🌐
blog.cat.ssl

www va www'siz manzil uchun bitta SSL sertifikat: to'g'ri sozlash

19.11.2026
← Barcha maqolalar

Ko'pchilik uchun example.uz va www.example.uz bir xil sayt, lekin brauzer va SSL nuqtai nazaridan bular ikki alohida nom. Agar sertifikat faqat bittasi uchun chiqarilgan bo'lsa, ikkinchisini ochgan foydalanuvchi nom mos kelmasligi haqidagi xatoni ko'radi. Bu xato ayniqsa chalg'ituvchi, chunki sayt egasi odatda o'zi har kuni yozadigan variantni tekshiradi va hammasi ishlayotganday tuyuladi. Mijozlar esa reklamadagi, vizitkadagi yoki eski havoladagi boshqa variant orqali kirib, ogohlantirishga duch keladi.

Bitta sertifikat, ikki nom

Zamonaviy SSL sertifikatlarida Subject Alternative Name (SAN) degan ro'yxat bor va unga bir nechta domen nomi yozilishi mumkin. Shu sababli www va www'siz variant uchun ikki alohida sertifikat olish shart emas: bitta sertifikatning SAN ro'yxatida ikkala nom bo'lsa yetarli. Let's Encrypt bunday sertifikatlarni bepul beradi va ko'pchilik hosting panellarida sertifikat chiqarishda "www alias'ni ham qo'shish" degan belgi bo'ladi. Uni yoqish ikkinchi nomni avtomatik ravishda ro'yxatga kiritadi.

Wildcard sertifikat *.example.uz haqida ko'p noto'g'ri tasavvur bor. U www.example.uz ni qamraydi, lekin yulduzchasiz example.uz ni qamramaydi. Shuning uchun wildcard ishlatilsa ham asosiy domen SAN'ga alohida qo'shilishi kerak. Bundan tashqari Let's Encrypt wildcard sertifikatni faqat DNS orqali tekshiruv bilan beradi, oddiy sayt uchun esa ikki nomli oddiy sertifikat ancha sodda yo'l.

Avval DNS tayyor bo'lishi kerak

Let's Encrypt sertifikat berishdan oldin har bir nom uchun domen sizga tegishli ekanini tekshiradi. Odatiy usulda u http://example.uz/.well-known/acme-challenge/... va xuddi shunday www manziliga so'rov yuboradi. Agar www uchun DNS yozuvi umuman bo'lmasa yoki boshqa serverga qaragan bo'lsa, butun sertifikat chiqarilmaydi yoki faqat bitta nom bilan chiqadi. Shuning uchun avval ikkala nom ham hosting serveringizga qaratilganini tekshiring:

dig +short example.uz A
dig +short www.example.uz

Ikkinchi buyruq www CNAME bo'lsa avval nomni, so'ng IP'ni ko'rsatadi. Natijada ikkalasi ham bir xil server IP'siga olib kelishi kerak. DNS yozuvlarini sayt.uz kabinetida domen sahifasidan qo'shish yoki tahrirlash mumkin: @ uchun A yozuv va www uchun asosiy domenga qaragan CNAME yoki o'sha IP bilan A yozuv odatiy tanlov hisoblanadi.

O'z serveringizda certbot bilan

Agar sayt VPS'da Nginx bilan ishlasa, ikkala nomni bitta buyruqda ko'rsatish kifoya. certbot bitta sertifikat chiqaradi va uning SAN ro'yxatiga ikkala nomni ham kiritadi:

sudo certbot --nginx -d example.uz -d www.example.uz

Agar sertifikat ilgari faqat bitta nom bilan chiqarilgan bo'lsa, xuddi shu buyruqni yangi nom bilan qayta ishga tushirish va certbot sertifikatni kengaytirishni so'raganda rozilik berish mumkin. Natijani tekshirish uchun:

sudo certbot certificates

Chiqishdagi Domains: qatorida ikkala nom ham ko'rinishi kerak.

