hamma uçun, har vaqt.
3-2-1 qoidasi
3 nusxa: original + 2 backup. 2 turli mediada: SSD + bulut. 1 ta off-site (boşqa joyda) — yonğin, suv bölsa.
Nima saqlaş kerak?
1) Database (MySQL/PostgreSQL dump). 2) User uploads (rasm, fayl). 3) Application code — Git'da, lekin server konfiguratsiya ham. 4) .env va credential fayllar (alohida, şifrlangan).
Tezlik böyiça turlari
1) Full backup — barçasi. Sekin, köp joy. Haftada 1 marta. 2) Incremental — faqat özgargani. Tez, kam joy. Kunlik. 3) Differential — oxirgi full'dan özgargan. Örta yöl.
Avtomatik backup
Cron orqali skript: mysqldump + tar + rsync to S3. Yoki tayyor servislar:
- AWS S3 + Glacier — kiçik narx, $0.004/GB.
- Backblaze B2 — $0.005/GB.
- Google Drive — 15GB bepul.
- DigitalOcean Spaces.
WordPress plugin
UpdraftPlus (bepul/$70 premium), BackWPup, BlogVault. Kunlik DB + haftalik full. Avtomatik bulutga.
cPanel backup
Backup Wizard — bir click, butun sayt. JetBackup köp hostinğda.
Git — code uçun
Application code Git'da. GitHub/GitLab — sayt buzilsa, code yöq bölmaydi. CI/CD bilan deploy.
Tikaş testi
Eng muhim — backup tikaş mumkinmi? Yiliga 1 marta yangi server'da "disaster recovery" maşqi. Backup bor — lekin tikana olmaslik = backup yöq.
Saqlaş muddati
Kunlik — 7 kun. Haftalik — 1 oy. Oylik — 1 yil. Yillik — 5+ yil. Eski backup — issue tezda ma'lum bölmasa qaytiş uçun.
Sayt.uz backup
Kunlik MySQL dump → S3, 7 kun. Haftalik full → S3, 1 oy. Application code → GitHub. Yiliga 1 marta tikaş testi.
Eslatma — encryption
Backup fayllar şifrlangan bölsin (gpg, openssl). S3 hujum bölsa ham, ma'lumot oçiq qolmaydi.