🏰
Xavfsizlik

Server hardening: Linux audit, firewall va SELinux qoidalari

18.03.2026
← Barça maqolalar

Server hardening nima va nima uçun kerak

Hardening sözma-söz "qotiriş" degani — serverni hujumlarga çidamli qiliş jarayoni. Default Linux distributiv köp funksional bölişi uçun köp xizmatlarni yoqib qöyadi: FTP, Telnet, RPC, Samba va boşqalar. Bularning hammasi attack surface — ya'ni hujum yuzasini kengaytiradi. Hardening esa şu yuzani imkon qadar kiçraytirişni maqsad qiladi.

Sayt.uz amaliyotida har bir yangi server avtomatlaştirilgan hardening skripti orqali sozlanadi. Bu skript CIS Bençmark va NIST tavsiyalariga asoslangan va 200 dan ortiq qoidani bajaradi. Bunday yondaşuv qölda xato qiliş ehtimolini bartaraf etadi va auditda standart natija beradi.

Linux audit va boşlanğiç tekşiruv

Birinçi qadam — joriy holatni tuşuniş. Lynis, OpenSCAP yoki tiger kabi vositalar serverni skanerlaydi va xavfsizlik böyiça hisobot beradi. Hisobotda oçiq portlar, işlovçi xizmatlar, fayl ruxsatlari, foydalanuvçi hisoblari va sozlamalar tekşiriladi. Har bir muammo uçun "severity" darajasi va tuzatiş böyiça tavsiya beriladi.

Audit faqat boşlanğiç emas, balki davom etuvçi jarayon. Sayt.uz da Lynis har hafta avtomatik işlaydi va natijasi Slack ga yuboriladi. Score 90 dan tuşsa, javobgar muhandisga ticket avtomatik yaratiladi va 48 soat içida tuzatilişi şart.

Keraksiz xizmatlarni öçiriş

"Işlatilmagan xizmat — hujum vektor" qoidasi har doim amal qiladi. systemctl list-unit-files buyruği barça enabled xizmatlarni körsatadi. Veb serverga FTP, Telnet, Avahi, CUPS yoki Bluetooth kerak emas. Ularni systemctl disable va systemctl mask buyruqlari orqali butunlay töxtatiş kerak.

Sayt.uz tavsiyasi: production serverga minimum töplam — sşd, sizning ilovangiz, monitoring agenti va log forwarder. Boşqa hamma narsa öçiriladi. Qulaylik uçun base image (Docker yoki AMI) tayyorlanadi va undan barça serverlar bir xil holatda çiqadi.

Firewall va tarmoq segmentatsiyasi

Firewall hardening ning asosiy qismi. Default ruxsat bilan işlaşdan voz keçing — default deny qoidasi joriy qiling. Faqat ma'lum portlar va ma'lum manbalardan ruxsat bering. iptables, nftables yoki ufw vositalari orqali oddiy va aniq qoidalar yoziladi.

Sayt.uz tarmoq sxemasi: taşqi firewall (Cloudflare WAF) faqat 80 va 443 portlarini oçadi, içki firewall esa SSH ni faqat bastion IP dan, ma'lumotlar bazasi portini faqat app server IP lardan ruxsat beradi. Bunday segmentatsiya hatto bitta server buzilsa ham, hujumçi boşqa tizimlarga ötib bölmaydi.

SELinux va majburiy ruxsatlar

SELinux Linux yadrosining qöşimça xavfsizlik qatlami bölib, har bir process va fayl uçun majburiy ruxsatlar tizimini joriy qiladi. Hatto root foydalanuvçi ham SELinux qoidasini buza olmaydi. AppArmor — Ubuntu va Debian uçun şunga öxşaş mexanizm.

Köpçilik administrator SELinux ni "işlamaydi" deb öçirib qöyadi, lekin bu katta xato. Sayt.uz amaliyotida SELinux enforcing rejimda işlaydi va har bir custom ilova uçun maxsus policy yoziladi. Boşlanğiç vaqtda permissive rejimda qoldirib, audit log ni tahlil qiliş va şundan keyin enforcing ga ötiş töğri yondaşuvdir.

Sayt.uz amaliyot

Sayt.uz da hardening jarayoni: barça serverlar Ansible playbook orqali sozlanadi (CIS Bençmark Level 2), SELinux enforcing, fail2ban SSH va veb uçun, auditd barça critical fayllar uçun, unattended-upgrades yoqilgan, root login butunlay man qilingan, sudo har bir buyruq uçun loglanadi. Har oyda Lynis audit, har çoragda penetration test ötkaziladi va natijalar boşqaruvga hisobot beriladi.

Öxşaş maqolalar

🈲 SEO spam hujumi: Google'da saytingiz nomidan begona yaponça sahifalar çiqyapti 🐘 PHP'dagi kritik zaifliklar: yangilaşni nega keçiktirmaslik kerak 📚 OJS jurnal saytini himoyalaş: yangilaş, fayllar va botlardan himoya 🧪 Oçiq phpinfo() va unutilgan test fayllari: saytga qanday xavf tuğdiradi
🌐 Til
🇺🇿 O⁠'zbek 🇺🇿 Özbek (yangi) ✓ 🇺🇿 Ўзбек 🇷🇺 Русский 🇬🇧 English