BIMI: почтада компания логотипини кўрсатиш

Почта қутисини очганингизда баъзи компаниялар хатлари ёнида уларнинг логотипи кўринади, бошқаларида эса фақат исмнинг бош ҳарфи ёзилган кулранг доира туради. Бу фарқни BIMI (Brand Indicators for Message Identification) стандарти беради. BIMI почта провайдерига доменингиз логотипи қаерда жойлашганини айтади, провайдер эса хат ҳақиқийлиги тасдиқлангандагина уни кўрсатади. Шу сабабли BIMI фақат чиройли безак эмас: у фақат SPF, DKIM ва DMARC тўғри созланган доменларда ишлайди ва мижозга хат ҳақиқатан сиз томондан келганини кўрсатувчи қўшимча белги бўлади.

BIMI ишлаши учун олдиндан нима керак

BIMI ўз-ўзидан ишламайди, у мавжуд аутентификация занжирининг энг юқори қавати ҳисобланади. Энг муҳим шарт DMARC сиёсатидир: у кузатиш режимида, яъни p=none бўлса, BIMI'ни қўллаб-қувватловчи провайдерлар логотипни кўрсатмайди. Сиёсат камида p=quarantine ёки p=reject бўлиши ва барча хатларга қўлланиши керак, яъни pct қиймати 100 дан кам бўлмаслиги лозим. Бундан ташқари хатлар SPF ёки DKIM орқали домен билан мос ҳолда ўтиши шарт.

DMARC мажбурий режимда: quarantine ёки reject;
логотип махсус SVG форматида ва HTTPS орқали очиқ;
кўп провайдерлар учун тасдиқланган белги сертификати;
домен номидан юбориладиган хатларнинг яхши обрўси.

Охирги банд ҳам муҳим. Провайдерлар BIMI ёзувини кўрсалар ҳам, домен спам юборгани учун паст обрўга эга бўлса, логотипни кўрсатмасликлари мумкин. Яъни BIMI ёмон почта амалиётини яширмайди.

Логотипни SVG Tiny PS форматига тайёрлаш

BIMI оддий PNG ёки исталган SVG файлни қабул қилмайди. Логотип SVG Tiny Portable/Secure, қисқача SVG Tiny PS профилида бўлиши керак. Бу SVG'нинг соддалаштирилган ва хавфсиз варианти бўлиб, унда скриптлар, ташқи ҳаволалар, анимация ва ташқи расмлар тақиқланади. Файл сарлавҳасида профил аниқ кўрсатилади ва title элементи бўлиши шарт. Логотип квадрат шаклда бўлгани маъқул, чунки почта дастурлари уни доира ёки квадрат ичида кўрсатади ва чеккалари кесилиши мумкин.

<svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" version="1.2" baseProfile="tiny-ps"
     viewBox="0 0 512 512">
  <title>Example Maktab</title>
  <rect width="512" height="512" fill="#ffffff"/>
  <!-- logotip shakllari -->
</svg>

Дизайн дастуридан экспорт қилинган SVG одатда бу талабларга жавоб бермайди, шунинг учун файлни қўлда тозалаш ёки махсус конверторлардан фойдаланиш керак бўлади. Тайёр файлни BIMI ишчи гуруҳининг онлайн текширув воситасида синаб кўриш тавсия этилади. Файл сайтингизда HTTPS орқали очиқ бўлиши керак, масалан https://example.uz/bimi/logo.svg манзилида.

VMC ва CMC сертификатлари

Gmail ва Apple Mail каби йирик провайдерлар логотипни фақат тасдиқланган сертификат бўлганда кўрсатади. Бундай сертификатнинг икки тури бор. VMC (Verified Mark Certificate) логотип рўйхатдан ўтган товар белгиси эканини тасдиқлайди ва уни фақат тан олинган сертификат марказлари чиқаради. Бунинг учун товар белгиси сертификат маркази қабул қиладиган идоралардан бирида рўйхатдан ўтган бўлиши керак, қайси идоралар қабул қилинишини сертификат марказидан олдиндан аниқланг. CMC (Common Mark Certificate) эса товар белгисини талаб қилмайди, лекин логотип маълум муддат давомида доменингизда ишлатилганини исботлашни сўрайди.

