🧩
Xavfsizlik

Composer paketlarini xavfsizlik uçun tekşiriş: PHP loyiha egasi uçun qöllanma

22.11.2026
← Barça maqolalar

Bugungi PHP loyihalarining deyarli hammasi Composer orqali boşqariladi. Laravel, Symfony yoki oddiy öz freymvorkingiz bölsin, vendor papkasida odatda önlab, ba'zan yuzlab paketlar turadi va ularning köpini siz ongli ravişda tanlamagansiz, ular boşqa paketlarning qaramliklari sifatida kelgan. Har bir şunday paket serveringizda sizning kodingiz bilan bir xil huquqda işlaydi. Şuning uçun ulardan birida zaiflik topilsa, bu butun sayt uçun muammoga aylanadi. Bu maqolada Composer paketlarini muntazam tekşiriş, xavfli özgarişlarni oldini oliş va serverga töğri joylaştirişni körib çiqamiz.

composer audit: ma'lum zaifliklarni bir buyruq bilan topiş

Composer 2.4 versiyasidan boşlab audit buyruği mavjud. U composer.lock faylida yozilgan aniq versiyalarni oçiq xavfsizlik bazalari bilan soliştiradi va zaif paketlar röyxatini beradi. Har bir topilma uçun zaiflik tavsifi, jiddiylik darajasi va qaysi versiyalar ta'sirlangani körsatiladi. Agar Composer versiyangiz eski bölsa, avval uni yangilang, çunki Composer özi ham vaqti-vaqti bilan xavfsizlik tuzatişlarini oladi.

# Composer versiyasini tekshirish va yangilash
composer --version
composer self-update

# lock fayl bo'yicha zaifliklarni tekshirish
composer audit

# faqat production paketlari
composer audit --no-dev

# CI uchun qisqa formatda
composer audit --format=plain

composer audit zaiflik topsa nol bölmagan çiqiş kodi bilan tugaydi, şuning uçun uni CI jarayoniga qöşiş oson: zaif paket bilan yiğilgan versiya serverga çiqmaydi. Şuningdek, Composer 2.x da composer update va composer require buyruqlari ham oxirida qisqaça audit natijasini körsatadi, bu ogohlantirişlarga e'tibor bering.

composer.lock nega omborda bölişi şart

composer.json faylida odatda ^10.0 kabi diapazonlar yoziladi, ya'ni ruxsat etilgan versiyalar oraliği. composer.lock esa aynan qaysi versiya örnatilganini, hatto qaysi commit va arxiv xeşigaça yozib qöyadi. Agar lock fayl omborda bölmasa, har safar serverda composer install bajarilganda öşa paytdagi eng yangi versiyalar tortiladi va dasturçi kompyuteridagi sinovdan ötgan kod bilan serverdagi kod farq qilib qoladi. Bu nafaqat xatolarga, balki sizga bilmagan holda yangi, hali tekşirilmagan versiya kirib kelişiga ham sabab böladi.

Töğri tartib oddiy: yangilaşni faqat lokal yoki sinov muhitida composer update bilan qilasiz, natijani tekşirasiz, lock faylni omborga yuborasiz, serverda esa faqat composer install işlatasiz. Şunda serverga aynan siz sinagan versiyalar tuşadi.

Eskirgan va taşlab ketilgan paketlarni aniqlaş

Zaiflik bazasida hali qayd etilmagan, lekin yillar davomida yangilanmagan paket ham xavf manbai. Bunday paketlarda xatolar tuzatilmaydi, ba'zan esa ular taşlab ketilgan deb belgilanadi va örniga boşqa paket tavsiya qilinadi. Composer bunday holatlarni körsatadi, faqat natijani öqiş kerak.

# to'g'ridan-to'g'ri qaramliklar ichida eskirganlari
composer outdated --direct

# qaysi paket kimga kerakligini ko'rish
composer why vendor/paket
composer show --tree

# composer.json to'g'riligini tekshirish
composer validate --strict

composer outdated natijasida katta versiya farqi bölgan paketlarga alohida e'tibor bering. Agar paket "abandoned" deb belgilangan bölsa, Composer örnatiş paytida bu haqda ogohlantiradi va tavsiya etilgan örinbosarni körsatadi. Bunday paketni iloji boriça tezroq almaştirişni rejalaştiring.

