⏰
blog.cat.ssl

ERR_CERT_DATE_INVALID: kompyuter soati noto'g'rimi yoki sertifikat muddati o'tganmi

20.11.2026
← Barcha maqolalar

Brauzer NET::ERR_CERT_DATE_INVALID xatosini ko'rsatganda u bitta oddiy narsani aytmoqda: sertifikatning amal qilish muddati bilan qurilmadagi joriy sana bir-biriga to'g'ri kelmayapti. Har bir SSL sertifikatda ikki sana bor, "dan" (notBefore) va "gacha" (notAfter). Brauzer kompyuter yoki telefon soatiga qarab, hozirgi vaqt shu oraliqda ekanini tekshiradi. Muammo shundaki, bu tekshiruvning ikki tomoni bor va xato qaysi tomonda ekanini birinchi navbatda aniqlash kerak, aks holda serverda keraksiz o'zgartirishlar qilib, vaqtni behuda sarflash mumkin.

Xato kimda: saytdami yoki qurilmadami

Eng tez usul saytni boshqa qurilmadan ochib ko'rishdir. Agar sayt telefoningizda mobil internet orqali normal ochilsa, ofisdagi bitta kompyuterda esa xato chiqsa, deyarli aniq aytish mumkinki, muammo o'sha kompyuterning soatida. Aksincha, xato hamma qurilmada, turli tarmoqlarda bir xil chiqsa, demak sertifikat muddati haqiqatan tugagan yoki serverda eski sertifikat qolib ketgan.

Yana bir belgi: soat noto'g'ri bo'lganda xato odatda bitta sayt bilan cheklanmaydi. Foydalanuvchi Google, bank sayti va pochtasini ham ocha olmaydi, chunki ularning barchasi HTTPS ishlatadi. Agar faqat bitta saytda muammo bo'lsa va boshqa saytlar ishlasa, sabab sertifikatning o'zida bo'lish ehtimoli katta.

Qurilma soati qachon noto'g'ri bo'lib qoladi

Kompyuter soati bir necha soniya yoki daqiqa adashsa, bu xato chiqmaydi. Muammo sana kunlar, oylar yoki yillar bilan farq qilganda paydo bo'ladi. Bunga ko'pincha quyidagilar sabab bo'ladi:

Windows'da buni "Parametrlar" bo'limidagi "Vaqt va til" sahifasida "Vaqtni avtomatik o'rnatish"ni yoqib tuzatish mumkin. Buyruq satridan administrator sifatida sinxronlashni majburan ishga tushirish ham mumkin:

w32tm /resync

Linux kompyuterlarda va serverlarda vaqt holatini timedatectl ko'rsatadi, sinxronlashni esa quyidagicha yoqish mumkin:

timedatectl
sudo timedatectl set-ntp true

Android va iPhone'da sana va vaqt sozlamalarida "Avtomatik" yoki "Tarmoq vaqtidan foydalanish" bandini yoqish kifoya.

Misol: maktab kompyuter xonasi

Samarqanddagi maktabning informatika xonasida yigirmata eski kompyuter bor. Yozgi ta'tildan keyin o'quvchilar birorta saytni ocha olmay qolishdi: hammasida ERR_CERT_DATE_INVALID. O'qituvchi avval internet provayderini aybladi, lekin xuddi shu tarmoqqa ulangan telefonlarda saytlar ochilayotgan edi. Kompyuterlardagi sanaga qaralganda ular bir necha yil oldingi sanani ko'rsatayotgani ma'lum bo'ldi. Kompyuterlar yoz bo'yi elektrdan uzilgan, CMOS batareyalari esa allaqachon o'tirib qolgan edi. Batareyalar almashtirildi, avtomatik vaqt sinxronlash yoqildi va muammo butunlay yo'qoldi. Bu holatda saytlar egalariga yozish yoki serverda biror narsa o'zgartirishning hech qanday foydasi bo'lmas edi.

