502 Bad Gateway xatosi Nginx o'zi sog'lom ishlayotganini, lekin u so'rovni uzatgan backend, ya'ni PHP-FPM, Node.js, Gunicorn yoki boshqa ilova serveri yaroqli javob qaytarmaganini bildiradi. Bu 504 xatosidan farq qiladi: 504 da backend javob beradi, faqat juda kech, 502 da esa ulanish umuman o'rnatilmaydi, darhol uziladi yoki javob buzilgan holda keladi. Shuning uchun 502 ni ko'rganda birinchi savol "backend tirikmi va Nginx unga to'g'ri manzil bo'yicha murojaat qilyaptimi" bo'lishi kerak.
Nginx logidagi xabarlar nimani anglatadi
502 sababini taxmin qilishning hojati yo'q, chunki Nginx xato logi odatda aniq javob beradi. VPS serverda log /var/log/nginx/error.log faylida bo'ladi. Oxirgi yozuvlarni ko'rish uchun:
sudo tail -n 50 /var/log/nginx/error.log
Quyidagi jadvalda eng ko'p uchraydigan xabarlar va ularning ma'nosi keltirilgan. Har bir xabar o'ziga xos sababga ishora qiladi, shuning uchun aynan qaysi matn chiqqaniga e'tibor bering:
| Log xabari | Ma'nosi |
|---|---|
connect() failed (111: Connection refused) | Ko'rsatilgan portda hech qanday jarayon tinglamayapti, ilova o'chgan yoki boshqa portda |
(2: No such file or directory) | Unix socket fayli mavjud emas: PHP-FPM ishlamayapti yoki socket yo'li noto'g'ri |
(13: Permission denied) | Nginx foydalanuvchisi socket'ga ulanish huquqiga ega emas |
upstream prematurely closed connection | Backend javobni yarmida uzib qo'ygan: odatda jarayon yiqilgan yoki xotira tugagan |
upstream sent too big header | Javob sarlavhalari Nginx buferiga sig'madi, ko'pincha katta cookie sabab |
(11: Resource temporarily unavailable) | Socket navbati to'lgan: barcha ishchilar band, yangi ulanishga joy yo'q |
PHP-FPM to'xtagan yoki ishga tushmayapti
PHP saytlarda 502 ning eng keng tarqalgan sababi PHP-FPM xizmati ishlamay qolishidir. Avval holatini tekshiring, versiya raqamini o'zingizdagi bilan almashtiring:
systemctl status php8.2-fpm
sudo journalctl -u php8.2-fpm -n 50
sudo php-fpm8.2 -t
php-fpm8.2 -t sozlama fayllaridagi sintaksis xatolarni ko'rsatadi. Ko'pincha xizmat pool faylidagi bitta xato parametr tufayli ishga tushmaydi. Xato tuzatilgach sudo systemctl restart php8.2-fpm bilan qayta ishga tushiriladi. Agar xizmat tez-tez o'zi to'xtab qolsa, sababini dmesg chiqishidan qidiring: xotira tugaganda tizim OOM killer orqali eng ko'p xotira egallagan jarayonni o'ldiradi.
sudo dmesg -T | grep -i -E "killed process|out of memory"
Socket yo'li mos kelmasligi
PHP versiyasini yangilagandan keyin 502 chiqishi juda tipik holat. Nginx sozlamasida eski fastcgi_pass unix:/run/php/php8.1-fpm.sock; qolgan, yangi versiya esa boshqa nomli socket yaratgan. Haqiqiy socket nomini ko'rish va pool faylidagi listen qiymati bilan solishtirish kerak:
ls -l /run/php/
grep -E "^listen" /etc/php/8.2/fpm/pool.d/www.conf
Ruxsat xatosi bo'lsa, pool faylida listen.owner va listen.group qiymatlari Nginx ishlaydigan foydalanuvchiga (Debian va Ubuntu'da odatda www-data) mos ekanini tekshiring.
