📊
Hosting

Server yuki va Load Average: serverning iş körsatkiçini tuşuniş

25.02.2026
← Barça maqolalar

Load Average — bu Linux serverning CPU va boşqa resurslarga bölgan talabni körsatuvçi raqamdir. Bu raqam Linux iş körsatkiçini tuşuniş uçun eng muhim metrika. uptime yoki top komandalari orqali körsatiladi: "load average: 0.50, 0.75, 1.20" — 1, 5 va 15 daqiqali örtaçalar.

Load Average qanday tuşuniladi?

Load Average raqamining ma'nosi CPU yadrolar soniga boğliq. Misol: 1 CPU yadroli serverda Load Average 1.0 — bu CPU 100% band; 2.0 — talab 2x köp (50% navbatda kutmoqda); 0.5 — 50% band, 50% böş.

4 CPU yadroli serverda esa: Load Average 4.0 — 100% band; 8.0 — 2x köp talab; 2.0 — 50% band.

Umumiy qoida: Load Average / CPU yadrolar soni = CPU yuk foizi. Misol: 8 yadroli serverda LA = 4.0 → 50% yuk.

Qaçon taşviş?

Load Average yuqori bölsa (CPU yadrolar sonidan köp), saytlar sekinlaşadi. Taşviş belgisi: 1 daqiqali LA > CPU yadrolar soni × 1.5 — bu vaqtinçalik portlaş; 5 daqiqali LA > yadrolar soni × 1 — barqaror yuk muammosi; 15 daqiqali LA > yadrolar soni — uzoq muddatli muammo.

Yuqori yuk sabablari

WordPress brute force hujum — botlar wp-login.php'ga köp sörovlar yuboradi. Yeçim: wp-login'ga IP çeklov yoki Wordfence.

MySQL slow queries — notöğri indekslangan database. Yeçim: slow_query_log yoqiş va EXPLAIN bilan tahlil.

Yangi bot crawl — Google, Yandex va boşqa botlar bir vaqtda saytni crawl qiladi. Yeçim: robots.txt'da crawl-delay yoki Cloudflare rate limit.

Cron job töqnaşuvi — bir vaqtda köp oğir cron işga tuşadi.

Monitoring vositalari

uptime — eng oddiy: 1, 5, 15 daqiqali LA körsatadi.

top — real vaqt rejimida CPU, RAM va jarayonlarni körsatadi.

htop — top'ning yaxşilangan versiyasi (alohida maqola).

Munin, Nagios, Prometheus + Grafana — yirik serverlar uçun professional monitoring.

Sayt.uz amaliyot

Sayt.uz serverlarida 24/7 monitoring: Load Average 80% çegarani ötganida avtomatik alert. Örtaça shared hosting LA 0.5-2.0 (4 yadroli serverlar uçun normal). Yuqori yukda mijoz bilan boğlanamiz va sababini topamiz. Maslahat: agar VPS yoki dedicated server işlatsangiz, kunlik monitoring sozlaş zarur — yuk birdaniga oşib ketişi mumkin.

Öxşaş maqolalar

🛡️ OJS jurnal saytini botlardan himoyalaş: qidiruv, yuklama va loglar 🛠️ Texnik yordamga töğri murojaat: muammo tez hal bölişi uçun nima yoziş kerak 🧭 Vektor bazani öz serveringizda işlatiş: Qdrant va pgvector 🧭 Portainer: Docker konteynerlarini brauzer orqali boşqariş
🌐 Til
🇺🇿 O⁠'zbek 🇺🇿 Özbek (yangi) ✓ 🇺🇿 Ўзбек 🇷🇺 Русский 🇬🇧 English