Backup — saytni yo'qotmaslik kafolati. "Mening saytim hech qachon buzilmaydi" — buzilmagan saytim degan odam baxtsiz hodisada faqat hali bo'lmagan. Backup hamma uchun, har vaqt.
3-2-1 qoidasi
3 nusxa: original + 2 backup. 2 turli mediada: SSD + bulut. 1 ta off-site (boshqa joyda) — yong'in, suv bo'lsa.
Nima saqlash kerak?
1) Database (MySQL/PostgreSQL dump). 2) User uploads (rasm, fayl). 3) Application code — Git'da, lekin server konfiguratsiya ham. 4) .env va credential fayllar (alohida, shifrlangan).
Tezlik bo'yicha turlari
1) Full backup — barchasi. Sekin, ko'p joy. Haftada 1 marta. 2) Incremental — faqat o'zgargani. Tez, kam joy. Kunlik. 3) Differential — oxirgi full'dan o'zgargan. O'rta yo'l.
Avtomatik backup
Cron orqali skript: mysqldump + tar + rsync to S3. Yoki tayyor servislar:
- AWS S3 + Glacier — kichik narx, $0.004/GB.
- Backblaze B2 — $0.005/GB.
- Google Drive — 15GB bepul.
- DigitalOcean Spaces.
WordPress plugin
UpdraftPlus (bepul/$70 premium), BackWPup, BlogVault. Kunlik DB + haftalik full. Avtomatik bulutga.
cPanel backup
Backup Wizard — bir click, butun sayt. JetBackup ko'p hosting'da.
Git — code uchun
Application code Git'da. GitHub/GitLab — sayt buzilsa, code yo'q bo'lmaydi. CI/CD bilan deploy.
Tikash testi
Eng muhim — backup tikash mumkinmi? Yiliga 1 marta yangi server'da "disaster recovery" mashqi. Backup bor — lekin tikana olmaslik = backup yo'q.
Saqlash muddati
Kunlik — 7 kun. Haftalik — 1 oy. Oylik — 1 yil. Yillik — 5+ yil. Eski backup — issue tezda ma'lum bo'lmasa qaytish uchun.
Sayt.uz backup
Kunlik MySQL dump → S3, 7 kun. Haftalik full → S3, 1 oy. Application code → GitHub. Yiliga 1 marta tikash testi.
Eslatma — encryption
Backup fayllar shifrlangan bo'lsin (gpg, openssl). S3 hujum bo'lsa ham, ma'lumot ochiq qolmaydi.