Loyihalar ko'paygan sari har biri uchun alohida server olish qimmat va boshqarish qiyin bo'lib qoladi. Bitta VPS'ga hamma narsani to'g'ridan-to'g'ri o'rnatish esa boshqa muammo tug'diradi: bir sayt PHP 8.3 talab qiladi, boshqasi eski 7.4 da ishlaydi, uchinchisi Node.js'ning ma'lum versiyasini kutadi. Docker bu ziddiyatni hal qiladi. Har bir loyiha o'z konteynerida, o'z kutubxonalari va sozlamalari bilan ishlaydi, server esa ularning hammasini bir-biridan ajratilgan holda ushlab turadi.
Docker nima beradi va nimani bermaydi
Konteyner ilovani u bog'liq bo'lgan hamma narsa bilan birga qadoqlaydi: tizim kutubxonalari, til versiyasi, sozlama fayllari. Natijada dasturchining kompyuterida ishlagan narsa serverda ham xuddi shunday ishlaydi va "menda ishlayotgan edi" degan bahslar kamayadi. Loyihani o'chirish ham oson: konteyner va uning ma'lumot hajmini olib tashlasangiz, tizimda chiqindi qolmaydi.
Biroq Docker virtual mashina emas. Barcha konteynerlar bir yadroni va bir xil fizik resurslarni baham ko'radi. Agar bitta loyiha xotirani to'liq egallab olsa, qolganlari ham sekinlashadi, shuning uchun resurs cheklovlarini qo'yish shart. Bundan tashqari, Docker o'z-o'zidan zaxira nusxa yaratmaydi: ma'lumotlar bazasi va yuklangan fayllar saqlanadigan hajmlarni (volume) alohida nusxalash kerak.
Serverni tayyorlash
Ubuntu yoki Debian'da Docker'ni rasmiy repozitoriydan o'rnatish tavsiya etiladi. Docker hujjatlarida har bir tizim uchun aniq qadamlar berilgan, tezkor usul sifatida esa rasmiy o'rnatish skriptidan foydalanish mumkin. Skriptni ishga tushirishdan oldin uning mazmunini ko'rib chiqish yaxshi odat.
curl -fsSL https://get.docker.com -o get-docker.sh
less get-docker.sh # mazmunini ko'rib chiqing
sudo sh get-docker.sh
sudo usermod -aG docker $USER # qayta kirgandan keyin sudo'siz ishlaydi
docker compose version
Loglar diskni to'ldirib yubormasligi uchun Docker daemon'ida log hajmini cheklab qo'ying. Bu sozlama yangi yaratiladigan konteynerlarga ta'sir qiladi.
# /etc/docker/daemon.json
{
"log-driver": "json-file",
"log-opts": { "max-size": "10m", "max-file": "3" }
}
sudo systemctl restart docker
Arxitektura: bitta proxy, ko'p loyiha
Bir nechta sayt bir serverda ishlaganda 80 va 443 portlarni faqat bitta konteyner egallashi mumkin. Shuning uchun oldinga reverse proxy qo'yiladi: u so'rovdagi domen nomiga qarab trafikni kerakli konteynerga yo'naltiradi. Caddy bu vazifa uchun qulay, chunki Let's Encrypt sertifikatlarini o'zi oladi va yangilaydi. Muqobil sifatida Traefik yoki Nginx ham ishlatiladi. Hamma loyihalar proxy bilan umumiy Docker tarmog'iga ulanadi, lekin tashqariga port ochmaydi.
