BIMI: pochtada kompaniya logotipini ko'rsatish

Pochta qutisini ochganingizda ba'zi kompaniyalar xatlari yonida ularning logotipi ko'rinadi, boshqalarida esa faqat ismning bosh harfi yozilgan kulrang doira turadi. Bu farqni BIMI (Brand Indicators for Message Identification) standarti beradi. BIMI pochta provayderiga domeningiz logotipi qayerda joylashganini aytadi, provayder esa xat haqiqiyligi tasdiqlangandagina uni ko'rsatadi. Shu sababli BIMI faqat chiroyli bezak emas: u faqat SPF, DKIM va DMARC to'g'ri sozlangan domenlarda ishlaydi va mijozga xat haqiqatan siz tomondan kelganini ko'rsatuvchi qo'shimcha belgi bo'ladi.

BIMI ishlashi uchun oldindan nima kerak

BIMI o'z-o'zidan ishlamaydi, u mavjud autentifikatsiya zanjirining eng yuqori qavati hisoblanadi. Eng muhim shart DMARC siyosatidir: u kuzatish rejimida, ya'ni p=none bo'lsa, BIMI'ni qo'llab-quvvatlovchi provayderlar logotipni ko'rsatmaydi. Siyosat kamida p=quarantine yoki p=reject bo'lishi va barcha xatlarga qo'llanishi kerak, ya'ni pct qiymati 100 dan kam bo'lmasligi lozim. Bundan tashqari xatlar SPF yoki DKIM orqali domen bilan mos holda o'tishi shart.

DMARC majburiy rejimda: quarantine yoki reject;
logotip maxsus SVG formatida va HTTPS orqali ochiq;
ko'p provayderlar uchun tasdiqlangan belgi sertifikati;
domen nomidan yuboriladigan xatlarning yaxshi obro'si.

Oxirgi band ham muhim. Provayderlar BIMI yozuvini ko'rsalar ham, domen spam yuborgani uchun past obro'ga ega bo'lsa, logotipni ko'rsatmasliklari mumkin. Ya'ni BIMI yomon pochta amaliyotini yashirmaydi.

Logotipni SVG Tiny PS formatiga tayyorlash

BIMI oddiy PNG yoki istalgan SVG faylni qabul qilmaydi. Logotip SVG Tiny Portable/Secure, qisqacha SVG Tiny PS profilida bo'lishi kerak. Bu SVG'ning soddalashtirilgan va xavfsiz varianti bo'lib, unda skriptlar, tashqi havolalar, animatsiya va tashqi rasmlar taqiqlanadi. Fayl sarlavhasida profil aniq ko'rsatiladi va title elementi bo'lishi shart. Logotip kvadrat shaklda bo'lgani ma'qul, chunki pochta dasturlari uni doira yoki kvadrat ichida ko'rsatadi va chekkalari kesilishi mumkin.

<svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" version="1.2" baseProfile="tiny-ps"
     viewBox="0 0 512 512">
  <title>Example Maktab</title>
  <rect width="512" height="512" fill="#ffffff"/>
  <!-- logotip shakllari -->
</svg>

Dizayn dasturidan eksport qilingan SVG odatda bu talablarga javob bermaydi, shuning uchun faylni qo'lda tozalash yoki maxsus konvertorlardan foydalanish kerak bo'ladi. Tayyor faylni BIMI ishchi guruhining onlayn tekshiruv vositasida sinab ko'rish tavsiya etiladi. Fayl saytingizda HTTPS orqali ochiq bo'lishi kerak, masalan https://example.uz/bimi/logo.svg manzilida.

VMC va CMC sertifikatlari

Gmail va Apple Mail kabi yirik provayderlar logotipni faqat tasdiqlangan sertifikat bo'lganda ko'rsatadi. Bunday sertifikatning ikki turi bor. VMC (Verified Mark Certificate) logotip ro'yxatdan o'tgan tovar belgisi ekanini tasdiqlaydi va uni faqat tan olingan sertifikat markazlari chiqaradi. Buning uchun tovar belgisi sertifikat markazi qabul qiladigan idoralardan birida ro'yxatdan o'tgan bo'lishi kerak, qaysi idoralar qabul qilinishini sertifikat markazidan oldindan aniqlang. CMC (Common Mark Certificate) esa tovar belgisini talab qilmaydi, lekin logotip ma'lum muddat davomida domeningizda ishlatilganini isbotlashni so'raydi.