Asosiy manzilni tanlang va ikkinchisini yo'naltiring

Ikkala nom ham sertifikatda bo'lishi yetarli emas, bitta saytning ikki manzilda bir xil ochilishi qidiruv tizimlari uchun ham noqulay. Bittasini asosiy (kanonik) manzil sifatida tanlab, ikkinchisini unga doimiy 301 yo'naltirish bilan bog'lash kerak. Qaysi birini tanlash muhim emas, muhimi tanlovga izchil amal qilish: saytdagi havolalar, sitemap, reklama va ijtimoiy tarmoqlardagi manzil bir xil bo'lsin.

Shuni yodda tuting: https://www.example.uz dan yo'naltirish ishlashi uchun brauzer avval shu nom bilan xavfsiz ulanishi kerak. Ya'ni yo'naltiriladigan nom ham sertifikatda bo'lishi shart. Aks holda foydalanuvchi yo'naltirishgacha yetib bormay, xatoni ko'radi. Nginx'da www'dan www'sizga yo'naltirish quyidagicha yoziladi:

server {
    listen 443 ssl;
    server_name www.example.uz;
    ssl_certificate     /etc/letsencrypt/live/example.uz/fullchain.pem;
    ssl_certificate_key /etc/letsencrypt/live/example.uz/privkey.pem;
    return 301 https://example.uz$request_uri;
}

Apache ishlatiladigan umumiy hostingda xuddi shu ishni .htaccess fayli bajaradi:

RewriteEngine On
RewriteCond %{HTTP_HOST} ^www\.example\.uz$ [NC]
RewriteRule ^(.*)$ https://example.uz/$1 [R=301,L]

Misol: mebel do'konining vizitkasi

Toshkentdagi mebel do'koni misol.uz saytini ochdi va sertifikatni faqat www'siz nom bilan chiqardi. Bir oy o'tib bosmaxonadan yangi vizitkalar keldi, ularda esa manzil www.misol.uz deb yozilgan edi. Vizitka orqali kirgan mijozlar xavfsizlik ogohlantirishini ko'rib, do'konga telefon qilib "saytingiz buzilganmi" deb so'ray boshlashdi. Sertifikat www alias bilan qayta chiqarildi va .htaccess orqali www'dan asosiy manzilga 301 yo'naltirish qo'shildi. Shundan keyin vizitkadagi manzil ham, reklamadagi manzil ham bitta xavfsiz sahifaga olib keladigan bo'ldi.

Sozlashdan keyin tekshirish

Barcha to'rt variantni sinab ko'rish yaxshi odat: http:// va https://, www bilan va www'siz. Har biri oxir-oqibat bitta asosiy HTTPS manzilga, ortiqcha zanjirsiz olib kelishi kerak. Buni curl bilan tez tekshirish mumkin:

curl -sI http://www.example.uz | grep -i location
curl -sI https://www.example.uz | grep -i location

sayt.uz hostingida Let's Encrypt sertifikati bepul beriladi va avtomatik yangilanadi, shuning uchun www alias bir marta to'g'ri qo'shilsa, keyingi yangilanishlarda ham ikkala nom saqlanib qoladi. Yangi subdomen qo'shsangiz, uni ham sertifikatga kiritishni unutmang.

O'xshash maqolalar

📱 Eski Android qurilmalarda SSL xatosi: sabablari va nima qilish mumkin 🔍 OpenSSL bilan SSL sertifikatni tekshirish: eng kerakli buyruqlar ⚛️ Post-kvant shifrlash (ML-KEM): TLS'da nima o'zgaryapti 🧭 Bitta serverda yuzlab domen: SNI qanday ishlaydi va SSL nega adashmaydi
🌐 Til
🇺🇿 O'zbek ✓ 🇺🇿 Ўзбек 🇷🇺 Русский 🇬🇧 English