docker network create proxy
/srv/
├── proxy/ # Caddy
├── shop/ # do'kon ilovasi + PostgreSQL
└── blog/ # WordPress + MariaDB
Proxy loyihasining fayllari quyidagicha bo'ladi:
# /srv/proxy/compose.yaml
services:
caddy:
image: caddy:2
restart: unless-stopped
ports:
- "80:80"
- "443:443"
volumes:
- ./Caddyfile:/etc/caddy/Caddyfile:ro
- caddy_data:/data
networks: [proxy]
volumes:
caddy_data:
networks:
proxy:
external: true
# /srv/proxy/Caddyfile
shop.example.uz {
reverse_proxy shop-app:3000
}
blog.example.uz {
reverse_proxy blog-wp:80
}
Har bir loyiha alohida compose faylda
Har bir loyiha o'z papkasida, o'z compose.yaml va .env fayli bilan turadi. Bu ularni mustaqil yangilash, to'xtatish va ko'chirish imkonini beradi. Ma'lumotlar bazasi faqat loyihaning ichki tarmog'ida bo'ladi va tashqaridan ko'rinmaydi. Quyida WordPress blogi uchun misol:
# /srv/blog/compose.yaml
services:
blog-wp:
image: wordpress:php8.3-apache
restart: unless-stopped
environment:
WORDPRESS_DB_HOST: blog-db
WORDPRESS_DB_USER: wp
WORDPRESS_DB_PASSWORD: ${DB_PASSWORD}
WORDPRESS_DB_NAME: wp
volumes:
- wp_files:/var/www/html
mem_limit: 512m
cpus: 0.5
networks: [proxy, internal]
blog-db:
image: mariadb:11
restart: unless-stopped
environment:
MARIADB_DATABASE: wp
MARIADB_USER: wp
MARIADB_PASSWORD: ${DB_PASSWORD}
MARIADB_RANDOM_ROOT_PASSWORD: "1"
volumes:
- db_data:/var/lib/mysql
mem_limit: 512m
networks: [internal]
volumes:
wp_files:
db_data:
networks:
proxy:
external: true
internal:
cd /srv/blog && docker compose up -d
docker compose ps
docker compose logs -f blog-wp
docker stats --no-stream
Amaliy misol: veb-studiyaning mijoz loyihalari
Toshkentdagi kichik veb-studiya o'z mijozlari uchun uchta loyihani bitta 4 GB xotirali VPS'da yuritadi: qandolatxona uchun WordPress sayti, avtomaktab uchun Node.js'dagi onlayn yozilish ilovasi va o'zining ichki CRM tizimi. Har bir loyiha alohida papkada, har biriga 512 MB dan 1 GB gacha xotira chegarasi qo'yilgan. Avvallari bitta saytdagi xato plagin butun serverni sekinlashtirardi, endi esa muammo faqat o'sha konteyner ichida qoladi va docker stats orqali darhol ko'rinadi. Yangi mijoz qo'shish uchun studiya papkani nusxalaydi, .env faylni o'zgartiradi va Caddyfile'ga uch qator qo'shadi.
Xavfsizlik bo'yicha muhim eslatmalar
Docker portlarni chop etganda (ports:) iptables qoidalarini o'zi yozadi va bu ufw qoidalarini aylanib o'tishi mumkin. Ya'ni ufw'da port yopiq bo'lsa ham, konteyner porti internetdan ochiq bo'lib qolishi ehtimoli bor. Shuning uchun bazalar va ichki xizmatlar uchun port chop etmang yoki ularni faqat lokal manzilga bog'lang, masalan "127.0.0.1:5432:5432". Tashqariga faqat proxy'ning 80 va 443 portlari ochilsin.
Parollarni compose faylga yozmang, ularni .env faylda saqlang va bu faylni Git'ga qo'shmang. Imijlarni muntazam yangilab turing, chunki eski imijlarda tuzatilmagan zaifliklar bo'ladi. Iloji bo'lsa, aniq versiya teglarini ishlating, shunda yangilanish kutilmaganda emas, siz rejalashtirgan paytda bo'ladi.
cd /srv/blog
docker compose pull && docker compose up -d
docker image prune -f
Hajmlarni zaxiralash
Konteynerni qayta yaratish oson, lekin hajmlardagi ma'lumot takrorlanmas. Bazalar uchun konteyner ichida dump oling, fayl hajmlarini esa vaqtinchalik konteyner orqali arxivlang va natijani serverdan tashqariga yuboring.
docker compose exec -T blog-db sh -c 'mariadb-dump -u wp -p"$MARIADB_PASSWORD" wp' | gzip > /backup/blog_db_$(date +%F).sql.gz
docker run --rm -v blog_wp_files:/data -v /backup:/backup alpine tar czf /backup/blog_files_$(date +%F).tar.gz -C /data .
Hajm nomi odatda loyiha papkasi nomi bilan boshlanadi, aniq nomini docker volume ls bilan tekshiring. sayt.uz VPS'ida bunday sxema bemalol ishlaydi: avval kichikroq tarif bilan boshlab, docker stats ko'rsatkichlariga qarab resursni oshirish mantiqli. Docker bilan to'g'ri tuzilgan server yangi loyihani daqiqalarda qo'shish va eski loyihani izsiz olib tashlash imkonini beradi.