Node.js yoki Python ilovasi yiqilgan
Reverse proxy orqali ishlaydigan ilovalarda Connection refused xabari deyarli har doim ilova jarayoni ishlamayotganini bildiradi. Port tinglanayotganini va jarayon holatini tekshiring:
sudo ss -ltnp | grep 3000
pm2 status
pm2 logs --lines 100
Agar ilova systemd xizmati sifatida ishlasa, journalctl -u myapp -n 100 oxirgi xatolarni ko'rsatadi. Ko'p hollarda sabab oddiy: yangi versiyani joylashtirganda o'rnatilmagan paket, .env faylidagi yo'qolgan o'zgaruvchi yoki ma'lumotlar bazasiga ulanmaslik ilovani ishga tushishi bilanoq yiqitadi. Yana bir tipik xato: ilova localhost deb tinglaydi va u IPv6 ::1 manzilida ochiladi, Nginx esa 127.0.0.1 ga ulanmoqchi bo'ladi. Ikkala tomonda ham aniq bir manzil ko'rsatish bu muammoni yo'qotadi.
Katta sarlavhalar va buferlar
upstream sent too big header xabari sayt ishlayotgan, lekin ayrim sahifalar yoki ayrim foydalanuvchilarda 502 chiqayotgan holatlarda uchraydi. Masalan, autentifikatsiya plagini juda katta cookie o'rnatadi yoki ilova ko'p sonli Set-Cookie sarlavhasini yuboradi. Bu holatda bufer hajmini oshirish yordam beradi:
# PHP-FPM uchun
fastcgi_buffer_size 32k;
fastcgi_buffers 8 32k;
# Reverse proxy uchun
proxy_buffer_size 32k;
proxy_buffers 8 32k;
Shu bilan birga cookie nima uchun bunchalik katta bo'lib ketganini ham tushunish foydali, chunki ko'pincha bu ilovadagi xato belgisidir.
Misol: Buxorodagi mehmonxona bron sayti
Buxorodagi kichik mehmonxonaning bron sayti VPS serverda ishlaydi. Administrator tizim paketlarini yangilab, PHP'ni yangi versiyaga o'tkazgan va eski versiyani o'chirib tashlagan. Ertalab sayt barcha sahifalarda 502 qaytara boshlagan. Nginx logida (2: No such file or directory) va eski socket yo'li ko'ringan. ls /run/php/ buyrug'i faqat yangi versiya socket'ini ko'rsatgan. Sayt konfiguratsiyasidagi fastcgi_pass qatori yangi yo'lga almashtirilib, nginx -t va systemctl reload nginx bajarilgach, sayt darhol tiklangan. Shundan keyin administrator yangilashlardan oldin sozlamalarning zaxira nusxasini olish va yangilashdan keyin saytni tekshirishni odatga aylantirgan.
Vaqti-vaqti bilan chiqadigan 502
Agar xato doimiy emas, faqat yuklama yuqori bo'lganda chiqsa, sabab odatda resurs yetishmasligi. PHP-FPM logida server reached pm.max_children setting yozuvi barcha ishchilar band bo'lganini bildiradi. pm.max_children qiymatini ko'r-ko'rona oshirish xavfli, chunki har bir ishchi xotira egallaydi va server OOM holatiga tushishi mumkin. To'g'ri yo'l: bitta PHP jarayoni o'rtacha qancha xotira olishini o'lchash, mavjud xotiraga qarab ishchilar sonini hisoblash va avvalo sekin so'rovlarni tezlashtirish. Bot trafigi sabab bo'lsa, Nginx'da limit_req bilan so'rovlar tezligini cheklash ham foyda beradi.
Virtual xostingda 502 ko'rsangiz
Virtual xostingda PHP-FPM va Nginx boshqaruvi server tomonida bo'ladi, shuning uchun xizmatni o'zingiz qayta ishga tushira olmaysiz. Lekin ba'zi qadamlarni bajarish mumkin: ISPmanager panelida sayt xato loglarini ko'ring, yaqinda o'zgartirilgan PHP versiyasi yoki PHP parametrlarini qaytaring, yangi o'rnatilgan plaginni vaqtincha o'chirib ko'ring. Agar 502 bir nechta daqiqadan ko'proq davom etsa yoki sizning harakatlaringizdan keyin ham yo'qolmasa, sayt.uz kabinetidan tiket ochib, xato chiqqan manzil va vaqtni yozing. Cloudflare kabi CDN orqali ishlaydigan saytlarda 502 sahifasi CDN tomonidan ko'rsatilishi mumkinligini ham yodda tuting: bunday holatda muammo CDN bilan sizning serveringiz orasidagi ulanishda bo'ladi.