Skriptlar va plaginlar: Composer ham kod işga tuşiradi

Composer faqat fayllarni yuklab olmaydi. composer.jsondagi scripts bölimi va Composer plaginlari örnatiş yoki yangilaş paytida kod bajaradi. Composer 2.2 dan boşlab plaginlar uçun allow-plugins sozlamasi joriy qilingan: röyxatda bölmagan plagin işga tuşirilmaydi va Composer sizdan ruxsat söraydi. Bu röyxatga faqat haqiqatan kerakli va işonçli plaginlarni qöşing.

{
    "config": {
        "allow-plugins": {
            "php-http/discovery": false,
            "pestphp/pest-plugin": true
        },
        "secure-http": true
    }
}

Begona yoki şubhali loyihani birinçi marta örnatayotganda composer install --no-scripts --no-plugins işlatib, avval composer.jsondagi skriptlarni öqib çiqiş mumkin. secure-http sozlamasi standart holatda yoqilgan va u paketlarning şifrlanmagan HTTP orqali yuklanişiga yöl qöymaydi, uni öçirmang.

Zaif versiyalarni örnatişni umuman taqiqlaş

Köp jamoalar roave/security-advisories paketidan foydalanadi. U heç qanday kod qöşmaydi, faqat ma'lum zaif versiyalar bilan "ziddiyat" (conflict) e'lon qiladi. Natijada Composer zaif versiyani örnatişdan şunçaki boş tortadi va siz muammoni deploydan oldin körasiz.

composer require --dev roave/security-advisories:dev-latest

Serverga töğri joylaştiriş

Production serverda dasturlaş vositalari kerak emas, ular faqat hujum maydonini kengaytiradi. Şuning uçun --no-dev bilan örnating. Bundan taşqari, sayt ildiz papkasi (document root) loyihaning public papkasiga qaratilgan bölişi kerak, şunda vendor, .env va composer.json brauzer orqali oçilmaydi.

composer install --no-dev --optimize-autoloader --no-interaction

# tekshiruv: bu manzillar 403 yoki 404 qaytarishi kerak
curl -I https://example.uz/vendor/autoload.php
curl -I https://example.uz/.env
curl -I https://example.uz/composer.lock

Misol uçun, Namangandagi xususiy klinikaning onlayn navbat tizimi Laravel'da yozilgan edi. Sayt fayllari töliq public_html içiga yuklangan, ya'ni document root loyiha ildiziga qaragan va .env fayli brauzerda oçilardi. Bundan taşqari, lock fayl yillar davomida yangilanmagan, composer audit esa bir neçta ma'lum zaiflikni körsatdi. Tuzatiş uçun document root public papkasiga ötkazildi, .envdagi barça parol va kalitlar almaştirildi, paketlar sinov muhitida yangilanib, faqat şundan keyin serverga --no-dev bilan örnatildi.

Muntazam tartibni yölga qöyiş

Bir martalik tekşiruv yetarli emas, çunki yangi zaifliklar har hafta e'lon qilinadi. Oyiga kamida bir marta, ideal holda har deploy oldidan composer audit işga tuşiring va natijani e'tiborsiz qoldirmang. Ombor xizmatlarida avtomatik qaramliklar yangilanişini yoqiş ham yordam beradi: ular yangi versiya uçun alohida özgariş taklif qiladi, siz esa uni sinovdan ötkazib qabul qilasiz. sayt.uz hostingida SSH va Composer bilan işlaş imkoniyati haqida aniq savollaringiz bölsa, kabinetdan yoki texnik yordam orqali söraşingiz mumkin. Agar serverda Composer bölmasa, loyihani lokal kompyuterda --no-dev bilan yiğib, tayyor vendor papkasi bilan yuklaş ham işlaydi.

Öxşaş maqolalar

🈲 SEO spam hujumi: Google'da saytingiz nomidan begona yaponça sahifalar çiqyapti 🐘 PHP'dagi kritik zaifliklar: yangilaşni nega keçiktirmaslik kerak 📚 OJS jurnal saytini himoyalaş: yangilaş, fayllar va botlardan himoya 🧪 Oçiq phpinfo() va unutilgan test fayllari: saytga qanday xavf tuğdiradi
🌐 Til
🇺🇿 O⁠'zbek 🇺🇿 Özbek (yangi) ✓ 🇺🇿 Ўзбек 🇷🇺 Русский 🇬🇧 English