Sertifikat muddatini o'zingiz tekshirish

Agar xato hamma joyda chiqayotgan bo'lsa, serverdan kelayotgan sertifikatning sanalarini ko'rish kerak. Brauzerda qulf belgisi orqali sertifikat tafsilotlarini ochib, "Amal qilish muddati" bandiga qarash mumkin. Terminaldan esa bu bitta buyruq bilan bajariladi:

openssl s_client -connect example.uz:443 -servername example.uz </dev/null 2>/dev/null \
  | openssl x509 -noout -dates -issuer

Natijada notBefore va notAfter qatorlari chiqadi. Agar notAfter o'tib ketgan bo'lsa, sertifikat haqiqatan eskirgan. Agar sanalar to'g'ri ko'rinsa-yu, ba'zi foydalanuvchilarda xato chiqsa, bu yana o'sha foydalanuvchilarning qurilma soatiga ishora qiladi. Shuningdek, server bir nechta IP'da ishlasa, har biri alohida tekshirilishi kerak, chunki biri yangilangan, boshqasi eski sertifikat bilan qolgan bo'lishi mumkin.

Let's Encrypt avtomatik yangilanmay qolsa

Let's Encrypt sertifikatlari qisqa muddatga beriladi va avtomatik yangilanishga mo'ljallangan. Odatda bu jarayon sezilmaydi, lekin ba'zi o'zgarishlardan keyin yangilash jimgina ishlamay qolishi mumkin. Eng ko'p uchraydigan holat, domenning A yozuvi yoki NS serverlari boshqa joyga o'zgartirilganida: Let's Encrypt domen egaligini tekshirish uchun so'rov yuboradi, javob esa boshqa serverdan keladi. Yana bir sabab, sayt sozlamalarida /.well-known/acme-challenge/ manzilini bloklaydigan yoki boshqa domenga yo'naltiradigan qoida qo'shilgan bo'lishi.

Masalan, Toshkentdagi kichik onlayn do'kon misol.uz egasi dizaynerning maslahati bilan domen A yozuvini sinov uchun boshqa serverga qaratdi, keyin esa uni qaytarishni unutdi. Bir necha hafta o'tib asosiy sayt sertifikati yangilana olmay, muddati tugadi va xaridorlar ERR_CERT_DATE_INVALID ko'ra boshladi. DNS yozuvi to'g'rilangach, sertifikat hosting panelida qayta chiqarildi va sayt odatdagidek ishlay boshladi.

sayt.uz hostingida Let's Encrypt sertifikatlari avtomatik yangilanadi, ammo bu domen hosting serveriga qaragan bo'lishini talab qiladi. Agar sertifikat muddati tugagan bo'lsa, avval sayt.uz kabinetidagi DNS va NS sozlamalarini tekshiring, so'ng sertifikatni hosting paneli orqali qayta chiqaring yoki texnik yordamga murojaat qiling.

Oraliq sertifikat va eski tizimlar

Ba'zan saytning o'z sertifikati yaroqli bo'lsa ham, xato zanjirdagi oraliq yoki ildiz sertifikat bilan bog'liq bo'ladi. Juda eski operatsion tizimlar yangilanmagan ishonchli ildizlar ro'yxatiga ega, shuning uchun ular ba'zi sertifikatlarni muddati o'tgan yoki noma'lum deb hisoblashi mumkin. Bunday holatda yechim qurilma yoki brauzerni yangilashda. Server tomonida esa to'liq zanjir (fullchain) berilayotganiga ishonch hosil qilish kerak, chunki faqat sayt sertifikatini berib, oraliq sertifikatni qoldirib ketish ham turli qurilmalarda turlicha xatolarga olib keladi.

O'xshash maqolalar

⏳ 2026-yildan SSL muddati 200 kun: nega sertifikatni avtomatlashtirish shart 💳 2026-yilda pullik SSL kerakmi: bepul sertifikat qachon yetarli 📱 Eski Android qurilmalarda SSL xatosi: sabablari va nima qilish mumkin 🌐 www va www'siz manzil uchun bitta SSL sertifikat: to'g'ri sozlash
🌐 Til
🇺🇿 O'zbek ✓ 🇺🇿 Ўзбек 🇷🇺 Русский 🇬🇧 English