Иккала ҳолатда ҳам сертификат маркази компанияни текширади ва бу жараён бир неча ҳафта давом этиши мумкин. Сертификатлар пуллик ва ҳар йили янгиланади, аниқ нарх ва шартларни танлаган марказингиздан билиб олинг. Баъзи провайдерлар сертификатсиз BIMI ёзувини ҳам ҳисобга олади, лекин бунга тўлиқ таянманг: сертификатсиз логотип кўриниши провайдер сиёсати ва домен обрўсига боғлиқ.

BIMI DNS ёзувини эълон қилиш

BIMI ёзуви TXT турида бўлиб, default._bimi субдоменида жойлашади. Унда l= теги логотип манзилини, a= теги эса сертификат файлининг манзилини кўрсатади. Сертификат PEM форматида сайтингизда HTTPS орқали жойлаштирилади.

default._bimi.example.uz.  IN  TXT  "v=BIMI1; l=https://example.uz/bimi/logo.svg; a=https://example.uz/bimi/vmc.pem"

# sertifikat hali yo'q bo'lsa
default._bimi.example.uz.  IN  TXT  "v=BIMI1; l=https://example.uz/bimi/logo.svg; a="

Ёзувни эълон қилгач, унинг кўринишини ва DMARC сиёсатини бирга текширинг:

dig +short TXT default._bimi.example.uz
dig +short TXT _dmarc.example.uz
curl -sI https://example.uz/bimi/logo.svg | head -n 5

Охирги буйруқ логотип файли ҳақиқатан очилишини ва сервер 200 жавобини қайтаришини кўрсатади. Агар файл йўналтириш орқали очилса ёки нотўғри турда қайтарилса, баъзи провайдерлар уни рад этиши мумкин, шунинг учун тўғридан-тўғри манзил ишлатган яхши.

Мисол: Тошкентдаги хусусий мактаб

Тошкентдаги хусусий мактаб ота-оналарга ҳар ҳафта баҳолар, тўлов эслатмалари ва тадбирлар ҳақида хат юборади. Бир куни ота-оналарга мактаб номидан тўлов учун бошқа карта рақамини кўрсатган сохта хат келади. Мактаб аввал DMARC'ни кузатиш режимида ёқиб, ҳисоботлар орқали барча қонуний манбаларни тартибга келтиради ва икки ойда p=reject га ўтади. Шундан кейин логотип SVG Tiny PS форматига ўтказилади, сертификат учун ариза берилади ва BIMI ёзуви эълон қилинади. Энди ота-оналар Gmail'да мактаб хатлари ёнида таниш логотипни кўради, сохта хатлар эса DMARC туфайли умуман етиб келмайди.

Бу мисолда асосий ҳимояни DMARC берганига эътибор беринг. BIMI эса ота-оналар учун кўринадиган ишонч белгиси бўлиб хизмат қилди ва мактаб хатларини бошқа хатлар орасида тез таниб олишга ёрдам берди.

Логотип кўринмаса нимани текшириш керак

BIMI созланганидан кейин логотип дарҳол пайдо бўлмаслиги мумкин, провайдерлар маълумотни кешлайди ва баъзан бир неча кун керак бўлади. Узоқ вақт кўринмаса, қуйидагиларни кетма-кет текширинг: DMARC сиёсати ҳақиқатан quarantine ёки reject эканини, pct 100 эканини, хат сарлавҳасида dmarc=pass борлигини, SVG файл текширув воситасидан ўтишини ва сертификатдаги логотип DNS'даги файл билан бир хил эканини. Кўпинча муаммо DMARC ҳали кузатиш режимида қолганида ёки SVG файл нотўғри профил билан сақланганида бўлади.

sayt.uz кабинетидаги DNS бўлимида BIMI учун TXT ёзувни оддий усулда қўшиш мумкин, логотип ва сертификат файлларини эса хостингдаги сайтингиз папкасига жойлаштирасиз.