Ikkala holatda ham sertifikat markazi kompaniyani tekshiradi va bu jarayon bir necha hafta davom etishi mumkin. Sertifikatlar pullik va har yili yangilanadi, aniq narx va shartlarni tanlagan markazingizdan bilib oling. Ba'zi provayderlar sertifikatsiz BIMI yozuvini ham hisobga oladi, lekin bunga to'liq tayanmang: sertifikatsiz logotip ko'rinishi provayder siyosati va domen obro'siga bog'liq.

BIMI DNS yozuvini e'lon qilish

BIMI yozuvi TXT turida bo'lib, default._bimi subdomenida joylashadi. Unda l= tegi logotip manzilini, a= tegi esa sertifikat faylining manzilini ko'rsatadi. Sertifikat PEM formatida saytingizda HTTPS orqali joylashtiriladi.

default._bimi.example.uz.  IN  TXT  "v=BIMI1; l=https://example.uz/bimi/logo.svg; a=https://example.uz/bimi/vmc.pem"

# sertifikat hali yo'q bo'lsa
default._bimi.example.uz.  IN  TXT  "v=BIMI1; l=https://example.uz/bimi/logo.svg; a="

Yozuvni e'lon qilgach, uning ko'rinishini va DMARC siyosatini birga tekshiring:

dig +short TXT default._bimi.example.uz
dig +short TXT _dmarc.example.uz
curl -sI https://example.uz/bimi/logo.svg | head -n 5

Oxirgi buyruq logotip fayli haqiqatan ochilishini va server 200 javobini qaytarishini ko'rsatadi. Agar fayl yo'naltirish orqali ochilsa yoki noto'g'ri turda qaytarilsa, ba'zi provayderlar uni rad etishi mumkin, shuning uchun to'g'ridan-to'g'ri manzil ishlatgan yaxshi.

Misol: Toshkentdagi xususiy maktab

Toshkentdagi xususiy maktab ota-onalarga har hafta baholar, to'lov eslatmalari va tadbirlar haqida xat yuboradi. Bir kuni ota-onalarga maktab nomidan to'lov uchun boshqa karta raqamini ko'rsatgan soxta xat keladi. Maktab avval DMARC'ni kuzatish rejimida yoqib, hisobotlar orqali barcha qonuniy manbalarni tartibga keltiradi va ikki oyda p=reject ga o'tadi. Shundan keyin logotip SVG Tiny PS formatiga o'tkaziladi, sertifikat uchun ariza beriladi va BIMI yozuvi e'lon qilinadi. Endi ota-onalar Gmail'da maktab xatlari yonida tanish logotipni ko'radi, soxta xatlar esa DMARC tufayli umuman yetib kelmaydi.

Bu misolda asosiy himoyani DMARC berganiga e'tibor bering. BIMI esa ota-onalar uchun ko'rinadigan ishonch belgisi bo'lib xizmat qildi va maktab xatlarini boshqa xatlar orasida tez tanib olishga yordam berdi.

Logotip ko'rinmasa nimani tekshirish kerak

BIMI sozlanganidan keyin logotip darhol paydo bo'lmasligi mumkin, provayderlar ma'lumotni keshlaydi va ba'zan bir necha kun kerak bo'ladi. Uzoq vaqt ko'rinmasa, quyidagilarni ketma-ket tekshiring: DMARC siyosati haqiqatan quarantine yoki reject ekanini, pct 100 ekanini, xat sarlavhasida dmarc=pass borligini, SVG fayl tekshiruv vositasidan o'tishini va sertifikatdagi logotip DNS'dagi fayl bilan bir xil ekanini. Ko'pincha muammo DMARC hali kuzatish rejimida qolganida yoki SVG fayl noto'g'ri profil bilan saqlanganida bo'ladi.

sayt.uz kabinetidagi DNS bo'limida BIMI uchun TXT yozuvni oddiy usulda qo'shish mumkin, logotip va sertifikat fayllarini esa hostingdagi saytingiz papkasiga joylashtirasiz.